Państwowy gigant paliwowy i rządowa agencja rolna właśnie przypieczętowały sojusz, który ma przekształcić gnojowicę, obornik i odpady z przetwórstwa w zielone paliwo dla transportu. Plan na 2035 rok zakłada produkcję 240 milionów metrów sześciennych biometanu rocznie. Pierwsza instalacja z bioLNG rusza w Głąbowie, a trzy kolejne biogazownie czekają na modernizację.
- Orlen i KOWR łączą siły, by produkować biometan z odpadów rolniczych i gnojowicy.
- Pierwsza instalacja bioLNG rusza w Głąbowie (Warmińsko-Mazurskie), docelowo produkując 7 mln m³ biometanu rocznie.
- Trzy kolejne biogazownie w Konopnicy, Wojnach-Wawrzyńcach i Buczku czekają na modernizację, zwiększając moce produkcyjne.
- Cel do 2035 r. to 240 mln m³ biometanu rocznie, kluczowy wkład w Narodowy Cel Wskaźnikowy i dekarbonizację transportu.
- Współpraca daje rolnikom dodatkowy dochód i pozwala zagospodarować odpady rolnicze w duchu gospodarki o obiegu zamkniętym.
Grupa Orlen oraz Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa podpisały porozumienie, które w założeniach sygnatariuszy ma trwale i systemowo odmienić oblicze polskiego rynku biogazu i biometanu. Umowa, której szczegóły ogłoszono podczas wspólnej konferencji prasowej w siedzibie KOWR, nie jest bowiem kolejnym deklaratywnym listem intencyjnym, lecz operacyjnym planem działania, obejmującym współpracę na każdym etapie łańcucha wartości – od wyboru lokalizacji pod inwestycje, poprzez dostęp do substratów pochodzenia rolniczego, aż po odbiór i dystrybucję wyprodukowanego paliwa .
Robert Soszyński, wiceprezes Zarządu Orlenu ds. operacyjnych, nie pozostawił złudzeń co do strategicznego znaczenia tej współpracy. Przypomniał, że już dziś prawie 70 procent produkcji całej Grupy pochodzi ze źródeł nisko- i zeroemisyjnych, a biometan ma być kolejnym, kluczowym filarem transformacji energetycznej koncernu. Dzięki porozumieniu z KOWR, Orlen zyskuje dostęp do unikalnych zasobów – gruntów rolnych Skarbu Państwa, sieci kontaktów z lokalnymi producentami rolnymi oraz fachowej wiedzy o możliwościach surowcowych poszczególnych regionów.
Cel postawiony przed Orlen Biometan, spółką odpowiedzialną za realizację inwestycji, jest niezwykle ambitny. Do 2035 roku Grupa ma pozyskiwać 240 milionów metrów sześciennych biometanu rocznie, który zostanie przeznaczony przede wszystkim do realizacji Narodowego Celu Wskaźnikowego, czyli obowiązku udziału odnawialnych źródeł energii w paliwach transportowych. Dla porównania, obecnie w całej Polsce funkcjonuje 201 instalacji biogazowych, które łącznie produkują około 794 milionów metrów sześciennych biogazu rocznie. Przetworzenie go na biometan wymaga jednak dodatkowych, kosztownych instalacji oczyszczania i sprężania, a tych wciąż dramatycznie brakuje.
Pierwsza polska biometanownia z bioLNG rusza w Warmińsko-Mazurskiem
Spośród wszystkich projektów realizowanych przez Orlen Biometan, to właśnie inwestycja w Głąbowie w województwie warmińsko-mazurskim ma znaczenie absolutnie priorytetowe. Zakład, którego budowa jest już na ukończeniu, będzie pierwszą biometanownią w Grupie Orlen, ale także pierwszą instalacją w Polsce wyposażoną w system skraplania biometanu do postaci bioLNG, czyli ciekłego, odnawialnego paliwa dla transportu ciężkiego.
Docelowa roczna produkcja zakładu w Głąbowie ma wynieść około 7 milionów metrów sześciennych biometanu. To w skali potrzeb całego kraju ilość stosunkowo skromna, ale dla rozwoju całego segmentu – przełomowa. Głąbowo ma bowiem pełnić funkcję poligonu doświadczalnego, w którym ORLEN przetestuje technologie, procedury operacyjne i modele współpracy z lokalnymi dostawcami substratów, by następnie replikować je w kolejnych lokalizacjach.
Proces transformacji biogazu w biometan, a następnie w bioLNG, jest technologicznie zaawansowany, ale jego zalety są nie do przecenienia. Biometan po oczyszczeniu z dwutlenku węgla, siarki i azotu osiąga parametry identyczne z gazem ziemnym, może więc być bez przeszkód wtłaczany do istniejącej sieci gazowej, magazynowany w kawernach lub, właśnie w postaci skroplonej, wykorzystywany jako paliwo napędowe w transporcie morskim i ciężkim transporcie drogowym . Co więcej, pozyskany w procesie oczyszczania dwutlenek węgla nie musi być traktowany jako odpad. Może znaleźć zastosowanie w produkcji szklarniowej, gdzie przyspiesza wzrost roślin i zwiększa plony, zamykając tym samym obieg surowcowy w duchu gospodarki o obiegu zamkniętym.
Trzy biogazownie do modernizacji
Równolegle do inwestycji w Głąbowie, ORLEN Biometan prowadzi prace przygotowawcze do głębokiej modernizacji trzech istniejących biogazowni rolniczych, które Grupa przejęła w ramach fuzji z PGNiG i które dotychczas produkowały wyłącznie biogaz do celów energetycznych. Instalacje w Konopnicy w województwie łódzkim, Wojnach-Wawrzyńcach w podlaskim oraz Buczku w kujawsko-pomorskim dysponują mocami od 1,2 do 2,0 MW, a ich łączne zdolności produkcyjne sięgają kilkunastu milionów metrów sześciennych biogazu rocznie.
Każda z tych lokalizacji zostanie w najbliższych latach przekształcona w pełnowartościową biometanownię, wyposażoną w moduły separacji CO₂ i usuwania zanieczyszczeń. To nie tylko zwiększy wartość rynkową produkowanego paliwa, ale także umożliwi Orlen Biometan skokowe zwiększenie wolumenów bez konieczności budowy zakładów od podstaw w nowych, nieprzygotowanych jeszcze lokalizacjach.
Co istotne z punktu widzenia lokalnych społeczności i rolników, każda z biogazowni potrzebuje do działania od 80 do 100 tysięcy ton substratów rocznie. Wbrew obiegowym opiniom, nie są to wyłącznie, a nawet nie przede wszystkim, wysokiej jakości kiszonki z kukurydzy, które mogłyby konkurować z produkcją żywności. Głównym źródłem surowca są odpady i pozostałości z rolnictwa i przetwórstwa rolno-spożywczego: gnojowica, obornik, wysłodki buraczane, wywar pogorzelniany, słoma, produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego oraz odpady owocowo-warzywne . Dla rolników i przetwórców to nie tylko dodatkowe źródło dochodu, ale przede wszystkim rozwiązanie problemu zagospodarowania uciążliwych odpadów, które w innym przypadku musiałyby być składowane lub wywożone z dużym kosztem.
Henryk Smolarz: Otwierają się nowe perspektywy dla polskiego rolnictwa
Dla Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa, który odpowiada za zarządzanie Zasobem Własności Rolnej Skarbu Państwa o powierzchni 1,3 miliona hektarów, współpraca z Orlenem jest naturalnym rozszerzeniem misji. Ośrodek, realizujący około 70 różnych zadań związanych z polityką rolną, wspieraniem innowacji, ograniczaniem emisji i rozwojem odnawialnych źródeł energii, od dawna poszukiwał partnera zdolnego do skalowania inwestycji w biometan na poziomie całego kraju.
Henryk Smolarz, Dyrektor Generalny KOWR, cytowany w komunikacie prasowym towarzyszącym podpisaniu umowy, podkreśla, że wdrożenie porozumienia niesie ze sobą nie tylko wymierne korzyści dla transformacji energetycznej i redukcji emisyjności, ale także otwiera nowe perspektywy ekonomiczne i ekologiczne dla polskiego rolnictwa. Tworzy konkretne szanse rozwojowe dla lokalnych społeczności, zarówno dla przedsiębiorców, jak i dla indywidualnych gospodarstw rolnych, które mogą stać się stabilnymi, długoterminowymi dostawcami substratów do biometanowni.
Szczególnie istotnym elementem współpracy jest możliwość wykorzystania nieruchomości z Zasobu Własności Rolnej Skarbu Państwa pod lokalizację nowych instalacji. KOWR, działając poprzez nadzorowane przez siebie spółki, będzie mógł udostępniać ORLEN Biometan grunty o odpowiedniej wielkości, położeniu i dostępie do infrastruktury, co radykalnie skraca czas poszukiwania lokalizacji i minimalizuje ryzyko konfliktów społecznych związanych z przeznaczeniem gruntów prywatnych pod inwestycje przemysłowe.
Narodowy Cel Wskaźnikowy
Perspektywa 240 milionów metrów sześciennych biometanu rocznie, którą Orlen deklaruje do osiągnięcia w 2035 roku, ma jednak znaczenie wykraczające daleko poza bilans samego koncernu. Stanowi ona bowiem absolutnie kluczowy wkład w realizację Narodowego Celu Wskaźnikowego, czyli ustawowego obowiązku zapewnienia przez podmioty wprowadzające paliwa ciekłe i gazowe na rynek odpowiedniego udziału energii ze źródeł odnawialnych .
Transport, zwłaszcza ciężki transport drogowy i morski, od lat pozostaje jednym z najtrudniejszych do dekarbonizacji sektorów gospodarki. Elektryfikacja floty samochodów ciężarowych jest technicznie możliwa, ale wciąż daleka od ekonomicznej opłacalności, głównie ze względu na masę i koszt baterii niezbędnych do zapewnienia zasięgu na poziomie 500–800 kilometrów. Wodór, choć obiecujący, wciąż boryka się z problemami kosztów produkcji, transportu i magazynowania.
Biometan w postaci skroplonej oferuje rozwiązanie, które może być wdrożone tu i teraz. Sieć stacji tankowania LNG dla transportu ciężkiego jest w Polsce systematycznie rozwijana, a same pojazdy – mimo wyższej ceny zakupu od diesli – oferują porównywalny zasięg, krótki czas tankowania i, co najważniejsze, zerowy bilans emisji CO₂, jeśli paliwo pochodzi ze źródeł odnawialnych . ORLEN, który jest największym operatorem stacji paliw w Europie Środkowej, ma nie tylko możliwość dystrybucji bioLNG, ale także – jako jego producent – kontrolę nad całym łańcuchem wartości.
Od koncernu paliwowego do multienergetycznego
Porozumienie z Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa wpisuje się w szerszą, systematycznie realizowaną strategię transformacji Grupy Orlen z tradycyjnego koncernu paliwowego w zintegrowane przedsiębiorstwo multienergetyczne, którego działalność w coraz większym stopniu opiera się na nisko- i zeroemisyjnych źródłach energii .
W segmencie biogazu i biometanu Orlen konsekwentnie buduje pozycję lidera rynkowego, łącząc aktywa przejęte w ramach fuzji z PGNiG z własnymi projektami greenfield. W 2024 roku koncern dysponował trzema biogazowniami rolniczymi o łącznej mocy około 5 MW. Dziś, po przejęciu kolejnych instalacji i rozpoczęciu budowy w Głąbowie, moce produkcyjne w tym segmencie wzrosły kilkukrotnie, a perspektywa 240 milionów metrów sześciennych biometanu w 2035 roku sytuuje ORLEN w ścisłej europejskiej czołówce producentów zielonego gazu.
Dla Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa współpraca z tak dużym, stabilnym i dysponującym ogromnym potencjałem inwestycyjnym partnerem jest także potwierdzeniem słuszności obranej kilka lat temu strategii promowania odnawialnych źródeł energii na terenach wiejskich. Hasło „Energia z rolnictwa”, którym KOWR promuje swoje działania, przestaje być wyłącznie sloganem, a staje się realnym programem gospodarczym, przynoszącym wymierne korzyści zarówno dla budżetu państwa, jak i dla indywidualnych gospodarstw rolnych.
Fot. Orlen