Społeczny Pakt na rzecz Rolnictwa i Produkcji Żywności wypracował pierwszą w Polsce międzysektorową definicję rolnictwa regeneratywnego, która ma stać się fundamentem przyszłych działań i regulacji.
- Społeczny Pakt na rzecz Rolnictwa i Produkcji Żywności, działający od 2024 r., stworzył pierwszą w Polsce wspólnie uzgodnioną definicję rolnictwa regeneratywnego, która ma służyć jako punkt odniesienia dla polityki, biznesu i edukacji.
- W inicjatywie współpracują rolnicy, administracja publiczna, naukowcy, organizacje społeczne, firmy z sektora spożywczego, dystrybutorzy oraz organizacje konsumenckie i przyrodnicze, przy patronacie MRiRW, MKiŚ i SGGW.
- Opracowana definicja opisuje rolnictwo regeneratywne jako system praktyk przywracających zdrowie gleby, wzmacniających bioróżnorodność i optymalizujących gospodarkę wodną, jednocześnie zapewniając opłacalność produkcji i odporność na kryzysy.
- Podczas spotkania Paktu zaprezentowano przewodnik „Rolnictwo regeneratywne”, przygotowany przez Fundację Grunt od Nowa i Danone, porównujący modele rolnictwa i przedstawiający konkretne korzyści wdrażania praktyk regeneratywnych.
- Analizy zawarte w przewodniku wskazują, że gospodarstwa stosujące praktyki regeneratywne mogą ograniczyć zużycie nawozów o ok. 25%, paliwa o 40%, środków ochrony roślin o 30%, osiągać stabilniejsze plony i zwiększać retencję wody nawet o 50%.
Rok działania Społecznego Paktu na rzecz Rolnictwa i Produkcji Żywności przyniósł zestaw ustaleń, które zostały opracowane podczas spotkań plenarnych i prac w mniejszych zespołach tematycznych. Inicjatywa skupia podmioty często funkcjonujące na konkurencyjnych wobec siebie segmentach rynku, co wcześniej utrudniało tworzenie jednolitych stanowisk w kwestiach dotyczących przyszłości produkcji żywności. W ciągu dwunastu miesięcy uczestnikom udało się wypracować uzgodnione podejście do szeregu zagadnień dotyczących rozwoju rolnictwa, w tym do nowych form gospodarowania.
Jednym z najważniejszych rezultatów jest pierwsza wspólna definicja rolnictwa regeneratywnego opracowana i zaakceptowana przez przedstawicieli wielu sektorów. Została przygotowana tak, aby mogła służyć jako podstawa dla planowania działań regulacyjnych, inicjatyw biznesowych oraz rozwiązań edukacyjnych. Ma ona umożliwić korzystanie z jednolitego opisu tego rodzaju praktyk w dokumentach, projektach i programach związanych z przekształceniami w rolnictwie.
W ramach Paktu zorganizowano również serię spotkań, podczas których doprecyzowano kluczowe pojęcia oraz opracowano rekomendacje do dalszych prac. Uczestnicy analizowali zagadnienia związane z funkcjonowaniem gospodarstw, produkcją żywności oraz zmianami wpływającymi na wieś. Wspólne ustalenia mają służyć temu, by poszczególne instytucje dysponowały spójnymi materiałami przy planowaniu działań i przygotowywaniu regulacji.
Inicjatywa działa pod patronatem Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Ministerstwa Klimatu i Środowiska oraz Szkoły Głównej Gospodarstwa Wiejskiego. Objęcie projektu nadzorem tych instytucji pozwoliło na stworzenie forum, na którym przedstawiciele administracji publicznej, środowisk naukowych oraz uczestników rynku omawiają zagadnienia istotne dla rozwoju wsi i dla produkcji żywności.
Nowa definicja, nowa szansa dla rolnictwa
Jednym z najważniejszych osiągnięć Społecznego Paktu dla Rolnictwa i Produkcji Żywności minionego roku było wypracowanie pierwszej, wspólnej dla interesariuszy łańcucha produkcji żywności, definicji rolnictwa regeneratywnego oraz przygotowanie rekomendacji dla rozwoju tego modelu rolnictwa w Polsce, które zostaną przekazane doMinisterstw Rolnictwa i Rozwoju Wsi oraz Klimatu i Środowiska.
– Wypracowanie wspólnej definicji rolnictwa regeneratywnego to ważny krok w kierunku transformacji polskiego sektora rolno-spożywczego. Tylko zintegrowane działania wszystkich uczestników rynku – od rolników, przez producentów, po administrację i otoczenie społeczne – pozwolą wykorzystać szansę, jaką daje nowy model gospodarowania. Rolnictwo regeneratywne to nie tylko odpowiedź na wyzwania klimatyczne i ekonomiczne, ale także inwestycja w zdrowie gleby, ludzi i środowiska. Wierzę, że wspólne ramy rozumienia tego pojęcia przyspieszą wdrażanie praktyk, które uczynią polskie rolnictwo bardziej odpornym i konkurencyjnym – mówi dr hab. inż., profesor SGGW Zbigniew Karaczun.
Definicja rolnictwa regneratywnego
wypracowana przez Społeczny Pakt na rzecz Rolnictwa i Produkcji Żywności:
Rolnictwo regeneratywne to system praktyk rolniczych będących częścią zrównoważonego zarządzania gospodarstwem rolnym mający na celu odbudowę i poprawę zdrowia gleby, zwiększenie różnorodności biologicznej, optymalizację gospodarowania zasobami wodnymi, ograniczenie emisji gazów cieplarnianych i poprawę dobrostanu zwierząt przy jednoczesnym dążeniu do zapewnienia trwałej opłacalności produkcji rolnej.
To droga do zapewnienia bezpieczeństwa żywnościowego i wsparcia odporności rolnictwa na sytuacje kryzysowe. To system produkcji żywności i biomateriałów wzmacniający rozwój społeczno-gospodarczy także poprzez działania na rzecz całego krajobrazu.
Praktyczne know-how dla rolników
W październiku 2025 roku podczas jednego ze spotkań organizowanych w ramach Społecznego Paktu na rzecz Rolnictwa i Produkcji Żywności zaprezentowano przewodnik zatytułowany „Rolnictwo regeneratywne”. Publikacja została przygotowana przez Fundację Grunt od Nowa oraz DANONE. Materiał ma służyć rolnikom jako narzędzie porównawcze, ponieważ zestawiono w nim trzy modele gospodarowania obecne w Polsce i w Europie: konwencjonalny, ekologiczny oraz regeneratywny. Każdy z nich został opisany pod kątem stosowanych metod, zapotrzebowania na środki produkcji oraz efektów osiąganych w gospodarstwach. W przewodniku wyszczególniono również obszary, w których podejście regeneratywne może wpływać na sposób prowadzenia upraw.
W publikacji podkreślono, że regeneracja gleby przynosi mierzalne rezultaty związane zarówno z funkcjonowaniem gospodarstw, jak i ze sposobem, w jaki gleba radzi sobie z obciążeniami pogodowymi. Autorzy przedstawili dane, z których wynika, że stosowanie praktyk regeneratywnych pozwala zmniejszyć zużycie nawozów nawet o jedną czwartą, ograniczyć spalanie paliwa w gospodarstwach o około 40 procent oraz obniżyć użycie środków ochrony roślin o mniej więcej 30 procent. W przewodniku wskazano również, że plony uzyskiwane w gospodarstwach stosujących takie rozwiązania cechują się większą stabilnością. Straty związane z występowaniem gwałtownych zjawisk pogodowych są tam niższe o 20–30 procent. Osobną część poświęcono retencji wody: według autorów gleby, w których stosuje się rośliny okrywowe, mogą zatrzymywać nawet o połowę więcej wody niż gleby w uprawach prowadzonych metodą konwencjonalną.
Źródło: 24/7
