Technologie podwójnego zastosowania potrzebują w Polsce jednego, czytelnego mechanizmu wdrażania, który obejmie pełną drogę od potrzeby operacyjnej po utrzymanie systemu. Takie wnioski płyną z białej księgi opracowanej przez Centrum Cyberbezpieczeństwa Akademii Górniczo-Hutniczej po panelu podczas CYBERSEC EXPO & FORUM w Katowicach.
Dokument przygotował Wojciech Górecki, ekspert dual-use z AGH, jako rozwinięcie debaty poświęconej cyberbezpieczeństwu i technologiom podwójnego zastosowania. Biała księga nie jest stenogramem rozmowy, lecz uporządkowaniem najważniejszych tez, ryzyk i zaleceń, uzupełnionym o kontekst regulacyjny, standardy bezpieczeństwa i praktyczne potrzeby krajowego ekosystemu.
Autorzy zwrócili uwagę na odwrócenie kierunku rozwoju technologii. Kiedyś to wynalazki wojskowe przenikały do sfery cywilnej, dziś cywilne rozwiązania dojrzewają szybciej i trafiają do obronności. Cykl życia technologii skrócił się na tyle, że wieloletnie programy zakupowe nie nadążają za zmianami, a państwo potrzebuje mechanizmów szybkiego testowania, adaptacji i skalowania pomysłów z małych firm, uczelni i laboratoriów.
Jedna ścieżka zamiast chaosu
Rekomendowana krajowa ścieżka rozwoju technologii dual-use ma obejmować identyfikację potrzeby, kwalifikację dual-use, analizę komponentów, security by design, compliance, demonstrator, test operacyjny, pilotaż, wdrożenie i utrzymanie. Ma być stosowana w programach finansowania, akceleratorach, projektach badawczo-rozwojowych, współpracy z uczelniami, zamówieniach publicznych i pilotażach.
– Bez takiej ścieżki każdy projekt będzie wymyślał własny proces. To prowadzi do chaosu, powtarzania błędów, utraty wiedzy i trudności z porównywaniem projektów. Z taką ścieżką możliwe będzie budowanie dojrzałości całego ekosystemu – podkreślił Wojciech Górecki.
Prawdziwy test zamiast pokazu w laboratorium
Ekspert AGH ostrzega, że wiele firm przygotowuje rozwiązania pod marketingowe prezentacje, a nie pod realia pola walki. Produkt, który w sterylnych laboratoriach działa bez zarzutu, może zawieść podczas deszczu, w błocie, przy zakłóconej komunikacji i zmęczonym operatorze. Test operacyjny ma weryfikować urządzenie w niekorzystnych warunkach, gdy dane są niepełne, infrastruktura ograniczona, pogoda zła, a czas decyzji krótki.
– W wielu miejscach produkujemy dla Excela i dla marketingu. A jak przychodzi prawdziwe działanie w wietrze i w błocie, jakie jest na Ukrainie, to okazuje się, że wiele firm w ogóle nie jest do tego przygotowanych – mówi Wojciech Górecki.
Startupy, compliance i suwerenność
Biała księga podkreśla rolę startupów i spółek spin-off w rozwoju technologii dual-use. Działają szybko, eksperymentują i proponują rozwiązania, których duże organizacje nie opracują w krótkim czasie. Nie mają jednak pełnej wiedzy o wymaganiach regulacyjnych, jakościowych i cyberbezpieczeństwa, dlatego potrzebują mechanizmu bezpiecznego dojrzewania do standardów sektora obronnego.
– Nie należy oczekiwać, że startup od pierwszego dnia będzie funkcjonował jak duży koncern zbrojeniowy. Należy natomiast stworzyć mechanizm, który pozwoli mu bezpiecznie dojrzewać do wymagań sektora obronnego – zauważył Wojciech Górecki.
Wspólna infrastruktura compliance ma obniżyć koszt spełnienia norm bez obniżania standardów. Dokument wskazuje wspólne środowiska testowe, bezpieczne platformy deweloperskie, wsparcie prawne i eksportowe, usługi operatorów cyberbezpieczeństwa, certyfikowane procedury i udział większych integratorów. Suwerenność technologiczna nie opiera się na deklaracji, że wszystko musi być krajowe, lecz na kontroli krytycznych elementów technologii, zarządzaniu zależnościami i budowie własnego IP w miejscach strategicznie uzasadnionych. Kluczowa jest też zdolność działania, utrzymania i adaptacji systemów w warunkach kryzysu.
Polska ma potencjał do budowy systemu wsparcia dual-use: inżynierów, uczelnie, firmy, doświadczenia z cyberbezpieczeństwa, rozwijający się przemysł, rosnące potrzeby obronne oraz instrumenty europejskie i sojusznicze. Ekosystemowi brakuje jednak spoiwa.
– Brakuje przede wszystkim mechanizmu łączenia tych elementów. Jeżeli ten mechanizm nie powstanie, polski dual-use pozostanie zbiorem rozproszonych inicjatyw – napisał Wojciech Górecki.
Technologie podwójnego zastosowania stanowią jedno z kluczowych narzędzi polityki bezpieczeństwa, a ich rozwój wymaga odwagi innowacyjnej, rygoru bezpieczeństwa i zdolności organizacyjnej państwa. Dopiero połączenie tych trzech elementów pozwala przejść od pomysłów do realnych zdolności.
Źródło: WNP.PL, Fot. Piotr Myszor / PTWP