Odsetek Polaków uczestniczących w grach hazardowych spadł w ciągu pięciu lat o 5,4 punktu procentowego – wynika z najnowszego badania Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. Jednocześnie wzrosło ryzyko występowania problemów hazardowych wśród osób grających. Coraz mniejsza część graczy uczestniczy w hazardzie w sposób całkowicie bezpieczny, a hazard online, dostępny przez całą dobę za pośrednictwem urządzeń mobilnych, staje się kluczowym obszarem zagrożenia – szczególnie dla młodych mężczyzn poniżej 24. roku życia.
KCPU monitoruje rozpowszechnienie hazardu w Polsce od 2011 roku, zlecając badania epidemiologiczne. Ostatnie badanie, zrealizowane na zlecenie KCPU przez Fundację CBOS pod tytułem „Oszacowanie rozpowszechnienia oraz identyfikacja czynników ryzyka i czynników chroniących hazardu i innych uzależnień behawioralnych – edycja 2023/2024”, było już czwartą edycją ogólnopolskiego projektu badawczego finansowanego ze środków Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych. Poprzednie edycje przeprowadzono w latach 2011/2012, 2014/2015 oraz 2018/2019, co umożliwia analizę trendów długookresowych oraz ocenę zmian zachodzących w zakresie uczestnictwa Polaków w hazardzie.
– Zgodnie z wynikami badania w ciągu pięciu lat dzielących obecną edycję badania od poprzedniej spadł nieco odsetek Polaków grających w gry na pieniądze – grający stanowią obecnie 31,7% ogółu, podczas gdy w 2019 roku odsetek ten był o 5,4 punktu procentowego wyższy (37,1%). Generalnie porównanie danych z lat 2012–2024 wskazuje na zahamowanie trendu wzrostowego, jeśli chodzi o odsetek osób uczestniczących w grach na pieniądze, z jakim mieliśmy do czynienia w latach 2012–2019 – czytamy w raporcie KCPU.
Obecnie nie tylko nieco mniej Polaków uczestniczy w grach na pieniądze, ale też – podobnie jak wcześniej – zdecydowana większość grających robi to w sposób bezpieczny. Wśród ogółu badanych w wieku 15 lat i więcej bezpieczny hazard uprawia więcej niż co czwarty (27,2 procent), a wśród graczy odsetek ten wynosi 86,0 procent.
– W stosunku do 2019 roku zauważalny jest jednak spadek odsetka grających bezpiecznie i jednoczesny wzrost odsetka grających ryzykownie. Dotyczy to przede wszystkim kategorii „umiarkowany poziom ryzyka uzależnienia”, która osiągnęła najwyższy poziom w historii naszych pomiarów (4,2% graczy) – podkreśla KCPU.
Raport dostępny jest na stronie internetowej Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.
Młodzi mężczyźni w grupie najwyższego ryzyka
Analiza badań realizowanych cyklicznie przez CBOS wskazuje na profil osoby szczególnie narażonej na rozwój problemowego hazardu. Najwyższe ryzyko dotyczy młodych mężczyzn, zwłaszcza osób poniżej 24. roku życia, osób z niższym wykształceniem oraz osób deklarujących gorszą sytuację materialną. Kolejne edycje badań pokazują również rosnące znaczenie internetu i urządzeń mobilnych jako środowiska uczestnictwa w grach hazardowych.
Z perspektywy dzieci i młodzieży kluczowe znaczenie mają wyniki badania ESPAD 2024, które obejmuje dwie kohorty wiekowe: uczniów w wieku 15-16 lat oraz uczniów starszych w wieku 17-18 lat.
– W gry hazardowe przynajmniej raz w życiu grało 25,4% badanych w wieku 15-16 lat oraz 26,8% uczniów w wieku 17-18 lat. W okresie 30 dni poprzedzających badanie udział w grach hazardowych zadeklarowało 12,5% młodszej kohorty oraz 25,4% starszej – wynika z danych KCPU.
W porównaniu z wynikami z 2019 roku oznacza to wyraźny wzrost zarówno rozpowszechnienia, jak i częstotliwości grania. W młodszej grupie odsetek osób grających 2-3 razy w tygodniu wzrósł do 4,7 procent (z 1,5 procent w 2019 roku), natomiast w starszej kohorcie do 4,4 procent (z 1,8 procent). Największą popularnością w obu grupach wiekowych cieszyły się zakłady sportowe (13,0 procent w młodszej i 12,6 procent w starszej kohorcie), przy czym najczęściej były one podejmowane sporadycznie – raz w miesiącu lub rzadziej. Również w przypadku hazardu online dominowały zakłady sportowe (13,4 procent w młodszej oraz 15,8 procent w starszej grupie).
Najnowsze badanie „Młodzież 2025” zrealizowane przez CBOS i KCPU pokazuje również rosnące uczestnictwo młodzieży w grach hazardowych. Szczególnie dynamicznie rośnie popularność gier hazardowych online, które stały się najczęściej wybieraną formą hazardu wśród nastolatków. Obecnie jedna siódma respondentów – dwukrotnie więcej niż w badaniu sprzed czterech lat – znajduje się w grupie wysokiego ryzyka uzależnienia od hazardu. Problem ten szczególnie dotyczy chłopców.
Hazard online: anonimowość, dostępność i niska bariera wejścia
W ocenie ekspertów zajmujących się zdrowiem publicznym oraz uzależnieniami behawioralnymi powszechna dostępność hazardu online stanowi jeden z istotnych czynników zwiększających ryzyko rozwoju problemowego hazardu, szczególnie wśród osób młodych.
– W odróżnieniu od hazardu stacjonarnego, gry online są dostępne praktycznie przez całą dobę, za pośrednictwem urządzeń mobilnych, przy zachowaniu wysokiego poziomu anonimowości oraz bardzo niskiej bariery wejścia – wskazuje KCPU.
Jednocześnie należy podkreślić, że zależność pomiędzy wzrostem dostępności hazardu online a skalą uzależnień ma charakter wieloczynnikowy. Na rozwój problemowego hazardu wpływają również m.in. wiek, płeć, sytuacja psychospołeczna, poziom kompetencji cyfrowych, podatność na zachowania impulsywne, a także współwystępowanie innych problemów psychicznych i uzależnień behawioralnych.
Gromadzenie statystyk dotyczących liczby pacjentów korzystających ze świadczeń zdrowotnych nie leży w kompetencjach Krajowego Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom – dane tego rodzaju pozostają przede wszystkim w dyspozycji Narodowego Funduszu Zdrowia. Jednocześnie KCPU wskazuje, że obecnie obowiązującym systemem klasyfikacji chorób jest ICD-10, w którym patologiczny hazard ujmowany jest pod kodem F63.0. Klasyfikacja ta nie przewiduje rozróżnienia na hazard online i hazard stacjonarny, w związku z czym dane systemowe NFZ oraz statystyki medyczne obejmują patologiczny hazard łącznie, bez podziału na formę uczestnictwa w grach hazardowych.
Z danych pozyskanych przez KCPU z Narodowego Funduszu Zdrowia wynika, że w 2024 roku liczba osób leczonych z rozpoznaniem patologicznego hazardu (F63.0) jako rozpoznaniem głównym wyniosła 3 458. Dodatkowo około 1 000 osób było leczonych z rozpoznaniem patologicznego hazardu jako rozpoznaniem współistniejącym, przy jednoczesnym rozpoznaniu głównym dotyczącym zaburzeń związanych z używaniem substancji psychoaktywnych.
12 mln zł na profilaktykę i leczenie w 2026 roku. Czy to wystarczy?
Fundusz Rozwiązywania Problemów Hazardowych jako fundusz celowy powstały na mocy art. 88 ustawy o grach hazardowych to 1 procent wpływów z dopłat od gier objętych monopolem państwa. Wydatki tego Funduszu są przeznaczone na szeroko rozumiane działania mające na celu przeciwdziałanie uzależnieniom behawioralnym oraz – w ramach pkt 5 – na zadania określone w przepisach o zdrowiu publicznym.
– Na realizację zadań wynikających z art. 88 ust. 4 pkt 1–4, obejmujących w szczególności profilaktykę, leczenie, badania naukowe, edukację oraz szkolenia w obszarze uzależnień behawioralnych, w roku 2026 przeznaczono kwotę 12 000 000 zł. Plan finansowy Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych publikowany jest corocznie w załącznikach do ustawy budżetowej – informuje KCPU.
Z perspektywy zdrowia publicznego trudno jednoznacznie ocenić, czy poziom tych środków jest w pełni wystarczający wobec skali i dynamiki problemu uzależnień behawioralnych. Nie istnieje bowiem jeden uniwersalny miernik pozwalający na bezpośrednie zestawienie potrzeb epidemiologicznych z poziomem finansowania. Ocena adekwatności środków wymaga uwzględnienia wielu czynników, w tym m.in. rozpowszechnienia zjawiska w populacji, dostępności świadczeń terapeutycznych, kosztów wdrażania skutecznych programów profilaktycznych, a także rosnącego znaczenia hazardu online, który zwiększa skalę i złożoność wyzwań w obszarze zdrowia publicznego.
Jeżeli chodzi o profilaktykę uzależnień behawioralnych, od 2022 roku także samorządy gminne mogą prowadzić działalność profilaktyczną w tym obszarze, ponieważ elementem gminnego programu mogą być również zadania związane z przeciwdziałaniem uzależnieniom behawioralnym. Natomiast środki na leczenie uzależnień behawioralnych pochodzą głównie ze środków Narodowego Funduszu Zdrowia.
Monopol państwa na kasyna online: mniej szarej strefy, ale większa normalizacja hazardu
W dyskusji na temat modelu państwowego monopolu na kasyna online zwraca się uwagę, że minimalizuje on szarą strefę oraz ułatwia prowadzenie nadzoru. Równocześnie model państwowego monopolu może normalizować korzystanie z kasyn online i tym samym przyczyniać się do powszechniejszego korzystania z nich. Ponadto z perspektywy potencjalnego gracza reklama prowadzona przez państwowego operatora może legitymizować uprawianie hazardu i tym samym przyczyniać się do jego upowszechniania.
– Z drugiej strony eksperci zwracają uwagę, że państwowy monopolista może skuteczniej wdrażać instrumenty ochrony gracza, a kontrola nad wdrażaniem tych mechanizmów jest zwykle skuteczniejsza – podkreśla KCPU.
Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (wówczas Krajowe Biuro ds. Przeciwdziałania Narkomanii) negatywnie opiniowało projekt legalizacji w Polsce hazardu online, wskazując, że w ten sposób może nastąpić zwiększenie dostępności do tej formy uprawiania hazardu, a co za tym idzie – zwiększenia liczby osób uczestniczących w grach hazardowych online, w tym osób poniżej 18 roku życia.
Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom już w 2018 roku podjęło działania w zakresie rozpoznania zjawiska tzw. lootboxów. Wyniki badań realizowanych ze środków Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych wskazują, że modele takie jak „pay-to-win” oraz lootboxy stanowią istotny element współczesnych gier internetowych i są powszechnie obecne w doświadczeniach graczy, w tym osób bardzo młodych.
– Badania wskazują również, że zarówno gry wideo, jak i gry hazardowe wykorzystują podobne mechanizmy psychologiczne i behawioralne, w tym systemy nagród oparte na nieregularnych wzmocnieniach, szybkie tempo rozgrywki oraz brak przerw między kolejnymi próbami. W odniesieniu do dzieci i młodzieży podkreśla się ich szczególną podatność na oddziaływanie tych mechanizmów, wynikającą m.in. z większej impulsywności oraz niższej zdolności do kontroli zachowań – czytamy w stanowisku KCPU.
Z punktu widzenia ochrony małoletnich szczególnie istotne jest, że dostęp do gier zawierających lootboxy nie jest w praktyce skutecznie ograniczony wiekowo, co powoduje, że dzieci i młodzież mogą wchodzić w kontakt z mechanizmami przypominającymi hazard już na wczesnym etapie życia cyfrowego. Literatura wskazuje, że taka wczesna ekspozycja może zwiększać ryzyko późniejszego podejmowania zachowań hazardowych oraz rozwijania problemowych wzorców grania.
Rekomendacje dla rządu: ochrona dzieci i wzmocnienie systemu samowykluczenia
W dniu 29 listopada 2025 roku odbyło się posiedzenie Rady do spraw Przeciwdziałania Uzależnieniom – organu opiniodawczo-doradczego Prezesa Rady Ministrów, którego zadaniem jest wspieranie działań państwa w zakresie profilaktyki, ograniczania szkód zdrowotnych i społecznych oraz leczenia uzależnień, w tym uzależnień od alkoholu, narkotyków, nikotyny, hazardu i nowych uzależnień behawioralnych.
Podczas posiedzenia przedstawiono wyniki badań wskazujące, że hazard online wiąże się ze znacznie wyższym ryzykiem wystąpienia problemów hazardowych niż hazard stacjonarny, a szczególnie narażone są osoby młode. W toku dyskusji podkreślano potrzebę wzmocnienia ochrony osób korzystających zarówno z legalnych, jak i nielegalnych form hazardu poprzez wdrażanie nowoczesnych rozwiązań regulacyjnych stosowanych w innych państwach europejskich.
– Wśród najważniejszych proponowanych narzędzi znalazły się m.in. centralny rejestr osób objętych zakazem uczestnictwa w grach hazardowych, zintegrowany system samowykluczenia graczy, skuteczniejsze mechanizmy weryfikacji użytkowników, ograniczanie dostępności hazardu dla osób niepełnoletnich oraz rozwój działań edukacyjnych i profilaktycznych – informuje KCPU.
Przedstawiono również rekomendacje dotyczące rewizji obowiązujących regulacji prawnych, poprawy skuteczności egzekwowania przepisów, ograniczania dostępności nielegalnego hazardu i reklam kierowanych do dzieci i młodzieży, zwiększenia możliwości prowadzenia badań nad szkodami związanymi z hazardem, intensyfikacji działań profilaktycznych i edukacyjnych oraz zmniejszania luki leczniczej. Podkreślono również konieczność ścisłej współpracy pomiędzy instytucjami publicznymi, środowiskiem naukowym i podmiotami odpowiedzialnymi za nadzór nad rynkiem hazardowym.
– W tym kontekście, niezależnie od przyjętego modelu regulacji rynku hazardowego, kluczowe znaczenie ma zapewnienie skutecznych, spójnych i możliwych do egzekwowania standardów ochrony zdrowia publicznego, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i młodzieży oraz osób wykazujących pierwsze symptomy ryzykownego uczestnictwa w grach hazardowych – podsumowuje KCPU.
Programy profilaktyczne i edukacja cyfrowa
Działania podejmowane przez KCPU w zakresie profilaktyki uzależnień behawioralnych realizowane są w oparciu o Narodowy Program Zdrowia i koncentrują się m.in. na przeciwdziałaniu uzależnieniom behawioralnym oraz ograniczaniu ryzyk związanych z funkcjonowaniem młodych osób w środowisku cyfrowym. KCPU zleca w ramach otwartych konkursów na zadania finansowane ze środków Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych realizację zadań we wskazanym zakresie podmiotom zewnętrznym.
W odpowiedzi na rosnącą ekspozycję młodzieży na treści związane z hazardem wspierane są m.in. programy edukacyjne dotyczące ryzyk związanych z hazardem online. Przykładem takiego działania jest powstający program profilaktyczny „Nie gram w ciemno”, skierowany do uczniów szkół ponadpodstawowych, którego celem jest zwiększanie świadomości zagrożeń związanych z hazardem online i mechanizmami losowymi stosowanymi w grach cyfrowych.
Istotnym elementem działań KCPU jest również wspieranie edukacji i podnoszenia kompetencji osób pracujących z dziećmi i młodzieżą. Obejmuje to szkolenia dla nauczycieli, pedagogów, psychologów oraz rodziców, a także rozwój kompetencji realizatorów działań profilaktycznych. Wspierany jest również System rekomendacji programów profilaktycznych i promocji zdrowia psychicznego, w ramach którego udostępniane są programy o potwierdzonej skuteczności, odnoszące się m.in. do zachowań ryzykownych w środowisku cyfrowym. Przykładem jest program „Wspólne Kroki w Cyberświecie”, którego celem jest rozwijanie wśród dzieci wiedzy i umiejętności sprzyjających bezpiecznemu korzystaniu z internetu i mediów elektronicznych oraz ograniczaniu ryzyka problemowego korzystania z nowych technologii.
Działania te uzupełniane są przez publikacje edukacyjne, materiały informacyjne, szkolenia, w tym online, oraz projekty badawcze finansowane ze środków Funduszu Rozwiązywania Problemów Hazardowych. Pozwalają one na bieżące monitorowanie zmian w sposobach korzystania przez młodzież z gier cyfrowych i internetu oraz dostosowywanie działań profilaktycznych do nowych zagrożeń pojawiających się w środowisku online.
– Podejmowane działania mają na celu m.in. ograniczanie ryzyka wczesnej ekspozycji młodzieży na mechanizmy hazardopodobne oraz wzmacnianie czynników chroniących, takich jak kompetencje cyfrowe, umiejętność krytycznej analizy treści internetowych, świadomość mechanizmów stosowanych w grach cyfrowych oraz zdolność do samoregulacji zachowań w środowisku online – podkreśla KCPU.
Sponsoring sportu przez Totalizatora Sportowego a wzrost uzależnień
Badania z zakresu zdrowia publicznego wskazują, że wysoka ekspozycja na przekazy marketingowe związane z hazardem, w tym obecność marek hazardowych w sporcie, może sprzyjać normalizacji hazardu oraz obniżaniu percepcji ryzyka, szczególnie wśród osób młodych. Jednocześnie rozwój problemowego hazardu ma charakter wieloczynnikowy i zależy także od takich czynników jak wiek, płeć, sytuacja psychospołeczna, impulsywność, dostępność hazardu online czy współwystępowanie innych zachowań ryzykownych.
– Niezależnie jednak, że zaangażowanie w gry hazardowe uwarunkowane jest wieloma czynnikami, należy przyjąć, że ekspozycja na reklamę stanowi istotny czynnik ryzyka – wskazuje KCPU.
Zgodnie z wnioskami i rekomendacjami wynikającymi z dostępnych badań, z perspektywy zdrowia publicznego wskazuje się na konieczność działań ukierunkowanych na wzmocnienie ochrony osób niepełnoletnich przed dostępem do hazardu oraz mechanizmów o charakterze hazardopodobnym.
W odniesieniu do hazardu online rekomenduje się w szczególności rozwijanie spójnych regulacji międzynarodowych dotyczących gier dostępnych w Internecie, a także wdrażanie strategii profilaktycznych ukierunkowanych na podnoszenie świadomości społecznej, w tym edukację na temat ryzyka uzależnień behawioralnych oraz ich powiązań z grami cyfrowymi. Istotne znaczenie ma również zwiększenie odpowiedzialności operatorów gier losowych, zwłaszcza w zakresie praktyk marketingowych oraz mechanizmów zachęcających do udziału w grach, jak również wdrożenie skutecznych, nowoczesnych systemów weryfikacji wieku użytkowników, wykorzystujących m.in. narzędzia identyfikacji elektronicznej.
W odniesieniu do lootboxów rekomenduje się ujęcie ich w systemie regulacji właściwym dla gier o charakterze hazardowym oraz wprowadzenie adekwatnych ograniczeń prawnych. W szczególności wskazuje się na potrzebę wprowadzenia limitów wiekowych analogicznych do tych obowiązujących w przypadku hazardu oraz obowiązku jasnego oznaczania wieku rekomendowanego. Istotne znaczenie mają również mechanizmy kontroli rodzicielskiej oraz obowiązek transparentnego informowania użytkowników o zasadach działania tego typu mechanizmów.
Fot. Pixabay