Mimo że Szwecja jest liderem płatności bezgotówkowych, od środy sklepy spożywcze i apteki są zobowiązane do przyjmowania gotówki. To element wzmacniania odporności kraju na wypadek kryzysu lub wojny. Kraj, który przez lata promował cyfrowe transakcje, planował nawet wprowadzenie elektronicznej waluty – e-korony – zawiesił ten projekt po ataku Rosji na Ukrainę.
Nowe przepisy nakładają obowiązek akceptowania fizycznej waluty nie tylko na sklepy i apteki, ale także na banki. Te ostatnie muszą przyjmować wpłaty od klientów indywidualnych oraz firm. Wprowadzono również możliwość tymczasowych płatności offline kartami w przypadku awarii systemu. To krok w stronę zapewnienia ciągłości usług finansowych nawet w sytuacjach kryzysowych.
Szwecja od dawna była uważana za jeden z najbardziej zinformatyzowanych krajów świata. Ponad 90–95 proc. transakcji w sklepach odbywa się bezgotówkowo, a odsetek ten stale rośnie. W wielu miejscach, zwłaszcza w miastach, płacenie banknotami i monetami jest wręcz niemożliwe. Dla seniorów, osób z niepełnosprawnościami oraz turystów stanowiło to nie lada utrudnienie. Nowe regulacje mają przywrócić równowagę między obiema formami płatności.
Gotówka jako zabezpieczenie na trudne czasy
Centralny Bank Szwecji w marcu wydał zalecenie, aby każde gospodarstwo domowe posiadało co najmniej 1000 koron szwedzkich (ok. 387 zł) w gotówce na osobę dorosłą. Powodem jest niepewna sytuacja na świecie. Bank centralny otworzył także dwa magazyny z pieniędzmi, aby pomóc w utrzymaniu obiegu gotówki. – Posiadanie fizycznej waluty to element odporności społecznej – powiedział przedstawiciel szwedzkiego Riksbanku.
Przypomina to działania innych krajów skandynawskich, które po wybuchu wojny w Ukrainie zaczęły ponownie doceniać rolę gotówki. W Szwecji przez lata celowo ograniczano obieg banknotów i monet, promując karty i aplikacje mobilne. Teraz priorytety uległy zmianie. Płatności bezgotówkowe są wygodne, ale w sytuacji blackoutu lub ataku hybrydowego mogą zawieść. Gotówka działa niezależnie od prądu i sieci.
Cyfrowy eksperyment w cieniu wojny
Bank centralny Szwecji w 2017 roku rozpoczął testy związane z wprowadzeniem e-korony – wirtualnego odpowiednika szwedzkiej korony. Projekt był jednym z najbardziej zaawansowanych na świecie. Jednak w 2023 roku, po pełnoskalowej inwazji Rosji na Ukrainę, został zawieszony. Okazało się, że obieg fizycznego pieniądza jest niezbędny dla zachowania funkcji społecznych w sytuacjach nadzwyczajnych.
Od początku lipca w Szwecji weszły w życie także inne zmiany – dotyczące integracji. Urzędy nie będą już uznawać małżeństw zawartych za granicą między osobami blisko spokrewnionymi. Pracownicy domów opieki muszą znać język szwedzki. Osoby zdrowe korzystające z pomocy socjalnej dłużej niż trzy miesiące są zobowiązane do wykazania aktywności, np. w poszukiwaniu pracy. To sygnał, że kraj stawia na samodzielność i bezpieczeństwo na wielu poziomach.
Źródło: PAP, Fot. PAP/EPA