Wołodymyr Hrojsman, były premier Ukrainy, zwrócił Polsce Krzyż Kawalerski Orderu Zasługi RP. Decyzję tłumaczy solidarnością z Wołodymyrem Zełenskim, któremu prezydent Karol Nawrocki odebrał Order Orła Białego. Hrojsman otrzymał odznaczenie w 2011 roku za wzmacnianie współpracy regionalnej i samorządowej.
Były szef ukraińskiego rządu poinformował o swojej decyzji na Facebooku. Podkreślił, że gest wynika z odebrania Zełenskiemu Orderu Orła Białego. Hrojsman pełnił funkcję premiera w latach 2016-2019, a wcześniej był merem Winnicy. Odznaczenie otrzymał jeszcze przed objęciem najwyższych stanowisk w państwie.
Solidarność z Ukrainą i prezydentem Zełenskim
Wołodymyr Hrojsman w swoim oświadczeniu wyraźnie zaznaczył osobisty wymiar decyzji. – To odznaczenie ma dla mnie osobiste znaczenie. Dlatego decyzja o jego zwrocie jest również osobista. Zwracam order jako wyraz solidarności z Ukrainą i Prezydentem Zełenskim. Nie z urazy do narodu polskiego, lecz z głębokim szacunkiem dla niego i wdzięcznością za wszystkie lata wsparcia, za miliony Polaków, którzy otworzyli swoje serca i domy dla naszych ludzi po 24 lutego – przekazał.
Były premier odniósł się także do sporów historycznych między oboma krajami. – Każdy naród ma prawo do swoich bohaterów. To prawo jest święte – zarówno dla Ukrainy, jak i dla Polski. Możemy inaczej patrzeć na przeszłość i jest to normalne między sąsiadami, których łączy tak głęboki i skomplikowany wspólny los. Ale przeszłość nie może być ważniejsza od wspólnej przyszłości – dodał Hrojsman. – Jest coś, co nie podlega dyskusji: dziś trwa wojna. Prawdziwym wrogiem jest Rosja. I dopóki ta wojna trwa – nie możemy pozwolić sobie na spory o przeszłość. Tego właśnie chce Moskwa: żeby Warszawa i Kijów patrzyły nie do przodu, lecz wstecz.
Na koniec zacytował Winstona Churchilla. – Jeśli będziecie kłócić się z przeszłością, stracicie przyszłość. Ukraina i Polska są strategicznymi sojusznikami. Nie dlatego, że zapisano to w deklaracjach. Dlatego, że nasze bezpieczeństwo, nasza wolność, nasze miejsce w Europie – są nierozdzielne. Mój order wraca. Ale mój szacunek dla narodu polskiego – pozostaje – oświadczył.
Fala zwrotów odznaczeń i reakcje polityków
Decyzja Hrojsmana wpisuje się w szerszy protest ukraińskich polityków. W reakcji na odebranie Zełenskiemu Orderu Orła Białego polskich odznaczeń zrzekli się także minister spraw zagranicznych Andrij Sybiha, szef Biura Prezydenta Ukrainy Kyryło Budanow, jego zastępca Ihor Żowkwa oraz ambasador Ukrainy w Polsce Wasyl Bodnar. Byli prezydenci Leonid Kuczma, Wiktor Juszczenko i Petro Poroszenko również zwrócili najwyższe polskie odznaczenie.
Prezydent Karol Nawrocki ogłosił odebranie Orderu Orła Białego Zełenskiemu w piątek. W nagraniu podkreślił, że decyzja nie jest wymierzona w naród ukraiński i nie zmienia strategicznego kierunku polskiej polityki bezpieczeństwa. – Nic się nie zmieniło w kwestii wsparcia Ukrainy w walce z Rosją – zapewnił. Premier Donald Tusk skomentował sprawę na platformie X. – Konflikt między Polską i Ukrainą cieszy Putina i szokuje naszych sojuszników. Zadaniem prezydentów Zełenskiego i Nawrockiego jest tonowanie emocji, a nie podsycanie napięcia. Linia frontu przebiega gdzie indziej – napisał szef polskiego rządu.
Kontekstem decyzji Nawrockiego jest nadanie przez Zełenskiego w maju imienia „Bohaterów UPA” jednej z jednostek wojskowych. Decyzja ta spotkała się z ostrą krytyką w Polsce, m.in. premiera Tuska, szefa MON Władysława Kosiniaka-Kamysza i resortu dyplomacji. Kapituła Orderu Orła Białego na prośbę prezydenta debatowała nad odebraniem odznaczenia i przedstawiła Nawrockiemu opinię w tej sprawie.
Źródło: [nazwa portalu], Fot. [nazwa portalu lub agencji fotograficznej]