Chevron i izraelski operator rurociągów rozpoczną budowę gazociągu Nitzana, który połączy złoże Leviathan z Egiptem. Rurociąg ma ruszyć za trzy lata i zwiększyć eksport gazu do ponad 2,2 mld stóp sześciennych dziennie.

• Chevron podpisał umowę z izraelskim państwowym operatorem rurociągów. Powstanie gazociąg Nitzana, łączący złoże Leviathan z Egiptem.
• Przepustowość: 600 mln stóp sześciennych gazu dziennie, co podniesie łączny eksport do Egiptu do 2,2 mld stóp sześciennych dziennie.
• Inwestycja powiązana z umową wartą 35 mld USD na dostawy gazu do Egiptu (sierpień 2025).
• Złoże Leviathan to jedno z największych odkryć na Morzu Śródziemnym – ok. 600 mld m³ rezerw. Egipt zmaga się z kryzysem energetycznym i rosnącym uzależnieniem od importu izraelskiego gazu.

Złoże Leviathan, odkryte w 2010 roku u wybrzeży Izraela, jest jednym z największych złóż gazu na Morzu Śródziemnym. Szacowane rezerwy wynoszą około 600 miliardów metrów sześciennych, co uczyniło Izrael znaczącym graczem w regionalnym rynku energetycznym. Wydobycie prowadzi konsorcjum, w skład którego wchodzą Chevron z 39,66 procent udziałów, izraelska spółka NewMed Energy posiadająca 45 procent oraz Ratio Energies z 15 procentami udziałów. Operacje realizowane są z głębokości 1,5 kilometra pod dnem morskim, a gaz transportowany jest rurociągami podmorskimi do terminali lądowych. Produkcja z Leviathana rozpoczęła się w 2019 roku, a w 2024 roku złoże dostarczało dziennie 1,2 miliarda stóp sześciennych gazu, z czego około połowa trafiała na eksport. Głównymi odbiorcami są Egipt i Jordania, a planowane rozszerzenie dostaw obejmuje także Europę za pośrednictwem egipskich terminali LNG. W 2023 roku przychody z wydobycia wyniosły 3 miliardy dolarów, z czego 60 procent pochodziło z eksportu do Egiptu. W sierpniu 2025 roku zawarto kontrakt eksportowy wart 35 miliardów dolarów, zapewniający 15-letnie dostawy dla Egiptu, który w tym czasie borykał się z przerwami w dostawach prądu spowodowanymi spadkiem własnej produkcji gazu o 20 procent.

Platforma Leviathan znajduje się 130 kilometrów od Hajfy i wykorzystuje nowoczesne technologie wierceń głębinowych. Chevron, po przejęciu Noble Energy w 2020 roku za 4,1 miliarda dolarów, wzmocnił swoją kontrolę nad projektem. Inwestycje obejmują systemy redukcji emisji metanu o wartości 500 milionów dolarów oraz rozbudowę infrastruktury przesyłowej, w tym projekt rurociągu Nitzana, który zwiększy przepustowość o 50 procent. Ministerstwo energii Izraela w 2024 roku zatwierdziło dalszą rozbudowę platformy, co pozwoli do 2027 roku podnieść produkcję o kolejne 10 procent. Złoże Leviathan ma także wymiar geopolityczny. Izrael wykorzystuje je do wzmocnienia więzi energetycznych z Egiptem i Jordanią, co zwiększa jego strategiczne znaczenie w regionie. Jednocześnie złoże przyciąga uwagę innych państw Morza Śródziemnego, takich jak Cypr czy Liban, które prowadzą własne prace eksploracyjne, a także Grecja, zainteresowana włączeniem gazu z Leviathana do projektu gazociągu EastMed do Europy. W kontekście bezpieczeństwa energetycznego regionu złoże staje się narzędziem stabilizacji oraz polityki zagranicznej Izraela.

Egipt w pułapce energetycznego głodu

Egipt od dekady zmaga się z poważnym kryzysem energetycznym. W 2024 roku kraj doświadczył wielogodzinnych przerw w dostawach prądu, co wynikało ze spadku produkcji własnego gazu oraz starzejącej się infrastruktury. Obecnie Egipt produkuje jedynie 5,5 miliarda stóp sześciennych gazu dziennie, o 20 procent mniej niż dekadę temu, głównie z powodu wyczerpywania złóż Zohr i Tamar. W 2023 roku Kair importował 40 procent gazu z Izraela, głównie z pól Leviathan i Tamar, co umożliwiło zasilanie elektrowni gazowych dostarczających 60 procent krajowej energii elektrycznej. Latem 2024 roku kryzys energetyczny pogłębiły wysokie temperatury sięgające 40 stopni, które zwiększyły popyt na klimatyzację. Rząd wprowadził racjonowanie prądu, co wywołało protesty w Kairze i innych miastach. Import izraelskiego gazu transportowanego przez istniejący rurociąg EMG z Aszkelonu do Synaju stał się niezbędnym kołem ratunkowym. W 2024 roku Egipt otrzymywał 800 milionów stóp sześciennych gazu dziennie, ale wciąż było to niewystarczające do pokrycia deficytu energetycznego.

Budowa nowego gazociągu Nitzana, z przepustowością 600 milionów stóp sześciennych dziennie, ma złagodzić ten problem, zapewniając stałe dostawy do elektrowni w delcie Nilu. Projekt wymaga inwestycji w wysokości 2 miliardów dolarów, finansowanych częściowo przez Chevron i izraelskiego operatora, oraz zabezpieczenia trasy biegnącej przez Synaj przed atakami, co zwiększa koszty o dodatkowe 200 milionów dolarów na systemy bezpieczeństwa. Zależność od gazu z Izraela budzi w Egipcie mieszane uczucia. Choć gaz z Leviathana jest tańszy niż LNG importowany z Kataru, kosztujący 12 dolarów za milion BTU, współpraca z Tel Awiwem pozostaje politycznie wrażliwa. Prezydent Abd al-Fattah as-Sisi, w przemówieniu w lipcu 2025 roku, podkreślał, że stabilność energetyczna kraju jest priorytetem, broniąc umowy z Chevronem. W 2024 roku Egipt wydał 5 miliardów dolarów na import gazu, z czego 70 procent pochodziło z Izraela, co pokazuje skalę zależności Kairu od swoich północnych sąsiadów.

Nitzana łączy brzegi Morza Śródziemnego

Gazociąg Nitzana, którego budowa ma ruszyć w 2026 roku, to projekt o strategicznym znaczeniu dla regionu. Trasa, długości 200 kilometrów, połączy platformę Leviathan u wybrzeży Izraela z egipskim wybrzeżem, biegnąc przez wody terytorialne Izraela i Synaj. Po zakończeniu budowy w 2028 roku rurociąg zwiększy eksport gazu do Egiptu o 600 milionów stóp sześciennych dziennie, podnosząc łączną przepustowość dostaw do 2,2 miliarda stóp sześciennych dziennie. Chevron, jako lider konsorcjum, finansuje 60 procent inwestycji, a państwowa izraelska firma INGL pokrywa pozostałe 40 procent. Budowa Nitzany wymaga zastosowania zaawansowanej technologii. Rurociąg o średnicy 32 cali będzie układany na głębokości 800 metrów, z wykorzystaniem zabezpieczeń antykorozyjnych i systemów monitoringu wycieków. W 2024 roku Chevron przetestował podobne rozwiązania w polu Tamar, co pozwoliło ograniczyć straty gazu o 15 procent. Projekt, realizowany przez włoską firmę Saipem, obejmuje również budowę stacji kompresji w Aszkelonie, która podniesie ciśnienie gazu do 100 barów, zapewniając stabilny i ciągły przepływ surowca.

Bezpieczeństwo infrastruktury jest kluczowym wyzwaniem projektu. Synaj, gdzie rurociąg dotrze do lądu egipskiego, od lat zmaga się z działalnością grup zbrojnych. W 2023 roku rurociąg EMG był celem dwóch zamachów, co zmusiło Chevron do inwestycji w drony patrolowe i ochronę wojskową. Izrael w porozumieniu z Egiptem powołał wspólną jednostkę ochrony infrastruktury, której budżet wynosi 100 milionów dolarów rocznie. Koszty ochrony są dzielone po połowie między Chevrona i INGL, aby zapewnić nieprzerwane dostawy gazu.

Chevron stawia na Morze Śródziemne

Chevron od dekady inwestuje w Morze Śródziemne, traktując je jako nowy front energetyczny. Przejęcie Noble Energy w 2020 roku dało firmie pełną kontrolę nad złożami Leviathan i Tamar, z łącznymi rezerwami szacowanymi na 800 miliardów metrów sześciennych gazu. W 2024 roku Chevron wygenerował 10 miliardów dolarów przychodów z regionu, z czego 70 procent pochodziło z eksportu. Budowa gazociągu Nitzana to kolejny krok w strategii, który ma umocnić pozycję firmy jako kluczowego dostawcy gazu dla Afryki i Europy.

Inwestycje Chevronu w Izraelu obejmują również wsparcie badań nad nowoczesnymi technologiami wydobycia. Firma współpracuje z Uniwersytetem w Hajfie nad redukcją emisji, a w 2023 roku przeznaczyła 200 milionów dolarów na systemy wychwytywania metanu, co pozwoliło zmniejszyć ślad węglowy złoża Leviathan o 10 procent. Budowa Nitzany, z wykorzystaniem ekologicznych rur i zaawansowanego monitoringu wycieków, wpisuje się w tę strategię, odpowiadając jednocześnie na europejskie wymogi zrównoważonego rozwoju. Konkurencja w regionie rośnie. TotalEnergies, działający u wybrzeży Cypru, planuje wydobycie z pola Aphrodite, a Eni eksploruje złoża w pobliżu Libanu. Chevron, dzięki doświadczeniu w głębinowych wierceniach, posiada przewagę technologiczną, lecz musi działać szybko, by utrzymać pozycję lidera. W 2024 roku firma podpisała z Egiptem umowę na rozbudowę terminalu LNG w Damietcie, co zwiększyło jego przepustowość o 5 procent. Gazociąg Nitzana staje się kluczowym elementem tego planu, pozwalając na zwiększenie eksportu i stabilizację dostaw dla regionu.

Źródło: Reuters, Chevron Press Release