Bliski Wschód nie patrzy już na Europę wyłącznie przez pryzmat Londynu, Paryża czy Berlina. Po wojnie w Ukrainie, przy napięciach wokół Iranu i rosnącym znaczeniu bezpieczeństwa szlaków morskich, na mapie interesów krajów regionu coraz wyraźniej pojawia się Europa Środkowa. Dla Polski to szansa, by stać się jednym z głównych punktów wejścia do tej części Europy.
Relacje krajów Zatoki Perskiej z Europą Środkową przestają być tematem niszowym. Coraz częściej dotyczą spraw, które bezpośrednio przekładają się na ceny energii, dostępność surowców, transport żywności i odporność przemysłu. Proces ten opisują Rasha Al Joundy z Dubai Public Policy Research Center b’huth oraz dr Jakub Sławek z Gulf House na Uniwersytecie Śląskim w analizie „The Gulf-Central Europe Relations”.
– Europa Środkowa staje się ważnym partnerem dla celów państw Zatoki, ponieważ znajduje się w centrum kilku obszarów: dywersyfikacji energii, bezpieczeństwa żywnościowego, logistyki Morza Czarnego, modernizacji obronności i odbudowy Ukrainy – napisali autorzy. To nie dyplomatyczne otwarcie, lecz konkretne interesy: energia, porty, zboże, infrastruktura i obronność.
Energia i logistyka – fundamenty współpracy
Po rosyjskiej agresji na Ukrainę europejska mapa dostaw surowców została przebudowana. Polska ograniczyła zależność od Rosji, ale potrzebuje nowych partnerów. Dla krajów Bliskiego Wschodu Europa Środkowa to atrakcyjny rynek i miejsce budowania długoterminowej obecności w energetyce. Autorzy przypominają transakcje Saudi Aramco z PKN Orlen, w tym objęcie 30 proc. udziałów w rafinerii w Gdańsku, oraz dostawy katarskiego LNG do Polski przez terminal w Świnoujściu. Również emiracki Masdar ogłosił przejęcie portfela projektów OZE w Polsce o mocy 1 GW.
Drugim kluczowym obszarem są porty i logistyka. Wojna w Ukrainie pokazała znaczenie korytarzy przez Morze Czarne, Dunaj i Europę Środkową. W analizie szczególne miejsce zajmuje rumuńska Konstanca, gdzie DP World rozwija zdolności kontenerowe i logistykę. Dla operatorów z Bliskiego Wschodu porty są elementem bezpieczeństwa żywnościowego, dostępu do rynku UE i przyszłej odbudowy Ukrainy.
Polska w centrum zainteresowania
Polska staje się jednym z najważniejszych punktów wejścia do Europy Środkowo-Wschodniej. Decydują o tym wielkość gospodarki, położenie, rosnąca pozycja polityczna po 2022 r. i rola w debacie o bezpieczeństwie. W latach 2023-2025 prezydent Andrzej Duda kilkakrotnie odwiedzał Zjednoczone Emiraty Arabskie, a konsultacje polityczne objęły obronność, sztuczną inteligencję, zieloną energię i handel. Polski eksport do ZEA w 2025 r. osiągnął 1,1 mld euro, a import z Emiratów 277 mln euro. We wrześniu 2025 r. Dubai Chambers otworzyła biuro w Warszawie.
Kolejnym polem współpracy jest obronność. Europa Środkowa modernizuje armie i szuka technologii odpowiadających na doświadczenia wojny: dronów, systemów autonomicznych, cyberbezpieczeństwa. W analizie wskazano aktywność emirackiej grupy EDGE na Węgrzech i w Bułgarii. Polska, ze względu na skalę modernizacji, może być naturalnym kandydatem do pogłębienia takiej współpracy. Osobny temat to odbudowa Ukrainy – Europa Środkowa może być zapleczem logistycznym, inwestycyjnym i przemysłowym.
Wniosek z analizy jest dla Polski ważny: samo położenie nie wystarczy. Trzeba aktywniej budować markę w krajach Bliskiego Wschodu, pokazywać konkretne projekty i prowadzić konsekwentną politykę gospodarczą.
Źródło: WNP.PL, Fot. Mariusz Bugno / Shutterstock