Po raz pierwszy w historii energia wiatrowa i słoneczna w UE wyprzedziła paliwa kopalne. Polska osiągnęła rekordowo niski udział węgla i dynamiczny wzrost OZE.

• W 2025 roku udział energii z wiatru i słońca w unijnym miksie energetycznym wyniósł 30 proc., po raz pierwszy przewyższając paliwa kopalne.
• Łączny udział odnawialnych źródeł energii w UE osiągnął 48 proc., mimo niekorzystnych warunków dla hydroenergetyki i wiatru.
• Produkcja energii ze słońca w UE wzrosła o ponad 20 proc., osiągając 13 proc. udziału w miksie energetycznym.
• W Polsce węgiel spadł do rekordowo niskiego poziomu, a energia z wiatru i fotowoltaiki odpowiada za ponad 25 proc. produkcji prądu.
• Rosnąca rola magazynów energii w UE pomaga przesuwać energię OZE na godziny szczytowe i ograniczać zależność od importowanego gazu.

Europa w 2025 roku osiągnęła nowy punkt zwrotny w rozwoju sektora energetycznego. Po raz pierwszy w historii miks energetyczny Unii Europejskiej został zdominowany przez odnawialne źródła energii, a produkcja prądu z wiatru i słońca przekroczyła poziom energii wytwarzanej z paliw kopalnych. Według raportu European Electricity Reviewprzygotowanego przez ośrodek analityczny Ember, energia elektryczna wytwarzana z wiatru i słońca osiągnęła 30 proc. udziału w unijnym miksie energetycznym, podczas gdy udział paliw kopalnych spadł do 29 proc..

– To przełomowy moment. UE wyraźnie zmierza ku systemowi energetycznemu opartemu na wietrze i słońcu. To istotne zwłaszcza teraz, kiedy uzależnienie od paliw kopalnych podsyca globalną niestabilność – podkreśla dr Beatrice Petrovich, autorka raportu.

Rok 2025 był także czasem rekordowego rozwoju fotowoltaiki. Produkcja energii ze słońca w całej UE wzrosła o ponad 20 proc. w porównaniu z rokiem poprzednim, osiągając 13 proc. udziału w miksie energetycznym. W niektórych krajach, takich jak Węgry, Cypr, Grecja, Hiszpania i Holandia, energia słoneczna odpowiadała już za ponad jedną piątą całkowitej produkcji prądu. W tym samym czasie wykorzystanie energii wodnej spadło o 12 proc., a wiatru o 2 proc. w porównaniu z 2024 rokiem, jednak ogólny udział OZE w miksie energetycznym UE wyniósł aż 48 proc.

Polska również odnotowała znaczące zmiany. Węgiel używany do produkcji energii osiągnął rekordowo niski poziom, natomiast fotowoltaika i energia wiatrowa odpowiadały za ponad jedną czwartą krajowej produkcji prądu. Wiatr pozostaje drugim co do wielkości źródłem energii w Polsce, przewyższając produkcję z gazu. Dane te wskazują na przyspieszenie transformacji energetycznej w UE oraz na rosnącą rolę odnawialnych źródeł w zapewnieniu bezpieczeństwa i stabilności dostaw energii elektrycznej.

Wzrost energii słonecznej był zauważalny we wszystkich 27 państwach członkowskich. Pomimo spadku w produkcji energii z wody i nieznacznego spadku wiatru, odnawialne źródła energii utrzymały przewagę nad paliwami kopalnymi, dostarczając niemal połowę całej energii elektrycznej w Unii. Ta zmiana w miksie energetycznym oznacza istotny krok w kierunku neutralności klimatycznej i dywersyfikacji źródeł energii w całej Europie.

Najniższy udział węgla w historii

Autorzy raportu wskazują, że dane dotyczące 2025 roku potwierdzają utrzymujący się trend stopniowego odchodzenia Europy od paliw kopalnych na rzecz źródeł energii odnawialnej. W analizie Ember podkreślono, że zmiana ta ma charakter strukturalny i jest widoczna w większości państw Unii Europejskiej. W 2025 roku w 14 z 27 krajów UE energia pochodząca z wiatru i słońca przewyższyła produkcję opartą na paliwach kopalnych. W ciągu pięciu lat udział odnawialnych źródeł energii w unijnym miksie energetycznym wzrósł z 20 do 30 procent, natomiast udział paliw kopalnych zmniejszył się z 37 do 29 procent.

W szczególności zauważalny jest spadek wykorzystania węgla, którego udział w całkowitej produkcji energii w Unii Europejskiej w 2025 roku wyniósł 9,2 procent – najniższy poziom w historii. W 19 krajach UE węgiel odpowiada obecnie za maksymalnie pięć procent wytwarzanej energii lub został całkowicie wyeliminowany. Takie wartości wskazują na znaczące zmniejszenie udziału tego surowca w produkcji energii elektrycznej w skali całej Unii.

Zmiany te są widoczne również w Polsce i Niemczech, które dotychczas były jednymi z największych producentów energii z węgla w Europie. W Polsce węgiel odpowiada obecnie za nieco ponad połowę krajowego miksu energetycznego. Z kolei energia pochodząca z wiatru i słońca wytwarza ponad 25 procent produkcji prądu, co stanowi najwyższy wynik w historii kraju. W Niemczech natomiast odnotowano także rekordowo niski udział węgla w produkcji energii elektrycznej w 2025 roku.

Analiza wskazuje, że w całej Unii Europejskiej w ciągu ostatnich pięciu lat zachodzą zmiany strukturalne w miksie energetycznym, w których udział źródeł odnawialnych systematycznie rośnie, podczas gdy udział paliw kopalnych, a szczególnie węgla, systematycznie maleje. W wielu państwach europejskich odnawialne źródła energii już wytwarzają większą część energii niż tradycyjne paliwa kopalne, a Polska osiągnęła w tym zakresie rekordowe wartości.

Polska eksporterem magazynów energii, ale nie wykorzystuje krajowych magazynów

W Polsce wciąż rośnie produkcja energii ze słońca, a instalacje fotowoltaiczne zwiększają swoją moc niemal każdego roku. Równocześnie rozwój magazynów energii, które pozwalają lepiej wykorzystać energię z odnawialnych źródeł, wciąż jest ograniczony. Pomimo że Polska jest jednym z największych eksporterów magazynów energii na świecie, krajowy rynek instalacji tego typu pozostaje w tyle w porównaniu z innymi państwami Europy – zauważa Ember.

Eksperci podkreślają, że wszystkie te czynniki ograniczały rozwój magazynów energii w Polsce w ostatnich latach. Dopiero od przełomu ubiegłego i bieżącego roku można oczekiwać przyspieszenia w tym obszarze, co może skutkować szerszym wykorzystaniem magazynów energii w systemie elektroenergetycznym kraju.

W 2025 roku produkcja gazu w Unii Europejskiej wzrosła o 8 procent, co było wynikiem przede wszystkim niższej produkcji energii hydroenergetycznej. Mimo tego wzrostu, długoterminowy trend zużycia gazu pozostaje spadkowy. W ubiegłym roku odnotowano 18-procentową redukcję w stosunku do poziomu szczytowego z 2019 roku. Wyższe zużycie gazu w 2025 roku przełożyło się jednak na wzrost kosztów importu tego surowca dla sektora energetycznego UE do 32 miliardów euro, co oznacza wzrost o 16 procent w porównaniu z rokiem 2024. Był to pierwszy wzrost kosztów importu gazu od kryzysu energetycznego w 2022 roku. Wysokie zapotrzebowanie w godzinach szczytowego zużycia gazu wpływało na skoki cen energii elektrycznej, a średnie ceny w tych godzinach wzrosły w całej Unii o 11 procent w porównaniu z rokiem poprzednim. W Hiszpanii skutki niższej produkcji energii wodnej były wzmocnione przez większe wykorzystanie elektrowni gazowych do usług sieciowych, takich jak regulacja napięcia, po kwietniowym blackoutcie, który dotknął Półwysep Iberyjski.

W raporcie eksperci podkreślili konieczność zmniejszenia zależności od importowanego gazu, który jest drogi i naraża państwa członkowskie na ryzyka związane z zewnętrznym wpływem na ceny energii.

Źródło: Ember