Irak podpisał porozumienie o wspólnej operacji z TotalEnergies (Francja), QatarEnergy LNG oraz iracką Basra Oil Company w ramach Gas Growth Integrated Project (GGIP), wieloenergetycznej inicjatywy wartą 10 miliardów dolarów.
- Ministerstwo ropy Iraku podpisało umowę o współpracy z TotalEnergies, QatarEnergy LNG oraz Basra Oil Company, w ramach Gas Growth Integrated Project (GGIP). Projekt GGIP uruchomiony w 2023 roku ma wartość 10 miliardów dolarów i ma na celu zwiększenie krajowych dostaw energii elektrycznej.
- Konsorcjum GGIP składa się z TotalEnergies (45%), Basra Oil Company (30%) oraz QatarEnergy (25%). Jednym z kluczowych elementów projektu jest wychwytywanie gazu obecnie spalawanego w pochodniach na polach południowego Iraku, co pozwoli dodać 1,5 GW mocy wytwórczej do systemu.
- Inicjatywa GGIP ma zmniejszyć spalanie gazu, poprawić niezawodność dostaw energii w regionie Basry oraz wzmocnić aspekty środowiskowe projektu. Projekt obejmuje budowę elektrowni słonecznej o mocy 1 GW, wykorzystującej dwa miliony dwustronnych paneli, co uczyni ją jedną z największych w regionie.
Projekt Gas Growth Integrated Project, uruchomiony w 2023 roku, jest kompleksową inicjatywą mającą na celu wzmocnienie infrastruktury energetycznej Iraku, gdzie mimo bogatych złóż ropy naftowej codziennie występują przerwy w dostawach prądu. Konsorcjum realizujące projekt składa się z TotalEnergies, posiadającego 45 procent udziałów i pełniącego rolę operatora, Basra Oil Company z 30 procentami oraz QatarEnergy z 25 procentami, a jego działania koncentrują się na południowej części kraju, w okolicach Basry.
Umowa, podpisana w obecności premiera Mohammeda Shi’i al-Sudaniego, przewiduje realizację dwóch kluczowych elementów: drugiej fazy rozwoju pola naftowego Artawi oraz wspólnego przedsięwzięcia w zakresie zaopatrzenia w wodę morską. Cały projekt wyceniany jest na około 27 miliardów dolarów i będzie realizowany etapami do 2028 roku, przy czym pierwsze efekty mają być widoczne już w 2025 roku. TotalEnergies, z ponad stuletnim doświadczeniem w działalności w Iraku, wykorzystuje swoje kompetencje w zarządzaniu dużymi projektami multienergetycznymi, natomiast QatarEnergy wnosi specjalistyczną wiedzę w zakresie gazu LNG i infrastruktury przesyłowej.
Gaz z pochodni do turbin
Projekt ArtawiGas25, realizowany w ramach Gas Growth Integrated Project, ma na celu zmianę dotychczasowego marnotrawstwa gazu towarzyszącego w Iraku, który wcześniej był spalany w pochodniach na polach naftowych w Basrze. W 2022 roku Irak był drugim krajem na świecie pod względem spalania gazu, tracąc miliardy metrów sześciennych tego paliwa i emitując miliony ton dwutlenku węgla. Instalacja przetwarza 50 milionów stóp sześciennych gazu dziennie z pola Ratawi, co odpowiada zapotrzebowaniu energetycznemu około 200 tysięcy gospodarstw domowych w Basrze.
Budowa obiektu rozpoczęła się w styczniu 2025 roku przy nakładach rzędu 250 milionów dolarów i jest pierwszym etapem pełnego odzyskania gazu z trzech pól naftowych: Ratawi, Majnoon i West Qurna. Po oczyszczeniu gaz będzie transportowany rurociągiem do lokalnych elektrowni, dostarczając dodatkowe 1,5 gigawata mocy do sieci i zmniejszając zależność kraju od importu energii z Iranu i Kuwejtu. Projekt nie tylko redukuje emisje, ale również obniża koszty importu energii, które w 2024 roku sięgały setek milionów dolarów.
Instalacje TotalEnergies zostały zaprojektowane jako modułowe i odporne na trudne warunki pustynne, w tym piaskowe burze i wysokie temperatury, co pozwala na szybkie i efektywne wdrożenie technologii. Do końca 2025 roku spalanie gazu na polu Ratawi ma spaść niemal do zera, a w kolejnych latach projekt obejmie sąsiednie pola, umożliwiając eksport nadwyżek i generowanie dodatkowych przychodów. Inicjatywa wpisuje się w szerszą strategię Iraku, zakładającą przechwycenie 75 procent gazu spalnego do końca 2025 roku i całkowite wyeliminowanie flar do 2028 roku.
Elektrownia, która oświetli pół miliona domów
W prowincji Basra, gdzie słońce świeci ponad 300 dni w roku, powstaje jedna z największych farm fotowoltaicznych na Bliskim Wschodzie o mocy 1 gigawata AC, odpowiadającej 1,25 gigawata w szczycie. Projekt realizowany w ramach Gas Growth Integrated Project wykorzystuje dwa miliony dwustronnych paneli słonecznych, montowanych na pustynnym terenie, aby dostarczyć energię dla 350 tysięcy gospodarstw domowych. Budowa rozpoczęła się na początku 2025 roku i ma zakończyć się w 2027 roku, a inwestycja, warta setki milionów dolarów, jest realizowana przez TotalEnergies we współpracy z QatarEnergy, które objęło 50 procent udziałów w tym segmencie.
Dwustronne panele, zdolne do absorbowania światła z obu stron, zwiększają efektywność o 20–30 procent w porównaniu do standardowych ogniw, co sprawia, że projekt pozostaje opłacalny mimo wysokich temperatur pustynnych, które obniżają wydajność paneli o kilka procent. Wyprodukowana energia trafi bezpośrednio do regionalnej sieci, redukując częste blackouty w Basrze, gdzie przerwy w dostawie prądu mogą trwać do 20 godzin dziennie. Inicjatywa wpisuje się w narodowy plan Iraku, zakładający osiągnięcie 12 gigawatów z odnawialnych źródeł do 2030 roku, z czego 33 procent ma pochodzić z energii słonecznej.
Farma fotowoltaiczna będzie zintegrowana z systemami magazynowania energii, co pozwoli minimalizować straty w godzinach szczytu i stabilizować sieć, zwłaszcza w połączeniu z hybrydowym systemem gazowo-słonecznym. Środowiskowo projekt przyczyni się do uniknięcia emisji około dwóch milionów ton CO2 rocznie, poprawiając jakość powietrza w regionie, który dotychczas cierpiał z powodu spalania gazu w flarach. Budowa już teraz angażuje 2700 pracowników, w tym 2000 Irakijczyków, a w szczytowym okresie zatrudnienie wzrośnie do 7000 osób, wspierając lokalną gospodarkę poprzez szkolenia i rozwój łańcuchów dostaw.
Woda z morza dla ropy
W ramach Gas Growth Integrated Project uruchomiono wspólny projekt zaopatrzenia w wodę morską, który będzie przetwarzać pięć milionów baryłek wody dziennie z Zatoki Perskiej w celu wstrzykiwania jej do złóż naftowych i utrzymywania ciśnienia wydobywczego. Instalacja, zlokalizowana w pobliżu Basry, zastąpi dotychczas wykorzystywaną wodę słodką z Eufratu i Tygrysu, której niedobory w przeszłości powodowały susze i napięcia społeczne, zagrażając stabilności gospodarczej kraju. Budowa realizowana jest przez turecką firmę ENKA oraz chiński Petroleum Engineering & Construction Corp i rozpoczęła się natychmiast po podpisaniu kontraktów, z pełną operacyjnością planowaną na 2028 rok.
Woda morska, po procesie odwróconej osmozy i usunięciu soli, zostanie dostarczona rurociągami do pól naftowych, takich jak Ratawi, gdzie zwiększy wydobycie ropy o dziesiątki tysięcy baryłek dziennie, przy jednoczesnym oszczędzaniu lokalnych zasobów słodkiej wody. Projekt pozwoli chronić wodę pitną dla ludności i rolnictwa, w kraju, gdzie tylko 40 procent populacji ma stały dostęp do bieżącej wody. Instalacja wpisuje się w rozwój pola Artawi, którego druga faza podniesie produkcję ropy do 210 tysięcy baryłek dziennie przy zerowym spalaniu gazu towarzyszącego.
Technologie uzdatniania, zastosowane przez TotalEnergies, pozwalają zmniejszyć zużycie wody o 70 procent w porównaniu do tradycyjnych metod, co czyni wydobycie bardziej zrównoważonym w trudnych warunkach pustynnych. Instalacja ogranicza również degradację rzek, zmniejszając salinizację, która w przeszłości niszczyła miliony hektarów ziemi rolnej. QatarEnergy odpowiada za logistykę morską, a Basra Oil Company nadzoruje integrację z istniejącą infrastrukturą.
Miliardy na pustyni
Gas Growth Integrated Project wnosi do irackiej gospodarki ponad 13 miliardów dolarów, tworząc ponad 10 tysięcy miejsc pracy, zarówno bezpośrednich, jak i pośrednich, z czego 85 procent przypada na Irakijczyków, co jednocześnie podnosi kwalifikacje lokalnej siły roboczej. W Basrze, gdzie młodzieżowa stopa bezrobocia przekracza 20 procent, budowa farmy słonecznej oraz instalacji gazowej angażuje już 2700 osób, a w szczytowym okresie zatrudnienie wzrośnie do 7000, stymulując lokalny sektor budowlany i dostaw.
Zwiększone wydobycie ropy do 210 tysięcy baryłek dziennie przyniesie znaczące przychody z eksportu, przyczyniając się do redukcji deficytu budżetowego, który w 2025 roku pogłębił się w związku ze spadkiem cen ropy poniżej 80 dolarów za baryłkę. Projekt ograniczy również import energii o setki milionów dolarów rocznie, poprawiając bilans handlowy i stabilizując dinara irackiego. W kraju, którego gospodarka w 89 procentach opiera się na ropie, GGIP wprowadza dywersyfikację źródeł przychodów poprzez gaz i odnawialne źródła energii, wspierając narodowy cel 12 gigawatów z OZE do 2030 roku. Lokalne zakupy i współpraca z irackimi firmami zwiększają PKB regionu Basry o kilka procent, tworząc łańcuchy wartości obejmujące produkcję paneli słonecznych, instalację rurociągów i obsługę infrastruktury. Ten boom energetyczny przyciąga dodatkowe inwestycje, w tym memorandum z BP w Kirkuku, jednocześnie wzmacniając pozycję Iraku w strukturach OPEC i poprawiając stabilność gospodarczą całego kraju.
Środowiskowe zwycięstwo z haczykiem
Gas Growth Integrated Project znacząco redukuje emisje CO2 w regionie Basry, poprawiając jakość powietrza w mieście, gdzie spalanie gazu w pochodniach przez ostatnie lata zwiększyło zachorowalność na raka i choroby układu oddechowego o około 30 procent. Farma słoneczna o mocy 1 gigawata sama ograniczy emisje o około dwa miliony ton rocznie, a odzysk gazu z pól Ratawi, Majnoon i West Qurna doda do tego kolejne miliony ton, wspierając cel Iraku, zakładający redukcję flar o 75 procent do końca 2025 roku. Instalacja uzdatniania wody morskiej pozwala na wstrzykiwanie wody do złóż naftowych bez użycia słodkiej wody z rzek Eufrat i Tygrys, co łagodzi skutki suszy i chroni uprawy – w południowym Iraku straty w rolnictwie sięgały 40 procent.
Źródło: Reuters, IEA