Whisky stała się najszybciej rozwijającym się segmentem polskiego eksportu alkoholi – wartość wysyłek wzrosła z około 40 mln zł w 2021 r. do 197 mln zł w 2024 r., wynika z najnowszego raportu Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy. Równocześnie rośnie eksport likierów, który w ostatnich latach zwiększył się ponad trzykrotnie.

• W 2024 r. polski przemysł spirytusowy wygenerował PKB o wartości niemal 26 mld zł, przy rynku alkoholi o wartości 68,6 mld zł.
• Liderem eksportu pozostaje wódka (ok. 900 mln zł w 2024 r.), jednak whisky i likiery rozwijają się najszybciej.
• Eksport polskich alkoholi rośnie średnio o 11 proc. rocznie; w 2024 r. osiągnął wartość 2,4 mld zł – więcej niż sprzedaż zagraniczna mleka, śmietany i jogurtów razem wziętych.
• Najważniejsze rynki zagraniczne: Francja, USA, Węgry, Wielka Brytania, Niemcy.
• Branża przekazuje 82 proc. bezpośrednio wytworzonej wartości do budżetu państwa w formie podatków, głównie akcyzy (10,3 mld zł w 2024 r.).

Według najnowszego raportu pt. „Branża spirytusowa i jej znaczenie dla gospodarki”, przedstawionego w czwartek przez Związek Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy, segment whisky stał się najszybciej rozwijającym się kierunkiem polskiego eksportu alkoholi w ostatnich latach. Wartość eksportu tego trunku wzrosła z około 40 mln zł w 2021 r. do 197 mln zł w 2024 r., co oznacza niemal pięciokrotny wzrost w ciągu trzech lat. Dynamicznie rozwija się również rynek likierów – ich eksport w tym samym okresie zwiększył się ponad trzykrotnie, co potwierdza rosnące znaczenie polskich alkoholi w międzynarodowej sprzedaży detalicznej i hurtowej.

Raport zwraca uwagę, że w 2024 r. polski przemysł spirytusowy wytworzył PKB o wartości niemal 26 mld zł, co pokazuje jego znaczący wkład w krajową gospodarkę. Całkowita wartość rynku napojów alkoholowych w Polsce oszacowana została na 68,6 mld zł, z czego największy udział zarówno pod względem wartości, jak i wolumenu sprzedaży, ma piwo – 31,2 mld zł.

W kontekście bezpośredniego wpływu branży na gospodarkę, raport podkreśla, że wytwarzanie dóbr alkoholowych w Polsce w 2024 r. odpowiadało za 13,4 mld zł PKB. Pośredni efekt działalności sektora oszacowano natomiast na 12,3 mld zł, co obejmuje popyt na surowce, usługi transportowe i logistyczne oraz dostawy do handlu detalicznego, gastronomii i hotelarstwa (HoReCa). Oznacza to, że branża spirytusowa nie tylko generuje znaczną wartość ekonomiczną poprzez produkcję własną, ale również pobudza gospodarkę na wielu powiązanych polach działalności.

Raport wskazuje również na rosnącą rolę eksportu alkoholi wysokoprocentowych w kształtowaniu międzynarodowego wizerunku polskiej branży spirytusowej. Eksport whisky i likierów nie tylko zwiększa przychody krajowych producentów, ale także przyczynia się do popularyzacji polskiej tradycji alkoholowej na globalnych rynkach. Wzrost zainteresowania polskimi trunkami w Europie Zachodniej, Azji i Ameryce Północnej stwarza nowe możliwości rozwoju dla średnich i dużych producentów, a także wpływa na zwiększenie inwestycji w nowoczesne linie technologiczne, magazyny i systemy logistyczne.

Ponadto raport podkreśla znaczenie branży w kontekście tworzenia miejsc pracy. W 2024 r. zatrudnienie w sektorze i powiązanych usługach związanych z produkcją, dystrybucją i handlem alkoholem przyczyniało się nie tylko do wzrostu dochodów ludności, lecz także do zwiększenia wpływów podatkowych, co wprost wspiera budżet państwa i samorządów. Branża spirytusowa pełni więc rolę nie tylko ekonomiczną, ale również strategiczną, stając się jednym z ważniejszych motorów rozwoju przemysłowego i eksportowego Polski.

Wartość eksportu rośnie

Z najnowszego raportu Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy wynika, że wartość eksportu polskich wyrobów spirytusowych rośnie systematycznie od dekady, średnio o 11 proc. rocznie, osiągając w 2024 r. poziom 2,4 mld zł. Dla porównania, jest to więcej niż łączna wartość sprzedaży zagranicznej mleka, śmietany i jogurtów. Najważniejsze rynki eksportowe dla polskich trunków to Francja, USA, Węgry, Wielka Brytania i Niemcy.

Liderem eksportu pozostaje wódka, której sprzedaż zagraniczna w 2024 r. wyniosła blisko 900 mln zł. Jednak najszybciej rozwijającym się segmentem jest whisky, której eksport wzrósł z około 40 mln zł w 2021 r. do 197 mln zł w 2024 r., co oznacza ponad pięciokrotny wzrost w ciągu trzech lat. Równocześnie dynamicznie rozwija się sprzedaż polskich likierów, które w ostatnich pięciu latach zwiększyły eksport ponad trzykrotnie.

Raport podkreśla także znaczenie sektora dla budżetu państwa – aż 82 proc. wartości bezpośrednio wytworzonej przez branżę trafia w formie podatków. Branża spirytusowa podlega kilku rodzajom opodatkowania: akcyzie, opłacie dodatkowej od małych formatów, VAT oraz podatkom dochodowym. Największe znaczenie ma akcyza, która w 2024 r. przyniosła państwu wpływy w wysokości 10,3 mld zł, co stanowi istotny wkład w dochody publiczne.

Oprócz rosnącego znaczenia eksportowego, sektor spirytusowy generuje także znaczący efekt pośredni w gospodarce – obejmuje zapotrzebowanie na surowce, usługi transportowe i logistyczne, a także dostawy dla handlu detalicznego, gastronomii i hotelarstwa. Daje to w sumie stabilny wkład w PKB Polski, szacowany na około 26 mld zł w 2024 r., z czego 13,4 mld zł pochodzi z wartości wytworzonych dóbr, a 12,3 mld zł z efektów pośrednich.

Duży wpływ sektora

Z raportu Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy wynika, że łączny wpływ sektora spirytusowego na finanse publiczne jest ogromny. Sama branża generuje 13,6 mld zł rocznie z tytułu VAT, akcyzy, CIT i PIT. Dodatkowe wpływy z tytułu współpracy z branżami kooperującymi szacowane są na 2,6 mld zł, obejmując głównie VAT oraz podatki i opłaty lokalne (około 300 mln zł), w tym opłaty od sprzedaży napojów alkoholowych w opakowaniach do 300 ml. Łącznie daje to ponad 16,5 mld zł wpływów do budżetu państwa i samorządów.

Do tego dochodzą składki i opłaty na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w wysokości 1,8 mld zł, co sprawia, że całkowity roczny wkład sektora w finanse publiczne wynosi aż 18,6 mld zł. Autorzy raportu podkreślają, że w przypadku wódki podatki stanowią aż 72 proc. ceny detalicznej, podczas gdy koszty produkcji, dystrybucji i marże stanowią 28 proc. W przypadku piwa udział podatków w cenie wynosi 36 proc.

Analiza spożycia alkoholu w Polsce, oparta na danych GUS i KCPU, pokazuje, że w 2024 r. Polacy skonsumowali 177 mln litrów czystego alkoholu pochodzącego z piwa, 127 mln litrów z wyrobów spirytusowych oraz 24 mln litrów z wina. Wyroby spirytusowe stanowią około 38,8 proc. całkowitego spożycia alkoholu w Polsce, jednocześnie generując 71 proc. wpływów z tytułu akcyzy alkoholowej, co dodatkowo podkreśla strategiczne znaczenie tego segmentu dla budżetu państwa.

Szara strefa nie znikła

Z raportu Związku Pracodawców Polski Przemysł Spirytusowy wynika, że szara strefa w obrocie alkoholem w Polsce nadal pozostaje istotnym wyzwaniem. Jej wielkość szacowana jest na około 18 mln litrów rocznie, co przekłada się na utracone wpływy do budżetu państwa w wysokości około 1,3 mld zł. Autorzy raportu podkreślają, że ograniczenie nielegalnego obrotu alkoholem mogłoby dodatkowo zwiększyć wpływy podatkowe i wzmocnić legalny sektor spirytusowy, jednocześnie chroniąc konsumentów przed produktami niskiej jakości lub potencjalnie niebezpiecznymi.

Analiza struktury polskiego przemysłu spirytusowego pokazuje, że w kraju dominują mikro, małe i średnie przedsiębiorstwa, które stanowią ponad 99 proc. wszystkich podmiotów działających w branży. Pomimo stosunkowo niewielkich rozmiarów pojedynczych firm, sektor spirytusowy zatrudnia bezpośrednio około 4,5 tys. osób, a uwzględniając pracowników branż kooperujących, łączne zatrudnienie w całym sektorze sięga ponad 86,8 tys. osób. Tak szeroka sieć miejsc pracy podkreśla znaczenie przemysłu spirytusowego nie tylko w kontekście finansowym, ale także społecznym, jako istotnego pracodawcy w regionach produkcji i przetwórstwa surowców rolnych.

Branża spirytusowa jest również ważnym odbiorcą krajowego rolnictwa. Rocznie przemysł ten zużywa około 1,6 mln ton zbóż, w tym 954 tys. ton kukurydzy oraz 38 tys. ton ziemniaków. Zakupy te nie tylko wspierają krajowych producentów rolno-spożywczych, ale również generują dodatkowe efekty ekonomiczne w sektorach transportu, magazynowania i przetwórstwa surowców.

Z raportu wynika również, że polski przemysł spirytusowy odgrywa strategiczną rolę w eksporcie alkoholu. Wartość sprzedaży zagranicznej w 2024 r. wyniosła 2,4 mld zł, przy średnim rocznym wzroście eksportu na poziomie 11 proc. Najważniejsze rynki zbytu to Francja, USA, Węgry, Wielka Brytania i Niemcy, przy czym liderem eksportu pozostaje wódka (około 900 mln zł), natomiast whisky i likiery notują najszybszy wzrost, odpowiednio pięciokrotnie i ponad trzykrotnie w ciągu ostatnich kilku lat.

Źródło: ZPPPS