Podatek od nadzwyczajnych zysków firm paliwowych ma w zamyśle zasypać dziurę budżetową, spowodowaną działaniem pakietu osłonowego Ceny Paliw Niżej. Według prof. Ryszarda Piotrowskiego z Uniwersytetu Warszawskiego projekt ustawy jest niezgodny z Konstytucją RP, a dr Jacek Zaleśny mówi wprost o faktycznej konfiskacie.
Ustawa z 3 lipca 2026 r. wprowadza jednorazowy podatek w wysokości 60 proc. od nadzwyczajnych zysków osiągniętych między 1 marca a 31 grudnia 2026 r. przez firmy zajmujące się wytwarzaniem lub obrotem paliwami ciekłymi z zagranicą. W połączeniu z CIT (19 proc.) łączne opodatkowanie sięga 79 proc. Danina obejmie około 20–30 podmiotów. Celem jest zrównoważenie ubytku wpływów z VAT i akcyzy po wygaszeniu pakietu Ceny Paliw Niżej.
– W warunkach kryzysu osiągnęły i mogły osiągnąć nadzwyczajne korzyści marżowe w segmencie paliw ciekłych – stwierdził w Sejmie wiceminister finansów Jarosław Neneman.
Konstytucyjne zarzuty
Prof. Ryszard Piotrowski z UW wskazuje sześć powodów niezgodności ustawy z konstytucją. Po pierwsze, ustawa działa wstecz – opodatkowuje dochody od 1 marca 2026 r., choć wejdzie w życie 1 sierpnia, co narusza bezwzględny zakaz retroakcji w prawie podatkowym. Po drugie, rażąco krótkie vacatio legis nie daje firmom czasu na dostosowanie. – To pułapka dla adresatów regulacji, naruszająca zasadę zaufania do państwa – podkreślił konstytucjonalista.
Po trzecie, 79-proc. opodatkowanie narusza zasadę proporcjonalności i wolności gospodarczej, osłabiając zdolność firm do inwestycji w infrastrukturę paliwową. Po czwarte, podatek ma charakter dyskryminacyjny – obejmuje wąską grupę przedsiębiorców wyodrębnioną arbitralnie, bez odniesienia do innych branż. – Równowaga budżetowa nie usprawiedliwia naruszeń konstytucyjnych – dodał prof. Piotrowski.
Faktyczna konfiskata
Dr hab. Jacek Zaleśny z UW ocenia, że skumulowane opodatkowanie na poziomie co najmniej 79 proc. niweczy prawo pobierania pożytków z własności. – To faktyczna konfiskata, zbliżona do kontrybucji – powiedział. Zaleśny zwrócił uwagę, że obciążenie legalnej działalności jest wyższe niż 75-proc. stawka dla dochodów z nieujawnionych źródeł, co uznaje za nieracjonalne i sprzeczne z konstytucyjną zasadą zaufania.
Ustawa została uchwalona w trzy dni, co zdaniem Zaleśnego wyczerpuje znamiona zakazanego trybu pilnego dla ustaw podatkowych. Teraz dokument trafi na biurko prezydenta Karola Nawrockiego – może go podpisać, zawetować lub skierować do Trybunału Konstytucyjnego.
Źródło: WNP.PL, Fot. PTWP