Najwyższa Izba Kontroli ostro krytykuje działania Ministerstwa Cyfryzacji w zakresie ochrony małoletnich w internecie. Kontrolerzy wskazują na brak wdrożonych przepisów, nieskuteczną współpracę międzyinstytucjonalną i brak mierników efektywności, które pozwoliłyby ocenić dotychczasowe programy. Resort odpowiada, że problem jest złożony, a skuteczne rozwiązania wymagają czasu i współpracy wielu podmiotów.
NIK w opublikowanym raporcie stwierdza, że dostęp dzieci i młodzieży do szkodliwych treści w sieci od lat pozostaje nierozwiązanym problemem. Mimo licznych inicjatyw nadal nie wdrożono rozwiązań, które wystarczająco skutecznie wspierałyby ochronę najmłodszych. Izba zarzuca resortowi cyfryzacji, że przygotowywane od lat projekty ustaw nadal nie weszły w życie, a współpraca z innymi instytucjami nie przyniosła wymiernych efektów.
Kontrolerzy zwracają również uwagę na brak oceny działań NASK, który odpowiada za edukację i podnoszenie świadomości w zakresie zagrożeń w internecie. W rekomendacjach NIK wskazano, że należy pilnie wdrożyć rozwiązania prawne i organizacyjne, które całościowo ujmą rodzaje zagrożeń, ich źródła i sposoby ograniczania. Postulują też zintensyfikowanie edukacji rodziców i opiekunów oraz określenie mierników umożliwiających weryfikację skuteczności wydatkowanych środków.
Zarzuty NIK: brak wdrożonych przepisów i mierników efektywności
Najwyższa Izba Kontroli wytknęła Ministerstwu Cyfryzacji, że mimo wielu deklaracji i programów, realne efekty działań są mierne. Brakuje konkretnych aktów prawnych ograniczających dostęp nieletnich do treści pornograficznych czy patologicznych. Współpraca między instytucjami, takimi jak NASK, policja czy ministerstwo edukacji, nie przyniosła dotąd wymiernych rezultatów. NIK podkreśliła, że działania informacyjno-edukacyjne powinny być oceniane pod kątem skuteczności i w większym stopniu angażować rodziców.
Kontrolerzy zalecili, aby resort pilnie wdrożył rozwiązania prawne i organizacyjne, które jasno określą zagrożenia i sposoby ich przeciwdziałania. Ponadto konieczne jest ustalenie mierników, które pozwolą rzetelnie ocenić, czy wydatki na ochronę dzieci w sieci przynoszą oczekiwane efekty.
Resort cyfryzacji odpowiada: problem jest złożony, trwają prace nad ustawami
Ministerstwo Cyfryzacji, odpowiadając na zarzuty NIK, przyznało, że problem ochrony małoletnich w internecie jest niezwykle złożony i interdyscyplinarny, wykracza poza kompetencje jednego resortu. – Bezpieczeństwo dzieci w sieci to wspólna odpowiedzialność państwa, szkoły, platform technologicznych i rodziny, a skuteczna ochrona wymaga działania na każdym z tych poziomów – zaznaczył resort w odpowiedzi dla WNP.
Resort zaznaczył, że prowadzi szeroką współpracę z innymi podmiotami publicznymi, w tym organami administracji. Jako przykład podano prace nad projektem ustawy o ochronie małoletnich przed dostępem do treści pornograficznych oraz nad projektem umożliwiającym przetwarzanie i klasyfikację materiałów CSAM (seksualne wykorzystywanie dzieci). Zadeklarowano też uwzględnienie mierników efektywności w ramach programów edukacyjnych OSE (Ogólnopolska Sieć Edukacyjna).
Konkretne zmiany: zakaz smartfonów, patostreaming i weryfikacja wieku
Rząd Donalda Tuska przygotowuje szereg nowych regulacji. Nowelizacja Prawa oświatowego, wprowadzająca zakaz korzystania ze smartfonów w szkołach podstawowych, czeka na podpis prezydenta do 29 lipca. Od 22 sierpnia wchodzą w życie przepisy penalizujące patostreaming – to efekt nowelizacji Kodeksu karnego. Trwa też dyskusja o limitach wieku w mediach społecznościowych – propozycja grupy posłów KO zakłada ograniczenie dostępu do 15. roku życia.
Resort cyfryzacji informuje, że 9 czerwca skierowano do Sejmu rządowy projekt ustawy o ochronie małoletnich przed dostępem do treści pornograficznych. Prowadzone są także prace nad ustawami wdrażającymi Akt o usługach cyfrowych (DSA) oraz nad projektem wprowadzającym europejski portfel tożsamości cyfrowej, który ma umożliwić weryfikację wieku użytkowników. Ponadto resort przygotowuje nowelizację Programu Rozwoju Kompetencji Cyfrowych, w którym znajdą się działania nakierowane na cyberbezpieczeństwo dzieci i młodzieży oraz cyberhigienę, a także określone zostaną mierniki monitorujące realizację zadań.
Źródło: WNP.PL, Fot. Piotr Nowak/PAP; Sanket Mishra/Unsplash