Biznes oczekuje odpowiedzi w ciągu kilku dni, nauka działa w innym rytmie semestrów i procedur badawczych. Aby poprawić współpracę między tymi sektorami, potrzebne są zarówno zmiany na poziomie lokalnym, jak i nowe rozwiązania systemowe w całej Unii Europejskiej.
Jak wynika z danych GUS, w województwie śląskim działa ponad 556 tys. podmiotów gospodarki narodowej, co daje mu drugie miejsce w kraju pod względem liczby firm. Mimo to współpraca nauki z biznesem nawet w tym silnym ośrodku akademickim pozostawia wiele do życzenia. Główną przeszkodą są różnice w tempie działania i wzajemnych oczekiwaniach. Firmy potrzebują szybkich odpowiedzi, a naukowcy poruszają się w rytmie semestrów, procedur badawczych i harmonogramów projektów. Do tego dochodzą trudności związane z zarządzaniem własnością intelektualną oraz ograniczona znajomość potencjału uczelni po stronie przedsiębiorców.
– Firmy zazwyczaj oczekują szybkich odpowiedzi, a naukowcom zajmuje to więcej czasu. Tymczasem uczelnie funkcjonują zgodnie z rytmem semestrów, procedur badawczych i harmonogramów projektów naukowych. Do tego dochodzą trudności związane z zarządzaniem własnością intelektualną, czy ograniczona znajomość potencjału uczelni po stronie przedsiębiorców – mówi prof. Celina Olszak, rektor Uniwersytetu Ekonomicznego w Katowicach.
Doktoraty wdrożeniowe – sprawdzony model
Włoskie doświadczenia pokazują, że jednym z najbardziej efektywnych narzędzi są doktoraty wdrożeniowe współfinansowane przez firmy. W tym modelu temat badań ustalany jest wspólnie przez przedsiębiorstwo, doktoranta i uczelnię. Student realizuje projekt mający wartość naukową, ale jednocześnie odpowiadający na konkretne potrzeby biznesu.
– W takim modelu temat badań ustalany jest wspólnie przez przedsiębiorstwo, doktoranta i uczelnię. Student realizuje projekt mający wartość naukową, ale jednocześnie odpowiadający na konkretne potrzeby biznesu – tłumaczy prof. Flaminia Nicora z Uniwersytetu Bergamo. – To sytuacja typu win-win. Korzyści odnoszą zarówno firmy, jak i studenci. Bardzo ważne jest przenoszenie realiów prawdziwego świata na uniwersytet, aby połączyć naukę teoretyczną z praktyką.
W Portugalii nie ma szczególnych regulacji prawnych wspierających współpracę uczelni z biznesem, ale ważną rolę odgrywają programy grantowe wymagające angażowania partnerów gospodarczych. Podobne podejście zastosowano w europejskim projekcie Bauhaus4EU, w ramach którego rozwijane są regionalne living labs – laboratoria współpracy, gdzie naukowcy, przedsiębiorcy, samorządy i mieszkańcy wspólnie testują nowe rozwiązania.
Potrzeba stabilnego finansowania z Unii Europejskiej
Mimo że przedstawiciele uczelni podkreślają, iż największym wyzwaniem są różnice kulturowe, a nie brak pieniędzy, to właśnie systemowe wsparcie finansowe z UE mogłoby skruszyć wiele barier. Dziś finansowanie aliansów uniwersyteckich opiera się głównie na programie Erasmus+, który koncentruje się na dydaktyce i mobilności. Eksperci postulują uruchomienie dedykowanych projektów badawczych dla takich sieci jak Bauhaus4EU.
– Myślę, że dużo jest do zrobienia na szczeblu unijnym. Powinny być dedykowane, adresowane specjalne projekty badawcze dla europejskich aliansów uniwersyteckich takich jak np. Bauhaus4EU. Dziś finansowanie opiera się głównie na programie Erasmus+, który koncentruje się przede wszystkim na dydaktyce i mobilności. Tymczasem wysokiej jakości kształcenie nie jest możliwe bez prowadzenia dobrych badań – podkreśla prof. Celina Olszak. – Uczelnie potrzebują przede wszystkim stabilnego, długoterminowego finansowania. Nie możemy funkcjonować w sytuacji, w której wiemy, jakie środki otrzymamy tylko w bieżącym roku, a przyszłość pozostaje niepewna.
W Polsce współpraca nauki z biznesem przybiera różne formy – od wspólnych projektów badawczo-rozwojowych, przez ekspertyzy i doradztwo, po komercjalizację wyników badań. Coraz częściej przedsiębiorstwa angażują się w tworzenie programów studiów. Jak podkreśla prof. Olszak, na Uniwersytecie Ekonomicznym w Katowicach w procesie tworzenia kierunków studiów uczestniczą przedstawiciele biznesu, którzy zasiadają w radach programowych. Wciąż jednak udział środków prywatnych w finansowaniu badań na uczelniach jest niższy od potencjału.
Źródło: WNP.PL, Fot. mat.pras. UE Katowice / Uniwersytet Ekonomiczny w Katowicach