Przedsiębiorcy mają czas tylko do 20 lutego, by wybrać formę opodatkowania na 2026 rok. Skala, liniowy czy ryczałt mogą oznaczać tysiące złotych różnicy.

• Przedsiębiorcy muszą do 20 lutego 2026 r. wybrać formę opodatkowania, jeśli chcą ją zmienić.
• Do wyboru są trzy opcje: skala podatkowa (12 i 32 proc.), podatek liniowy (19 proc.) oraz ryczałt od przychodów ewidencjonowanych.
• Osoby pozostające przy dotychczasowej formie rozliczeń nie muszą składać żadnych dodatkowych oświadczeń.
• Skala podatkowa jest korzystna przy średnich dochodach i ulgach rodzinnych, ryczałt przy niskich kosztach, a liniowy przy wysokich dochodach.
• Wybór formy opodatkowania zgłasza się przez CEIDG lub bezpośrednio w urzędzie skarbowym.

Przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą muszą podjąć decyzję dotyczącą sposobu rozliczania podatku dochodowego w 2026 roku. Przepisy przewidują trzy możliwe formy opodatkowania, z których każda wiąże się z innymi zasadami naliczania podatku i innym sposobem prowadzenia rozliczeń. Wybór dotyczy całego roku podatkowego i ma znaczenie dla wysokości obciążeń wobec fiskusa.

Co do zasady przedsiębiorca może rozliczać się według skali podatkowej, podatku liniowego albo ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych. Skala podatkowa obejmuje dwie stawki podatku dochodowego: 12 procent dla dochodów do określonego progu oraz 32 procent po jego przekroczeniu. Podatek liniowy ma stałą stawkę 19 procent, niezależnie od wysokości osiągniętego dochodu. Trzeci wariant to ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, w którym wysokość podatku zależy od rodzaju prowadzonej działalności i wynosi od 2 do 17 procent przychodu, bez pomniejszania go o koszty.

Na zmianę formy opodatkowania obowiązuje termin do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym przedsiębiorca uzyskał pierwszy przychód w danym roku podatkowym. W większości przypadków pierwszy przychód pojawia się w styczniu, co oznacza, że ostatecznym terminem na złożenie stosownego oświadczenia jest 20 lutego. Jeżeli jednak pierwszy przychód zostanie osiągnięty dopiero w grudniu, zawiadomienie urzędu skarbowego należy złożyć do końca roku kalendarzowego.

Zgłoszenie wyboru lub zmiany formy opodatkowania można zrealizować poprzez złożenie oświadczenia bezpośrednio w urzędzie skarbowym albo za pośrednictwem systemu CEIDG. Oświadczenie to stanowi podstawę do rozliczeń podatkowych przez cały 2026 rok.

Przedsiębiorcy, którzy nie planują zmiany sposobu rozliczania i chcą pozostać przy tej samej formie opodatkowania, z jakiej korzystali w 2025 roku, nie muszą podejmować żadnych dodatkowych działań. W takim przypadku rozliczenia za 2026 rok będą prowadzone automatycznie na dotychczasowych zasadach.

Ta decyzja odbije się na wysokości podatków

Nie ma jednej formy opodatkowania, która byłaby korzystna dla wszystkich prowadzących działalność gospodarczą. Wybór sposobu rozliczeń zależy od poziomu dochodów, struktury kosztów, sytuacji rodzinnej oraz charakteru prowadzonej działalności. Różne rozwiązania mogą przynosić odmienne skutki finansowe, dlatego każda z dostępnych form wymaga osobnego rozważenia.

W rozmowie z serwisem Prawo.pl Grzegorz Grochowina, szef Zespołu Zarządzania Wiedzą w Departamencie Podatkowym w KPMG w Polsce, zwrócił uwagę na przypadki, w których korzystna może być skala podatkowa.

– Skala podatkowa może być najkorzystniejszym rozwiązaniem przy dochodach wynoszących ok. 10 tys. zł miesięcznie – powiedział Grzegorz Grochowina.

W takim wariancie przedsiębiorca rozlicza się według stawki 12 proc. i ma prawo do skorzystania z kwoty wolnej od podatku w wysokości 30 tys. zł rocznie. Oznacza to, że część dochodu nie podlega opodatkowaniu, co wpływa na obniżenie całkowitego obciążenia podatkowego.

Ekspert wskazał również grupy podatników, dla których skala podatkowa może mieć dodatkowe znaczenie ze względu na przepisy umożliwiające preferencyjne rozliczenia.

– Skalę podatkową na pewno powinni rozważyć ci podatnicy, którym przysługuje rozliczenie wspólnie z małżonkiem lub mogą złożyć PIT jako samotni rodzice – podkreślił.

Takie rozwiązania mogą mieć wpływ na wysokość należnego podatku w skali roku, zwłaszcza w gospodarstwach domowych o zróżnicowanych dochodach.

W przypadku działalności o nieskomplikowanym profilu, w której przedsiębiorca nie ponosi znaczących kosztów, inną możliwością jest ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Grzegorz Grochowina zaznaczył, że ta forma bywa wybierana ze względu na ograniczoną liczbę formalności.

– Zaletą tej formy rozliczenia jest jej prostota, w tym m.in. zryczałtowana, kwotowa składka zdrowotna – czytamy.

Ryczałt opiera się na przychodach, bez uwzględniania kosztów ich uzyskania, co sprawia, że jego opłacalność zależy głównie od rodzaju działalności oraz obowiązującej stawki.

Trzecią często rozważaną opcją jest podatek liniowy. Zastosowanie stałej stawki 19 proc. bywa brane pod uwagę przez przedsiębiorców osiągających wyższe dochody. Według przedstawionych informacji rozwiązanie to może być korzystne zwłaszcza w sytuacjach, gdy roczne dochody przekraczają 120 tys. zł, a jednocześnie działalność generuje istotne koszty, które można odliczyć od podstawy opodatkowania. W takim modelu kluczowe znaczenie ma relacja między przychodami a kosztami oraz brak możliwości korzystania z części ulg dostępnych przy skali podatkowej.

Źródło: WNP