500 tys. Polaków dostało podwyżkę podatków, choć Sejm nie uchwalił żadnej nowej ustawy. To efekt zamrożonych progów PIT, przez które coraz więcej pracowników wpada w 32-proc. stawkę.
Mechanizm jest prosty: zamrożone progi podatkowe nie nadążają za wzrostem wynagrodzeń. Coraz więcej osób przekracza próg 120 tys. zł rocznego dochodu i automatycznie trafia do wyższej stawki. Państwo zarabia na tym miliardy, a podatnicy często nawet nie odczuwają momentu, w którym ich dochody zostają mocniej obciążone.
Dla wielu specjalistów, menedżerów, inżynierów czy pracowników sektora nowych technologii, ale też pielęgniarek i nauczycieli, nie jest to efekt gwałtownego wzbogacenia, lecz konsekwencja wzrostu płac wynikającego z inflacji i rosnących kosztów życia. Część podatników przekracza próg nawet przez jednorazowe wypłaty – premie, nagrody czy dodatkowe świadczenia.
Kontrola fikcyjnego samozatrudnienia
Jedną z odpowiedzi części pracodawców na rosnące obciążenia podatkowe wynagrodzeń etatowców jest wypychanie pracowników z etatu na kontrakty B2B. Samozatrudnienie pozwalało wybrać korzystniejszą formę rozliczeń i uniknąć sytuacji, w której wzrost wynagrodzenia powodował szybkie wejście w drugi próg PIT.
Rząd zareagował jednak na to zjawisko ograniczając przypadki, w których kontrakt B2B jest jedynie formalnym zastępstwem dla etatu. Od 8 lipca Państwowa Inspekcja Pracy zyska nowe możliwości kontroli umów cywilnoprawnych i samozatrudnienia. – Inspektorzy PIP nie ograniczają się do analizy treści umowy, lecz badają również sposób wykonywania współpracy w praktyce. Ocenie podlega m.in. stopień podporządkowania, sposób organizacji pracy, zakres samodzielności współpracownika czy faktyczna możliwość decydowania o miejscu i czasie wykonywania zadań – wskazuje Michał Włodarczyk, adwokat i partner w Kancelarii PCS Paruch Stępień Kanclerz.
Nowe przepisy nie oznaczają całkowitego zakazu korzystania z B2B, ale mają uszczelnić system i ograniczyć sytuacje, w których firma korzysta z samozatrudnienia wyłącznie po to, aby ominąć obowiązki związane z zatrudnieniem pracownika.
Polityczne propozycje zmian progów
Temat progów podatkowych ponownie wrócił do Sejmu. W kwietniu swój projekt złożyła Polska 2050, proponując podniesienie drugiego progu PIT z 120 tys. do 140 tys. zł. Pod koniec maja posłowie zajęli się kolejną propozycją – obywatelską petycją, której autorzy postulują podniesienie progu aż do 171 tys. zł rocznego dochodu.
Podczas posiedzenia komisji Rafał Bochenek (PiS) przekonywał: – Rzeczywiście pojawiają się takie głosy społeczne, aby podnosić ten próg, bo on już jest zupełnie nieadekwatny do poziomu zarobków, również kosztów życia polskich obywateli.
Ministerstwo Finansów pozostaje ostrożne. Według szacunków resortu podniesienie progu wiązałoby się z istotnym negatywnym wpływem na dochody podatkowe – od 13,8 mld zł przy progu 150 tys. do 21,2 mld zł przy progu 180 tys. Polska pozostaje objęta procedurą nadmiernego deficytu, a państwo zwiększa wydatki na bezpieczeństwo i modernizację armii.
Politycznie temat może wrócić przed wyborami parlamentarnymi w 2027 r. W koalicji pojawiają się nieoficjalne sygnały o możliwym stopniowym odmrażaniu progów, aby ograniczyć jednorazowy ubytek dochodów budżetowych i rozłożyć koszt reformy w czasie.
Źródło: WNP.PL, Fot. KPRM / flickr.com