Po nocnych negocjacjach w Brukseli osiągnięto porozumienie w sprawie pierwszego pakietu deregulacyjnego Omnibus, który poluzowuje obowiązki raportowania ESG i monitorowania łańcuchów dostaw. Dyrektywy CSRD i CSDDD obejmą teraz tylko największe firmy w UE – około 1500 przedsiębiorstw, co zmniejsza biurokratyczne obciążenia i wspiera konkurencyjność gospodarek europejskich.
- Porozumienie osiągnięto 9 grudnia 2025 r. między duńską prezydencją Rady UE a Parlamentem Europejskim.
- Pakiet Omnibus łagodzi obowiązki CSRD i CSDDD, ograniczając je do największych firm w UE.
- CSDDD obejmie przedsiębiorstwa zatrudniające co najmniej 5000 pracowników i o rocznym obrocie powyżej 1,5 mld euro netto, z karami do 3% światowego obrotu.
- Termin wejścia CSDDD przesunięto na 26 lipca 2028 r., a pełne wdrożenie nastąpi do lipca 2029 r.
- CSRD będzie dotyczyć firm z ponad 1000 pracownikami i obrotem powyżej 450 mln euro netto, wyłączając MŚP.
Pierwszy pakiet Omnibus zaproponowany przez Komisję Europejską w lutym 2025 roku stanowi część inicjatywy mającej na celu uproszczenie przepisów obowiązujących w Unii Europejskiej oraz poprawę konkurencyjności państw członkowskich. Nazwa „Omnibus” odnosi się do zestawu zmian legislacyjnych obejmujących wiele dziedzin prawa jednocześnie. Takie pakiety mają eliminować powtarzające się przepisy i zmniejszać obciążenia administracyjne dla firm i instytucji. Do tej pory Komisja Europejska przedstawiła sześć podobnych pakietów, a kolejny, planowany na ten tydzień, będzie dotyczył regulacji środowiskowych. Porozumienie osiągnięte we wtorek dotyczy przede wszystkim dwóch dyrektyw przyjętych w ramach Europejskiego Zielonego Ładu: CSRD, która nakłada obowiązek raportowania w zakresie środowiska, społeczeństwa i ładu korporacyjnego (ESG), oraz CSDDD, zobowiązującej przedsiębiorstwa do monitorowania i raportowania naruszeń praw człowieka oraz przepisów środowiskowych w całym łańcuchu dostaw.
Negocjacje prowadzone od listopada 2025 roku zakończyły się w nocy z poniedziałku na wtorek po długich dyskusjach między przedstawicielami duńskiej prezydencji a Parlamentu Europejskiego. Porozumienie obejmuje szczegółowe ustalenia dotyczące zakresu obowiązków firm oraz terminów wdrożenia nowych przepisów. Daje to ramy dla wprowadzania przepisów w sposób skoordynowany i przewidywalny. Podczas konferencji prasowej duński minister ds. przemysłu Morten Boedskov powiedział:
– Postrzegamy ten pierwszy Omnibus jako krok w dobrym kierunku, w stronę jasnego i klarownego prawa dla firm i inwestorów w Europie. Nie demolujemy zielonych celów, upraszczamy drogę do ich osiągnięcia – powiedział Boedskov.
Zmiany wprowadzone w ramach pakietu Omnibus będą obowiązywać po formalnym zatwierdzeniu przez instytucje Unii Europejskiej, co jest spodziewane w pierwszej połowie 2026 roku. Implementacja dyrektyw wymaga transpozycji do prawa krajowego przez państwa członkowskie, a proces ten może potrwać do końca 2027 roku.
Pakiet Omnibus jest częścią rewizji regulacji Zielonego Ładu, zainicjowanej apelem liderów UE z marca 2025 roku, którzy wskazali potrzebę uproszczenia przepisów. Komisja Europejska, kierowana przez Ursulę von der Leyen, podkreślała, że zbyt rozbudowane procedury biurokratyczne utrudniają inwestycje w technologie przyjazne środowisku i mogą prowadzić do przenoszenia kapitału poza Unię Europejską. Pakiet Omnibus ma wprowadzać uproszczenia przy jednoczesnym zachowaniu głównych celów polityki klimatycznej, w tym neutralności węglowej do 2050 roku.
Poluzowanie CSDDD. Od 5000 pracowników i 1,5 mld euro obrotu
Corporate Sustainability Due Diligence Directive (CSDDD) początkowo miała obejmować tysiące firm, nakładając obowiązek monitorowania łańcuchów dostaw pod kątem naruszeń praw człowieka i ochrony środowiska. Ostateczne porozumienie znacząco zawęża jej zakres, ograniczając obowiązki do przedsiębiorstw zatrudniających co najmniej 5 tys. pracowników i osiągających roczny obrót powyżej 1,5 mld euro netto.
– Ostatecznie unijni prawodawcy zgodzili się, by zapisy CSDDD dotyczyły wyłącznie firm zatrudniających co najmniej 5 tys. pracowników i o rocznym obrocie powyżej 1,5 mld euro netto – podano w komunikacie po negocjacjach.
Nowe przepisy wprowadzają również maksymalny limit kar za naruszenia na poziomie 3 proc. światowego obrotu netto przedsiębiorstwa. Termin wejścia dyrektywy w życie przesunięto do 26 lipca 2028 roku, a pełne wdrożenie ma nastąpić w lipcu 2029 roku, co daje firmom dodatkowy czas na dostosowanie procesów do wymogów CSDDD.
W kontekście powiązanego CSRD eurodeputowany Joergen Warborn z Europejskiej Partii Ludowej wskazał, że nowe przepisy obejmą około 1500 firm w całej Unii Europejskiej.
– Zgodnie z ostatecznym porozumieniem obowiązki sprawozdawcze wynikające z dyrektywy CSRD będą dotyczyć firm zatrudniających powyżej 1 tys. pracowników, których roczny obrót wynosi więcej niż 450 mln euro netto – dodał Warborn.
Zmiany w CSDDD mają na celu ograniczenie obowiązków do największych przedsiębiorstw, co minimalizuje ich wpływ na mniejsze firmy. Porozumienie pozostawia mechanizmy odpowiedzialności, które mają być stosowane wobec największych korporacji, w tym takich podmiotów jak Volkswagen czy Siemens. Wdrożenie i przestrzeganie nowych przepisów będzie monitorowane przez Komisję Europejską, a wyniki będą raportowane corocznie.
Raportowanie ESG tylko dla największych
Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) została początkowo zaprojektowana tak, aby objąć raportowaniem ESG około 50 tysięcy firm w Unii Europejskiej. W pierwotnej wersji budziło to obawy związane z możliwymi obciążeniami administracyjnymi dla przedsiębiorstw. Porozumienie Omnibus zmieniło jednak zakres dyrektywy. Obowiązek raportowania ESG dotyczy teraz wyłącznie firm zatrudniających ponad 1000 pracowników i osiągających roczny obrót powyżej 450 milionów euro netto. Małe i średnie przedsiębiorstwa zostały całkowicie wyłączone z obowiązku raportowania.
– Wyłączone z niej zostaną także małe i średnie przedsiębiorstwa – podano w komunikacie.
Zmiana ta ma uprościć procesy dla całych łańcuchów dostaw i ograniczyć efekt kaskadowy na podwykonawców. W przypadku Danii, jak zaznaczył minister Morten Boedskov, nowe regulacje obejmą tylko największe podmioty gospodarcze.
Boedskov powiedział, że w przypadku Danii będzie to oznaczać wyłączenie około 80 proc. firm spod zapisów dyrektywy.
Raportowanie ESG w firmach objętych dyrektywą będzie dotyczyć emisji CO2, różnorodności płciowej i przestrzegania praw pracowniczych, przy zastosowaniu uproszczonych standardów ESRS. Dla przedsiębiorstw raportujących w pierwszej fali, od 2024 roku, przewidziano ulgi przejściowe na 2025 i 2026 rok.
Zmiany w CSRD wynikają z wcześniejszej dyrektywy „Stop-the-clock” z kwietnia 2025 roku, która opóźniła obowiązek raportowania dla wielu firm. Porozumienie Omnibus wprowadza również klauzulę przeglądową, pozwalającą na ewentualne rozszerzenie zakresu obowiązków po ocenie wpływu w 2027 roku.
Minister Boedskov podkreślił również konsekwencje nadmiernej regulacji dla inwestycji w Europie.
– Więcej zielonej regulacji nie oznacza więcej zielonych miejsc pracy. Wręcz przeciwnie, ponieważ widzimy odpływ inwestycji poza Europę – dodał.
Zmiany mają zachować cele Zielonego Ładu, jednocześnie koncentrując raportowanie na firmach o największym wpływie środowiskowym, takich jak koncerny energetyczne czy chemiczne, bez objęcia obowiązkiem małych i średnich przedsiębiorstw.
Wpływ niemieckich nacisków
Zmiany te pojawiły się po negocjacjach, w których znaczącą rolę odegrały działania Niemiec, reprezentowane przez kanclerza Friedricha Merza, który objął urząd w tym samym roku. Strona niemiecka wskazywała na potencjalne koszty wdrożenia regulacji, które w przypadku całego sektora przedsiębiorstw mogłyby przekroczyć 20 miliardów euro rocznie, w tym dla branży motoryzacyjnej i chemicznej.
Niemieckie organizacje biznesowe, reprezentowane przez Bundesverband der Deutschen Industrie (BDI), oceniły zmiany jako potrzebne dla utrzymania konkurencyjności firm. W komunikatach wskazano, że regulacje nakładające obowiązki na wszystkie przedsiębiorstwa mogłyby ograniczać innowacyjność w porównaniu z globalnymi konkurentami, w tym Chinami i Stanami Zjednoczonymi.
