Chińska administracja wpisała na listę kontroli eksportu dwie amerykańskie firmy produkujące pierwiastki ziem rzadkich – MP Materials i USA Rare Earth. Pekin stara się w ten sposób zablokować przerób tych strategicznych surowców, uniemożliwiając Stanom Zjednoczonym stworzenie niezależnego łańcucha dostaw dla przemysłu obronnego i zaawansowanych technologii.
Decyzja chińskiego rządu formalnie dotyczy ograniczeń eksportowych. Na liście znalazły się przedsiębiorstwa, które zdaniem Pekinu mogą wykorzystywać pierwiastki ziem rzadkich do produkcji towarów i technologii podwójnego zastosowania. Choć z pozoru zakaz wydaje się paradoksalny – dotyczy przecież firm, które same wydobywają te surowce – w rzeczywistości działania Chin mają precyzyjny cel. Chodzi o utrudnienie nie wydobycia, lecz przerobu metali. To proces, w którym przez lata nikt poza Chinami nie inwestował, co dało Pekinowi dominację przekraczającą 90% światowych dostaw niektórych pierwiastków.
Stany Zjednoczone są ekstremalnie uzależnione od dostaw z Chin – w latach 2020–2023 aż 70% importu pochodziło z tego kraju. Przez dekady Waszyngton i Europa ignorowały rozwój własnych technologii ekstrakcji i rafinacji ze względu na wysokie koszty i uciążliwości środowiskowe. Chińczycy wykorzystali tę lukę, budując potężny przemysł, a teraz używają go jako narzędzia nacisku w grze o globalną dominację technologiczną.
Nowa strategia Pekinu: od dumpingu do embarga
W przeszłości Chiny reagowały na próby uniezależnienia się Zachodu zalewem rynku tanią podażą, co rujnowało opłacalność nowych inwestycji. Obecnie taktyka uległa zmianie. Pekin po prostu wstrzymuje dostawy lub wyklucza firmy ze współpracy bez możliwości obejścia zakazu. Najnowsza decyzja sprawia, że chińskie przedsiębiorstwa nie mogą sprzedawać pierwiastków MP Materials i USA Rare Earth bez specjalnej zgody. W praktyce oznacza to, że gdyby amerykańscy producenci chcieli przerabiać swój surowiec w Chinach, mogliby go stracić.
– MP Materials stała się centralnym punktem amerykańskiej strategii wyswobodzenia się spod chińskiej dominacji w surowcach krytycznych – stwierdził analityk rynku surowców krytycznych. – Wpisanie jej na listę to bezpośrednie uderzenie w Pentagon, który jest udziałowcem tej spółki.
Znaczenie kopalni Mountain Pass
MP Materials zarządza kopalnią metali ziem rzadkich Mountain Pass w Kalifornii – jedyną znaczącą kopalnią tego typu w USA. W ciągu ostatniego roku firma znacząco zwiększyła moce przetwórcze, co uczyniło ją kluczowym elementem planów Waszyngtonu. Chiński zakaz ma za zadanie zatrzymać ten rozwój i zmusić Amerykanów do szukania alternatywnych lokalizacji dla przerobu surowców. Na razie nie wiadomo, czy firmy takie jak USA Rare Earth znajdą szybkie zastępstwo poza Chinami. Eksperci podkreślają, że budowa własnych instalacji rafineryjnych to proces wieloletni i niezwykle kosztowny.
Nowa odsłona wojny o rzadkie pierwiastki pokazuje, że Pekin nie zamierza oddawać swojej pozycji bez walki. Dla Polski i Europy, które również są uzależnione od importu tych metali, jest to sygnał do przyspieszenia działań dywersyfikacyjnych. O przyszłości górnictwa i przerobu metali ziem rzadkich będzie mowa podczas wrześniowej konferencji Future Mining Forum & Expo.
Źródło: WNP.PL, Fot. IM Imagery / Shutterstock