W niemieckim mieście Hemer doszło do kradzieży brązowego pomnika Aleksandra Puszkina. Rosyjska rzeczniczka MSZ Marija Zacharowa natychmiast oskarżyła Polskę i państwa bałtyckie o rozpętanie „wojny z pomnikami”, która – jej zdaniem – rozprzestrzenia się teraz na Niemcy. Policja w Nadrenii Północnej-Westfalii prowadzi śledztwo w tej sprawie.
Zniknięcie posągu rosyjskiego poety o wysokości 1,8 metra odnotowano w zachodniej części kraju. Ambasada Rosji w Berlinie wyraziła „zaniepokojenie” i zaapelowała o szybkie schwytanie sprawców oraz przywrócenie monumentu na cokół. Pomnik, stworzony przez Grigorija Potockiego, został podarowany miastu Hemer w 1994 roku przez partnerskie Szczołkowo pod Moskwą – miał być symbolem dialogu kulturowego i przyjaźni między narodami.
Propagandowy atak na Polskę i państwa bałtyckie
Marija Zacharowa, znana z agresywnej retoryki i regularnego powielania dezinformacji, w swoim wpisie na Telegramie stwierdziła, że kradzież Puszkina jest dowodem na eskalację działań wymierzonych w rosyjskie dziedzictwo. – Europejski „kwitnący ogród” ponownie pokazał swoje prawdziwe oblicze – napisała, po czym oskarżyła władze Polski i państw bałtyckich o prowadzenie „zbrodniczej wojny z pomnikami i grobami wyzwolicieli Armii Czerwonej”.
Zacharowa posunęła się do porównania obecnej sytuacji z paleniem książek w nazistowskich Niemczech. – W tej samej Nadrenii Północnej-Westfalii, jak w całych Niemczech, książki były palone z radością od maja 1933 roku. Czy to się znowu zaczyna? – pytała retorycznie. Tego typu zestawienie jest typowe dla rosyjskiej propagandy, która stara się przedstawiać współczesne działania odwetowe wobec symboli Moskwy jako powrót do barbarzyństwa nazistowskiego.
Ukraina w ogniu krytyki, kontekst wojny kulturowej
W swoim wystąpieniu Zacharowa zaatakowała również Ukrainę, oskarżając „reżim kijowski” o niszczenie rosyjskich klasyków, zakazywanie języka rosyjskiego i „kradzież przyszłości pokoleniom Ukraińców”. Ukraińskie media przypominają jednak, że Puszkin na Ukrainie postrzegany jest nie tylko jako poeta, ale jako symbol rosyjskiej polityki imperialnej i okupacji. Po pełnoskalowej inwazji rozpoczętej w 2022 roku na Ukrainie zdemontowano wiele pomników Puszkina – m.in. w listopadzie 2023 roku w Kijowie.
Kradzież w Hemer wpisuje się w szerszy trend działań symbolicznych, które nasiliły się po wybuchu wojny w Ukrainie. W Polsce i krajach bałtyckich od dawna trwa proces usuwania sowieckich monumentów – często utożsamianych z rosyjską agresją i zbrodniami. Zacharowa, korzystając z incydentu w Niemczech, próbuje przenieść odpowiedzialność za własną politykę agresji na sąsiadów Rosji, jednocześnie podgrzewając antyzachodnie nastroje. Niemiecka policja na razie nie podała informacji o motywach sprawców ani o ewentualnych zatrzymaniach.
Źródło: opracowanie własne na podstawie danych, Fot. Shutterstock