Coraz więcej państw Europy zmienia podejście do ukraińskich uchodźców. Z jednej strony rośnie presja na ograniczanie pomocy i selekcję osób, które mogą pozostać, z drugiej – dane pokazują, że Ukraińcy aktywnie uczestniczą w rynku pracy, zakładają firmy i realnie wspierają gospodarkę. Eksperci ostrzegają, że wybiórcze traktowanie uchodźców może prowadzić do marginalizacji osób najbardziej potrzebujących wsparcia.
Komisarz Rady Europy ds. praw człowieka Michael O’Flaherty powiedział, że w ostatnim czasie sporo podróżował po Europie i rozmawiał z Ukraińcami. – Słyszałem wiele opowieści o tym, co zostało nazwane „wypychaniem”. Zdecydowanie dostrzegam pewne tendencje – podkreślił. Dodał, że składa się na to m.in. ograniczanie świadczeń socjalnych, a także wzrost nienawiści do Ukraińców. – Stają się ofiarami antyimigranckiej retoryki skrajnej prawicy – zauważył.
O tym, że w społeczeństwie dochodzi do wyraźnej zmiany w postrzeganiu ukraińskich uchodźców, powiedział również w rozmowie z „Faktem” dr hab. Jan Brzozowski, kierownik Zakładu badań nad zmianami społecznymi w Europie Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jego zdaniem, jesteśmy świadkami procesu o nazwie „cherry picking” (wybiórcze podejście – przyp. red.). – Czyli pozostawienie tylko tych uchodźców, których chcemy, najlepiej zdrowych, pracujących i dobrze wykształconych – zauważył. – Jest taka mentalność, że ci, którzy są najsłabsi, powinni wrócić na Ukrainę, a tym, którzy pracują i płacą podatki, łaskawie pozwolimy zostać. Nie dziwi mnie to jako naukowca, ale, i to w delikatnych słowach, ubolewam nad tym – ocenił.
Ukraińcy motorem polskiej gospodarki
Warto pamiętać, że polska gospodarka bardzo dużo zyskuje na obecności Ukraińców w naszym kraju. Z analizy Polskiego Instytutu Ekonomicznego wynika, że Ukraińcy w Polsce wykazują ponadprzeciętną aktywność zawodową. Wskaźnik zatrudnienia w tej grupie wynosi według danych NBP aż 90 proc. wśród imigrantów przedwojennych oraz 75 proc. wśród uchodźców, co przewyższa średni poziom aktywności zawodowej w Polsce (57 proc. w III kw. 2025 r. wg BAEL).
Obywatele Ukrainy w latach 2022-2025 zarejestrowali w Polsce łącznie 123,6 tys. działalności gospodarczych – jednoosobowych działalności gospodarczych i spółek. Tylko w 2025 r. liczba nowo powstałych przedsiębiorstw była około 72 proc. wyższa niż w 2022 r. Te liczby pokazują, że Ukraińcy nie tylko wypełniają luki na rynku pracy, ale też tworzą nowe miejsca pracy i płacą podatki.
Koszty ewentualnego odpływu
Jak oszacował mBank, gdyby odpływ Ukraińców z naszego kraju dotyczył aż 500 tysięcy osób, to polski PKB rósłby przez to w 2026 roku o 0,8 punktu procentowego wolniej. A w latach 2027-2030 co roku o 0,2 punktu procentowego wolniej. Aktualnie legalnie przebywa w Polsce ponad 1,5 mln imigrantów z Ukrainy (dzieci i dorosłych). Według szacunków PIE, w przypadku 4 na 10 dorosłych Ukraińców istnieje duże prawdopodobieństwo pozostania w Polsce na stałe. Prawdopodobieństwo to rośnie wraz ze zwiększaniem stopnia integracji z Polską.
Presja na ograniczanie pomocy i retoryka antyimigrancka mogą jednak skłonić część uchodźców do wyjazdu. Eksperci ostrzegają, że wybiórcze traktowanie – akceptowanie tylko pracujących i odrzucanie słabszych – prowadzi do marginalizacji tych, którzy najbardziej potrzebują ochrony. W dłuższej perspektywie może to zaszkodzić zarówno samym uchodźcom, jak i gospodarkom przyjmującym.
Źródło: WNP.PL, Fot. Shutterstock/Grand Warszawski