Do 2030 r. Polska może potrzebować 56 GW nowych mocy wytwórczych, z czego aż 46 GW w OZE, oraz 17 GW magazynów energii – wynika z raportu Forum Energii.
- Forum Energii szacuje, że do 2030 r. potrzebne będzie 56 GW nowych mocy, w tym 46 GW OZE.
- Równolegle konieczne może być uruchomienie 17 GW magazynów energii o pojemności 70 GWh.
- Do 2040 r. skala nowych mocy może przekroczyć 100 GW względem obecnych zdolności wytwórczych.
- Po 2035 r. węgiel ma odgrywać jedynie marginalną rolę, co może ograniczyć dopłaty do górnictwa o 60 mld zł.
- Eksperci wskazują na potrzebę dodatkowych 10 GW elastycznych jednostek gazowych oraz reformy rynku mocy.
Do 2030 r. system energetyczny w Polsce może wymagać uruchomienia łącznie 56 GW nowych mocy wytwórczych. Z tej puli 46 GW miałyby pochodzić z odnawialnych źródeł energii. Równocześnie, zgodnie z przeprowadzonymi symulacjami, potrzebne może być uruchomienie magazynów energii o mocy 17 GW i łącznej pojemności 70 GWh. Takie dane wynikają z analiz transformacji energetycznej przygotowanych przez Forum Energii.
Forum Energii opublikowało raport zatytułowany „Czas inwestycji. Wnioski z modelowania systemu energetycznego Polski do 2040 r.”. W opracowaniu wykorzystano narzędzie modelujące Zefir, które zostało opracowane w Narodowym Centrum Badań Jądrowych i jest rozwijane przez spółkę Enercode we współpracy z Forum Energii. Raport opiera się na symulacjach uwzględniających funkcjonowanie systemu energetycznego w długim horyzoncie czasowym.
Zastosowany model pozwala na analizę pracy zintegrowanego systemu energetycznego w ujęciu godzinowym. Obejmuje on elektroenergetykę, ciepłownictwo oraz ogrzewnictwo. Dzięki temu możliwe jest sprawdzenie, jak system reaguje na zmiany podaży i zapotrzebowania energii w różnych sektorach oraz w różnych momentach doby i roku.
– Zefir umożliwia przeprowadzanie złożonych symulacji i analiz transformacji energetycznej Polski w czasie liczonym w godzinach, co znacząco przyspiesza proces podejmowania decyzji opartych na danych. Pozwala to na ocenę skutków ewentualnych opóźnień inwestycyjnych czy zmian regulacyjnych oraz na identyfikację ryzyka związanych z niską elastycznością systemu elektroenergetycznego i brakiem integracji sektorowej – przekazał koordynator Programu Elektroenergetyka w Forum Energii Jędrzej Wójcik.
Autorzy raportu wskazują, że takie modelowanie pozwala na szczegółowe sprawdzenie, jak różne warianty rozwoju mocy wytwórczych i magazynowych wpływają na stabilność systemu energetycznego. Uwzględnienie godzinowego działania systemu umożliwia analizę pracy odnawialnych źródeł energii oraz magazynów w warunkach zmiennej produkcji i zapotrzebowania.
Potrzeba dużych inwestycji
Forum Energii poinformowało, że przeprowadzone modelowanie systemu energetycznego pokazuje potrzebę szybkich i dużych inwestycji w nowe moce wytwórcze oraz magazynowe. Z analiz wynika, że przy założeniu rozwoju zielonego wodoru, elektryfikacji ciepłownictwa oraz transportu, a także budowy stabilnego systemu energetycznego, Polska musi jeszcze w tej dekadzie znacząco zwiększyć swoje zdolności produkcji i magazynowania energii. Do 2030 r. zapotrzebowanie na nowe moce może sięgnąć 56 GW, z czego 46 GW mają stanowić odnawialne źródła energii. Równolegle może być konieczne uruchomienie magazynów energii o mocy 17 GW i pojemności 70 GWh. Według Forum Energii do 2040 r. skala inwestycji w nowe moce wytwórcze może przekroczyć 100 GW w porównaniu z obecnym poziomem.
– To ogromne wyzwanie, które wymaga usunięcia barier administracyjnych, zwłaszcza dla energetyki wiatrowej na lądzie, oraz wsparcia krajowej produkcji technologii, takich jak magazyny energii i pompy ciepła. Taka skala inwestycji jest jednak ogromną szansą dla polskiej gospodarki, tworząc nowe łańcuchy dostaw, miejsca pracy i przestrzeń do innowacji – stwierdzili autorzy raportu.
Autorzy analiz wskazali również, że w dłuższej perspektywie kluczową rolę w bilansowaniu systemu energetycznego mogą odegrać morskie farmy wiatrowe oraz dalszy rozwój magazynów energii. Według Forum Energii takie rozwiązania pozwalają ograniczyć zależność od importu paliw kopalnych, w szczególności gazu. Z przedstawionych analiz wynika, że od 2035 r. węgiel może pełnić już jedynie marginalną funkcję w elektroenergetyce oraz ciepłownictwie. Eksperci zwracają uwagę, że zmiana struktury systemu energetycznego może wpłynąć również na poziom wydatków publicznych związanych z sektorem górniczym.
– Taki scenariusz pozwala ograniczyć dopłaty do górnictwa nawet o 60 mld zł w porównaniu do aktywnego scenariusza (WAM) Krajowego Planu na Rzecz Energii i Klimatu (KPEiK) przedstawionego w październiku 2024 r. – uważają eksperci.
Forum Energii zaznaczyło jednocześnie, że realizacja przedstawionych założeń wymaga zmian w obowiązujących rozwiązaniach, w tym rewizji umowy społecznej zawartej z górnikami.
Zapotrzebowanie na dodatkowe jednostki gazowe
Eksperci wskazują, że niezależnie od przyszłych relacji cenowych paliw, wyniki modelowania pokazują potrzebę budowy dodatkowych elastycznych jednostek gazowych o łącznej mocy około 10 GW. Chodzi o moce wykraczające poza te, które już uzyskały kontrakty na rynku mocy lub zostały ujęte w projekcie Krajowego Planu na rzecz Energii i Klimatu. Jednocześnie podkreślają, że jednostki gazowe mogą pełnić funkcję wsparcia systemu w okresach niedoboru energii z odnawialnych źródeł, ale nie powinny stanowić jego podstawy.
– To magazyny energii oraz mechanizmy elastyczności popytu stanowić będą kluczowe źródło elastyczności i zdolności bilansujących, umożliwiając bezpieczną i efektywną absorpcję rosnącej produkcji z OZE przez system. Takie podejście pozwoli na istotne ograniczenie zużycia gazu w sektorze elektroenergetycznym, który w dłuższej perspektywie może być zastępowany krajowym biometanem – stwierdzili eksperci.
Zaznaczyli oni jednocześnie, że realizacja inwestycji w magazyny energii i mechanizmy elastyczności wymaga zmian w funkcjonowaniu rynku mocy. W ich ocenie bez reformy tego rynku wdrażanie nowych rozwiązań bilansujących system elektroenergetyczny może być utrudnione.
Na potrzebę odpowiedniego ukierunkowania wydatków publicznych zwraca uwagę wiceprezes Forum Energii Tobiasz Adamczewski. Wskazuje on, że działania po stronie popytu i infrastruktury mają istotne znaczenie dla funkcjonowania systemu elektroenergetycznego.
– Kluczowe jest efektywne wykorzystanie środków publicznych, szczególnie na termomodernizację budynków, rozwój pomp ciepła oraz modernizację ciepłownictwa, które zwiększą efektywność i elastyczność systemu elektroenergetycznego. Równolegle musimy uwolnić moce przyłączeniowe, upraszczając procedury i wdrażając nowe mechanizmy, takie jak aukcje, które przyspieszą realizację nowych inwestycji i zwiększą elastyczność systemu elektroenergetycznego – stwierdził Tobiasz Adamczewski.
Polskie Sieci Elektroenergetyczne odniosły się do przyszłych możliwości krajowego systemu w strategii do 2040 roku, opublikowanej w grudniu. Spółka przekazała informacje dotyczące planowanej gotowości systemu do przyłączania nowych mocy wytwórczych i magazynowych.
– Do 2034 roku będą gotowe do bezpiecznej integracji z Krajowym Systemie Elektroenergetycznym ponad 80 GW nowych mocy OZE, 15 GW magazynów energii oraz blisko 14 GW mocy dyspozycyjnych, wliczając w to energetykę jądrową – poinformowały Polskie Sieci Elektroenergetyczne.
