Spółka Orlen Synthos Green Energy (OSGE) złożyła do Ministerstwa Energii wniosek o rozpoczęcie prac nad systemem wsparcia publicznego dla budowy 14 małych reaktorów modułowych SMR. Chodzi o kontrakty różnicowe (CfD) dla lokalizacji we Włocławku, Stawach Monowskich i Stalowej Woli. Ekspertki z kancelarii KKG Legal tłumaczą, dlaczego prywatna inwestycja Michała Sołowowa i Orlenu może liczyć na publiczne pieniądze.
OSGE chce, by rząd uruchomił procedurę notyfikacji w Komisji Europejskiej dla mechanizmu CfD – modelu, w którym państwo dopłaca inwestorowi, gdy cena rynkowa energii spada poniżej ustalonego poziomu, a przy wyższej cenie inwestor zwraca nadwyżkę. Dla SMR-ów OSGE określał strike price na 115-135 euro za MWh. Wniosek trafił do ministra energii, a spółka argumentuje, że Program Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ) dopuszcza takie wsparcie.
Prawniczki z KKG Legal – Patrycja Wysocka i Patrycja Nowakowska – podkreślają, że kontrakty różnicowe to standardowy instrument pomocy publicznej, stosowany choćby przy brytyjskiej Hinkley Point C czy polskiej elektrowni w Choczewie. – Wskazanie go przez OSGE należy uznać za racjonalne i mieszczące się w obowiązujących ramach prawnych – mówią ekspertki.
Dlaczego rząd ma wspierać prywatną spółkę?
Pytanie o zasadność angażowania państwa w projekt, którego udziałowcem jest miliarder Michał Sołowow, pojawia się naturalnie. Ekspertki wyjaśniają, że rząd uzależnia wsparcie od własnej oceny, a PPEJ wyraźnie mówi o neutralności technologicznej i równym traktowaniu inwestorów. Kluczowe jest też to, że notyfikację do KE może złożyć wyłącznie państwo członkowskie – OSGE nie ma samodzielnie takich uprawnień. – Inwestor może przygotować dokumentację i zwrócić się do właściwego organu o wszczęcie działań – dodają Wysocka i Nowakowska.
Wniosek OSGE to więc nie tyle roszczenie, ile sygnał dla rządu: spółka jest gotowa i oczekuje, że deklaracje polityczne – jak wypowiedź wiceministra Wojciecha Wrochny z 12 czerwca, który nazwał CfD „wymogiem” – przełożą się na konkretne regulacje. Ekspertki podkreślają, że to zrozumiała strategia biznesowa, wpisująca się w standardowe praktyki dużych inwestorów energetycznych.
Szansa na zielone światło z Brukseli
Komisja Europejska już w przeszłości zaakceptowała pomoc publiczną dla SMR – w 2023 roku zgodziła się na 300 mln euro wsparcia dla francuskiego Nuward na badania i rozwój. Zdaniem prawniczek z KKG Legal to dobry precedens, ale tempo notyfikacji będzie zależeć od jakości dokumentacji. Przypominają, że dla elektrowni w Choczewie cały proces zajął niespełna 12 miesięcy.
Na korzyść OSGE może działać też polityka KE, która w ramach EU SMR Industrial Alliance pracuje nad wspólnymi ramami dla wdrożenia małych reaktorów w Europie. – Nie można wykluczyć, że to przyspieszy decyzję – podsumowują ekspertki. Wniosek OSGE to pierwszy test, czy rząd rzeczywiście traktuje SMR-y jako priorytet, czy tylko element retoryki energetycznej.
Źródło: WNP.PL, Fot. PTWP