MKiŚ przyjęło projekt ustawy, która ma pomóc ok. 13 tys. rodzin poszkodowanych w programie „Czyste Powietrze”, przekazując go kancelarii premiera z prośbą o pilne procedowanie. Projekt przewiduje m.in. możliwość zawieszenia ściągania nierozliczonych zaliczek.

• Projekt ustawy dotyczy beneficjentów programu „Czyste Powietrze”, którzy otrzymali zaliczki, ale nie mogli ich rozliczyć z powodu nierzetelnych wykonawców.
• Szacuje się, że może chodzić o ok. 13 tys. rodzin i 736 mln zł nierozliczonych zaliczek.
• Projekt przewiduje zawieszenie ściągania nierozliczonych środków, chroniąc poszkodowanych beneficjentów.
• Nowa odsłona programu „Czyste Powietrze”, uruchomiona w marcu 2025 r., opiera się na audycie energetycznym i świadectwie charakterystyki energetycznej.
• Od początku programu, który działa od 2018 r., podpisano 940 tys. umów o dofinansowanie, a wypłaty przekroczyły 18,6 mld zł, w tym zrealizowano ponad 551 tys. inwestycji.

Kierownictwo Ministerstwa Klimatu i Środowiska (MKiŚ) przyjęło projekt ustawy mający pomóc rodzinom poszkodowanym w programie „Czyste Powietrze” i przekazało go do Zespołu Programowania Prac Rządu z prośbą o pilne procedowanie. Projekt może dotyczyć nawet 13 tys. rodzin, jak zaznaczyła minister klimatu Paulina Hennig-Kloska.

Wiceminister Robert Gajda z NFOŚiGW tłumaczył, że bez przyjęcia specjalnej ustawy beneficjenci byliby zmuszeni do zwrotu otrzymanych środków. Nowe przepisy przewidują m.in. możliwość zawieszenia ściągania nierozliczonych zaliczek od poszkodowanych.

Resort pracował nad projektem we współpracy z NFOŚiGW oraz wojewódzkimi funduszami ochrony środowiska i gospodarki wodnej, podkreśliła szefowa MKiŚ.

Odpowiedź na problemy beneficjentów

Ministerstwo Klimatu i Środowiska (MKiŚ) wskazało, że projekt nowej ustawy jest odpowiedzią na problemy beneficjentów, którzy chcieli skorzystać ze wcześniejszej wersji programu Czyste Powietrze, funkcjonującej do jesieni 2024 r. Osoby te otrzymały zaliczki, jednak z powodu nierzetelności wykonawców nie mogły ich rozliczyć.

Według resortu, poprzedni rząd nie zapewnił odpowiedniego finansowania programu, prowadząc jednocześnie nabór wniosków. Skutkiem tego były ogromne zaległości w ocenie wniosków i wypłatach, które obecnie są stopniowo eliminowane.

– To potencjalnie 13 tysięcy rodzin poszkodowanych w starym programie, który zepsuł PiS. Kwota nierozliczonych zaliczek wynosi 736 mln zł – wskazała posłanka Hennig-Kloska. Dodała, że obecne kierownictwo MKiŚ uruchomiło finansowanie programu w wysokości 13 mld zł z KPO, 8 mld zł z FEnIKS i 10 mld zł z Funduszu Modernizacyjnego.

– Skarb Państwa będzie dążył do odzyskania każdej złotówki od nieuczciwych firm. Siła państwa jest większa od małżeństwa emerytów, którzy nie mają jak rozliczyć kilkunastu czy kilkudziesięciu tysięcy złotych, bo ktoś zniknął z pieniędzmi na termomodernizację ich domu. Organy ścigania analizują już 470 zawiadomień – podkreśliła szefowa MKiŚ.

Resort wyjaśnił, że do zawieszenia programu w jesieni 2024 r. możliwe były praktyki powodujące opóźnienia i zaległości. Wiele wniosków było niekompletnych, pustych lub podwójnych, co sprawiało, że nie dochodziło do podpisania umów ani wypłaty dotacji. W sumie beneficjenci złożyli 115 tys. wniosków, które wymagały dodatkowej weryfikacji i porządkowania.

Na nowych zasadach złożono ponad 40 tysięcy wniosków

Ministerstwo Klimatu i Środowiska poinformowało, że wszystkie prawidłowo złożone wnioski o płatność w 2024 roku zostały już rozliczone. Obecnie 4 634 wnioski czekają na uzupełnienie przez beneficjentów – np. o dodatkowe wyjaśnienia dotyczące poniesionych kosztów – co stanowi mniej niż 2% z ponad 197 tys. wszystkich złożonych w ubiegłym roku wniosków.

Wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej prowadzą już rozliczenia wniosków złożonych w 2025 roku.

Nowa odsłona programu „Czyste Powietrze” ruszyła pod koniec marca 2025 roku, po czteromiesięcznej przerwie. Program przewiduje dofinansowanie kompleksowej termomodernizacji budynków oraz wymiany starych i nieefektywnych źródeł ciepła. Ministerstwo podkreśla, że nowy model działa w sposób lepiej chroniący beneficjentów. Cała procedura rozpoczyna się od audytu energetycznego, który pozwala dobrać najbardziej optymalne źródło ciepła, zużywające minimalną ilość energii do ogrzewania domu. Po zakończeniu inwestycji właściciel otrzymuje świadectwo charakterystyki energetycznej, które pokazuje rzeczywisty efekt ekologiczny i sprawdza efektywność przeprowadzonej termomodernizacji. W ten sposób eliminowane jest ryzyko tzw. „rachunków grozy”.

Na nowych zasadach złożono 42,7 tys. wniosków opiewających na łączną kwotę 2,66 mld zł. Ponad 24 tys. wniosków w wersji roboczej jest obecnie uzupełnianych. Do tej pory podpisano 22,6 tys. umów, a beneficjenci otrzymali 63,2 mln zł – głównie w formie zaliczek, ponieważ większość inwestycji jest w trakcie realizacji.

Od startu programu we wrześniu 2018 roku podpisano 940 tys. umów o dofinansowanie, a wypłaty przekroczyły 18,6 mld zł. Beneficjenci programu zrealizowali ponad 551 tys. inwestycji, w tym wymieniono 450 tys. tzw. kopciuchów, czyli przestarzałych i nieefektywnych pieców grzewczych.

Źródło: MKiŚ