To będzie wydarzenie bez precedensu w polskiej infrastrukturze drogowej. W nocy z 15 na 16 marca 2027 roku wygaśnie koncesja spółki Stalexport Autostrada Małopolska na zarządzanie 61-kilometrowym odcinkiem autostrady A4 między Mysłowicami a Krakowem. Po 30 latach trasa wraca pod bezpośredni nadzór państwa, a kierowcy samochodów osobowych przestaną płacić za przejazd.
Ostatnie letnie wakacje z bramkami w Balicach i Mysłowicach – tak dla użytkowników lekkich pojazdów wygląda rzeczywistość. Dla Skarbu Państwa to koniec pasywnego udziału w przychodach z koncesji: dotychczas wpłynęło z tego tytułu około 741 mln złotych, a szacuje się, że do marca 2027 roku kwota może sięgnąć miliarda. Najbardziej widoczną zmianą będzie zniesienie opłat dla pojazdów do 3,5 tony. Ciężarówki nadal będą płacić, ale już przez system e-Toll. Place poboru zostaną rozebrane, a na zwolnionych pasach – po cztery w każdą stronę – popłynie ruch bez przeszkód.
Przygotowania do przejęcia i kontrole stanu drogi
Generalna Dyrekcja Dróg Krajowych i Autostrad od miesięcy przygotowuje się do przejęcia. Powołano Komitet Sterujący, specjalny zespół międzyresortowy oraz grupy robocze w oddziałach w Krakowie i Katowicach. Przeprowadzono wspólne inspekcje z przedstawicielami Stalexportu i niezależnym ekspertem. – Jesteśmy zabezpieczeni w zakresie umów utrzymaniowych, dzierżawy, energetyki czy wodociągów. Wprowadzamy też docelowo nasz system zarządzania ruchem – mówił Daniel Kosiński, dyrektor generalny GDDKiA. Dodał, że trwa rozbudowa Miejsc Obsługi Podróżnych Rudno i Grojec, która ma zakończyć się do grudnia tego roku.
Jednak opozycja ma wątpliwości. Były minister infrastruktury Andrzej Adamczyk zwrócił uwagę na kluczowe kwestie formalne. – Szczególnie w zakresie systemów informatycznych, ich kodów źródłowych oraz praw autorskich. Kody źródłowe to był jeden z zasadniczych problemów przy przejmowaniu systemów ViaToll. Bez tego możecie nie ruszyć z zarządem autostrady – ostrzegał w Sejmie poseł Adamczyk. Pytał też o gwarancje, umowy wykonawcze i stan dokumentacji technicznej. W odpowiedzi Kosiński zapewnił, że gwarancja przekazania istnieje, a diagnozowany jest jeden element związany z systemami pogodowymi.
Plany rozbudowy i termin ogłoszenia przetargu
Docelowo cały odcinek A4 Katowice–Kraków ma zostać rozbudowany o trzeci pas ruchu. Według informacji przedstawionych przez Stanisława Bukowca, sekretarza stanu w Ministerstwie Infrastruktury, ogłoszenie przetargu na prace budowlane planowane jest około 2030 roku, a sama realizacja ma potrwać do 2033 roku. – Ostateczny termin będzie uzależniony od prac projektowych, decyzji administracyjnych, analiz ruchowych i zapewnienia finansowania – zaznaczył Bukowiec.
Tymczasem GDDKiA już wyłoniła wykonawców na całoroczne utrzymanie drogi w Małopolsce, a w Śląskiem proces jeszcze trwa. W marcu ogłoszono przetarg na dzierżawę MOP-ów Kępnica, Zastawie, Morawica i Aleksandrowice – oferty można składać do 20 lipca, a umowy będą obowiązywać przez 20 lat od momentu protokolarnego przekazania. Wszystko wskazuje na to, że państwo jest gotowe na wielki zwrot po trzech dekadach prywatnego zarządzania.
Źródło: WNP.PL, Fot. GDDKiA / Paweł Klarecki