Projekt nowelizacji ustawy o Planie Strategicznym WPR 2023-2027 przewiduje dobrowolne wsparcie finansowe dla rolników za ochronę torfowisk i obszarów podmokłych, a także modyfikacje w zakresie wieloletnich zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych, dobrostanu zwierząt i trwałych użytków zielonych. Dopłaty mają objąć setki tysięcy gospodarstw i wejść w życie z kampanią składania wniosków od 15 marca 2026 r.
- Nowa interwencja rolno-środowiskowo-klimatyczna “Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo” pozwoli na dobrowolne wsparcie finansowe dla rolników.
- Beneficjentami dopłat w ramach tej interwencji będzie ok. 222 tys. rolników, a realizacja wieloletnich zobowiązań dotyczyć będzie 18 tys. gospodarstw.
- Zmieniona zostanie definicja trwałych użytków zielonych, wydłużając okres przekształcenia gruntu ornego w TUZ, co ma wspierać hodowców i ochronę gleby.
- Projekt przewiduje możliwość różnicowania stawek punktowych w odniesieniu do praktyk dobrostanowych, obejmując ok. 120 tys. rolników.
- Doprecyzowanie przepisów w zakresie warunkowości społecznej umożliwi prawidłowe funkcjonowanie systemu kar administracyjnych i dotyczyć będzie ok. 7,5 tys. gospodarzy.
Projekt nowelizacji ustawy o Planie Strategicznym dla Wspólnej Polityki Rolnej (PS WPR) na lata 2023–2027 przewiduje wprowadzenie dobrowolnego wsparcia finansowego dla rolników, którzy zdecydują się na działania związane z ochroną torfowisk i obszarów podmokłych. Oznacza to, że rolnicy mogą otrzymać dodatkowe środki, jeśli podejmą prace mające na celu zachowanie tych specyficznych ekosystemów na gruntach, które użytkowane są rolniczo. Torfowiska i obszary podmokłe pełnią ważną funkcję środowiskową – magazynują wodę, chronią przed powodziami, a także redukują emisję gazów cieplarnianych.
Nowa forma wsparcia finansowego ma być realizowana w ramach interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznej o nazwie „Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo”. Rolnicy, którzy zdecydują się uczestniczyć w tym programie, będą mogli dobrowolnie zadeklarować działania ochronne i otrzymać odpowiednie dopłaty, co ma zachęcać do praktyk rolniczych zgodnych z ochroną przyrody i klimatu.
Ponadto projekt nowelizacji uwzględnia także finansowanie interwencji rozpoczętych w poprzednich okresach programowania, takich jak wieloletnie zobowiązania rolno-środowiskowo-klimatyczne oraz zalesieniowe. Od 2026 roku te działania będą objęte wsparciem finansowym ze środków PS WPR 2023–2027. Oznacza to, że rolnicy, którzy już podjęli wcześniej zobowiązania związane z ochroną środowiska lub zalesianiem swoich gruntów, będą mogli kontynuować działania i uzyskiwać dopłaty również w nowym okresie programowania.
Celem zmian jest ułatwienie rolnikom korzystania z instrumentów wsparcia oraz zachęcenie ich do praktyk prośrodowiskowych, które przyczyniają się do ochrony wrażliwych ekosystemów oraz wspierają politykę klimatyczną kraju i Unii Europejskiej. Nowelizacja ustawy ma też dostosować krajowe przepisy do zmian w prawie unijnym, tak aby możliwe było skuteczne wdrażanie nowego wsparcia i kontynuowanie programów rozpoczętych wcześniej.
Ponad 200 tysięcy rolników może otrzymać wsparcie
Według danych Ogólnopolskiego Systemu Rolniczego (OSR), w ramach interwencji rolno-środowiskowo-klimatycznej pod nazwą „Ochrona torfowisk i obszarów podmokłych na gruntach użytkowanych rolniczo” wsparcie finansowe otrzyma łącznie około 222 tysięcy rolników. Dodatkowo, realizacja wieloletnich zobowiązań rolno-środowiskowo-klimatycznych obejmie 18 tysięcy rolników, którzy podpisali umowy na dłuższy okres, zobowiązując się do stosowania określonych praktyk rolniczych przyjaznych środowisku i klimatu.
Projekt nowelizacji przewiduje również zmianę definicji trwałych użytków zielonych (TUZ). Obecnie grunty orne wykorzystywane do uprawy traw lub innych roślin pastewnych mogą zostać przekształcone w TUZ po określonym czasie użytkowania. Zmiana wydłuża ten okres, co daje rolnikom większą elastyczność w gospodarowaniu gruntami, zwłaszcza tym hodowcom, którzy wykorzystują trawy do żywienia zwierząt. W praktyce oznacza to ograniczenie sytuacji, w których rolnicy wykonują orkę tylko po to, aby uniknąć automatycznego przekształcenia pola w trwały użytek zielony. Dzięki temu poprawiają się warunki gleby, a także stosunki wodne na polach, co jest korzystne zarówno dla upraw, jak i dla środowiska.
Kolejnym elementem zmian jest wprowadzenie możliwości różnicowania stawek punktów w ramach praktyk dobrostanowych zwierząt. W praktyce oznacza to, że rolnik może uzyskać więcej lub mniej punktów za realizację danej praktyki w zależności od jej znaczenia dla dobrostanu zwierząt. Takie rozwiązanie pozwala państwu lepiej realizować priorytety w produkcji zwierzęcej, uwzględniając zainteresowanie rolników określonymi działaniami prozwierzęcymi. Beneficjentami tej zmiany będzie około 120 tysięcy rolników, którzy zdecydują się wdrożyć praktyki poprawiające dobrostan zwierząt w swoich gospodarstwach.
Konieczne doprecyzowanie przepisów
W uzasadnieniu do projektu wskazano, że w zakresie tzw. warunkowości społecznej, czyli obowiązku przestrzegania prawa pracy przez rolników zatrudniających pracowników, konieczne jest doprecyzowanie przepisów. Celem jest wyeliminowanie wszelkich wątpliwości interpretacyjnych, które mogłyby utrudniać prawidłowe stosowanie systemu kar administracyjnych przewidzianych w ramach tego mechanizmu. Przepisy te będą dotyczyć szacunkowo około 7,5 tysiąca gospodarzy rolnych w Polsce.
Mechanizm warunkowości społecznej został obowiązkowo wprowadzony we wszystkich państwach członkowskich Unii Europejskiej w 2025 roku. Oznacza to, że każdy rolnik zatrudniający pracowników musi przestrzegać określonych wymogów dotyczących prawa pracy, w tym warunków zatrudnienia, wynagrodzeń czy czasu pracy, a ewentualne naruszenia mogą skutkować sankcjami administracyjnymi.
Projektowane przepisy mają obowiązywać od momentu rozpoczęcia składania wniosków o płatność w kampanii rocznej 2026, co w praktyce oznacza datę 15 marca 2026 roku.
Źródło: PAP
