Bociany białe w Polsce przybierają na wadze, coraz częściej żerując na składowiskach odpadów. Polscy eksperci odkryli, że ptaki korzystają z wysypisk głównie w połowie sezonu lęgowego, gdy zapotrzebowanie piskląt na pożywienie jest największe. Potencjalne korzyści dla populacji wiążą się jednak z poważnym ryzykiem zdrowotnym.
Składowiska odpadów oferują bocianom szybki i wygodny posiłek, ale najnowsze badania sugerują, że krótkotrwały zastrzyk energii może odbywać się kosztem długoterminowych zmian zdrowotnych. Pożywienie znajdowane na wysypiskach pomaga rozwojowi gatunku, jednak zmienia organizmy ptaków w sposób, który naukowcy dopiero zaczynają rozumieć – opisuje dziennik „The Guardian”.
Naukowcy zbadali populacje bocianów białych w Polsce, gdzie w ciągu ostatniej dekady ptaki zaczęły w większym stopniu żerować na wysypiskach. W przeciwieństwie do niektórych populacji zachodnioeuropejskich u większości z nich pożywienie wciąż stanowią głównie upolowane ofiary.
Fast food z wysypiska – korzyści i zagrożenia
Wstępne wyniki badań zaprezentowane podczas konferencji Towarzystwa Biologii Doświadczalnej we Florencji sugerują, że bociany żerujące na wysypiskach mają większą masę ciała i większe zapasy energii. – Mogą poświęcać mniej czasu na poszukiwanie pożywienia i potencjalnie przeznaczyć ten czas oraz energię na inne czynności, takie jak rozmnażanie – wyjaśnił Anustup Bandyopadhyay, doktorant na Uniwersytecie Weterynaryjnym w Wiedniu.
Jednak oznaki uszkodzeń DNA, związanych z dietą opartą na odpadach, naukowcy wykryli znacznie wcześniej niż oczekiwano – u piskląt mających zaledwie około tygodnia. Składowiska narażają ptaki na kontakt z tworzywami sztucznymi, drutami, szkłem i metalami ciężkimi.
Migracje pod wpływem śmieci
Wyniki badań sugerują również, że żerowanie na wysypiskach może wpływać na wzorce migracyjne. – Bociany białe z Półwyspu Iberyjskiego przeszły z trybu całkowicie wędrownego do częściowo wędrownego, a nawet osiadłego, głównie ze względu na sprzyjające warunki pogodowe oraz dostępność dodatkowego pożywienia na wysypiskach śmieci – stwierdził Bandyopadhyay.
Prof. Aldina Franco, ekolog z Uniwersytetu Wschodniej Anglii, oceniła, że pokarm z wysypisk to dla ptaków „fast food”. – To gnijące pożywienie o niskiej jakości, ale bardzo kaloryczne – podkreśliła. Zauważyła, że sytuacja nie jest jednoznaczna: pojedyncze ptaki mogą umierać z powodu toksyn lub infekcji, ale dla populacji jako całości dodatkowe źródło pożywienia często przynosi więcej pożytku niż szkody.
Sprawa staje się coraz pilniejsza, ponieważ w Europie ogranicza się swobodny dostęp do wysypisk śmieci w związku ze zmianami w unijnej polityce gospodarowania odpadami. Może to wpłynąć na liczebność, migracje i lęg bocianów. – Wysypiska śmieci to odpady, których nie wykorzystujemy, i pojawia się pytanie: czy nie powinniśmy pozwolić niektórym gatunkom czerpać korzyści z tych zasobów, których już nie potrzebujemy? Populacje bocianów białych malały aż do lat 80. XX wieku. Zniknęły one z kilku krajów europejskich, a obecnie odrodziły się w Szwecji, a ostatnio także w Wielkiej Brytanii – zauważyła badaczka.
Źródło: The Guardian, Fot. The Guardian