Ogrodzenie oddzielające Hiszpanię od Gibraltaru zostanie rozebrane. To efekt porozumienia między Unią Europejską a Wielką Brytanią, które wejdzie w życie w środę. Premier Hiszpanii Pedro Sanchez podkreślił jednak, że nie oznacza ono rezygnacji z roszczeń do zwrotu Gibraltaru.
Porozumienie w sprawie statusu Gibraltaru po brexicie osiągnięto w połowie czerwca 2025 roku po latach negocjacji. Szef hiszpańskiej dyplomacji Jose Manuel Albares określił je jako historyczne. W wyniku umowy Gibraltar zostanie objęty unią celną z UE i zintegrowany ze strefą Schengen. Zniesienie kontroli granicznych między Skałą a Hiszpanią ma ułatwić codzienne funkcjonowanie około 15 tys. pracowników transgranicznych oraz 40 tys. mieszkańców Gibraltaru. Podwójne, unijne i brytyjskie, kontrole mają obowiązywać w porcie i na lotnisku w Gibraltarze.
Ogrodzenie (hiszp. verja) zostało postawione przez władze brytyjskie na początku XX wieku. Pod koniec lat 60. reżim generała Francisco Franco całkowicie zamknął przejście w odpowiedzi na wyniki referendum w Gibraltarze z 1967 roku, w którym zdecydowana większość mieszkańców opowiedziała się za pozostaniem pod zwierzchnictwem Wielkiej Brytanii. Ponowne otwarcie przejścia nastąpiło w latach 80. Gibraltar od 1713 roku znajduje się pod jurysdykcją brytyjską na mocy traktatu z Utrechtu, co do dziś stanowi przedmiot hiszpańskich roszczeń.
Przełom w stosunkach po brexicie
Traktat między UE a Wielką Brytanią w sprawie Gibraltaru zostanie podpisany we wtorek w Brukseli i zacznie tymczasowo obowiązywać w środę. Premier Hiszpanii Pedro Sanchez przyznał, że porozumienie jest korzystne dla obywateli oraz dla stosunków dwustronnych z Wielką Brytanią. – Nie oznacza ono rezygnacji z roszczeń do zwrotu Gibraltaru – dodał Sanchez. Hiszpański rząd od wieków domaga się zwrotu terytorium, ale obecne ustalenia mają przede wszystkim ułatwić życie mieszkańcom i pracownikom transgranicznym.
Szef hiszpańskiej dyplomacji Jose Manuel Albares nazwał porozumienie historycznym. – To historyczne porozumienie – powiedział Albares. Zaznaczył, że zniesienie ogrodzenia to symboliczny krok w kierunku normalizacji relacji. W praktyce oznacza to koniec fizycznej bariery, która od ponad wieku dzieliła hiszpańskie miasto La Línea de la Concepción od Gibraltaru.
Symboliczna rozbiórka przełożona z powodu tragedii
Symboliczna rozbiórka ogrodzenia miała nastąpić w poniedziałek, jednak została przełożona. Premier Sanchez udał się do Los Gallardos na południu Hiszpanii, gdzie pożar strawił teren o powierzchni około 7 tys. hektarów i spowodował śmierć 13 osób. Władze hiszpańskie uznały, że w obliczu narodowej tragedii ceremonia nie jest odpowiednia. Nowy termin rozbiórki nie został jeszcze ogłoszony.
Mimo opóźnienia, porozumienie wejdzie w życie w środę zgodnie z planem. Oznacza to, że od tego dnia kontrole graniczne między Hiszpanią a Gibraltarem zostaną zniesione, a mieszkańcy będą mogli swobodnie przemieszczać się przez dawną granicę. Ogrodzenie, które przez lata było symbolem podziału, ma zostać fizycznie usunięte w najbliższych dniach.
Źródło: materiały prasowe, Fot. materiały prasowe