Porozumienie USA z Iranem sprowadza cenę ropy do poziomów najniższych od marca, a rząd wykorzystuje ten moment, by wycofać obniżkę akcyzy na paliwa – obniżoną o 29 groszy na litrze benzyny i 28 groszy na dieslu. Mimo to kierowcy nie powinni odczuć gwałtownych podwyżek, bo spadek cen na światowych rynkach złagodzi efekt. Jednocześnie SpaceX Elona Muska debiutuje na giełdzie z rekordową wyceną, a Ukraina i Mołdawia rozpoczynają negocjacje akcesyjne z UE.
Od początku kwietnia rządowy program CPN utrzymywał obniżoną akcyzę i VAT na benzynę oraz olej napędowy, a także wprowadził odgórny limit cen na stacjach. Według resortu finansów kosztowało to budżet 1,6 mld zł miesięcznie – 700 mln zł z tytułu niższej akcyzy i 900 mln zł z tytułu obniżonego VAT. Łącznie od kwietnia do końca czerwca dopłaty wyniosą około 4,9 mld zł. Przy deficycie sektora finansów publicznych sięgającym 6,5-7 proc. PKB rząd szukał okazji do wyjścia z programu bez wzbudzania społecznego niezadowolenia.
Okazja nadarzyła się w połowie czerwca. Cena ropy Brent spadła do 83 dolarów za baryłkę, a olej napędowy na europejskim rynku potaniał do 910 dolarów za tonę – najniżej od marca. To efekt doniesień o porozumieniu między Iranem a Stanami Zjednoczonymi, które ma zostać podpisane w piątek. W ramach umowy odblokowana ma zostać cieśnina Ormuz, a Amerykanie przestaną blokować dostęp do portów irańskich.
Rząd wycofuje się z CPN korzystając z okazji
Nowego rozporządzenia ministra finansów w sprawie obniżonej stawki akcyzy nie ma, co oznacza, że akcyza wraca do poprzedniego poziomu. Jednak niższy VAT i ceny maksymalne na stacjach pozostaną jeszcze przez jakiś czas. Według Biura Maklerskiego Reflex, gdyby program CPN obowiązywał nadal, w tym tygodniu benzyna spadłaby o 10-15 groszy na litrze, a diesel nawet o 25 groszy. Po uwzględnieniu wzrostu akcyzy oznacza to, że benzyna 95 podrożeje o 15-20 groszy do około 6,03-6,08 zł za litr, a olej napędowy o kilka groszy do około 6,40 zł. – Myśmy zakładali, i z tego się wywiązaliśmy, że do lata będziemy dopłacać do tego, aby ceny paliw nie wystrzeliły w górę – powiedział premier Donald Tusk. – Mieliśmy najtańsze paliwo w Europie przez ten czas kryzysu, ale oczywiście ten projekt będziemy kończyli teraz, latem.
Szczegóły porozumienia z Iranem nie są jeszcze w pełni znane, ale z punktu widzenia rynków kluczowe jest odblokowanie przepływu ropy. Reuters, powołując się na firmy handlujące surowcem, podał, że faktyczny ubytek podaży związany z blokadą cieśniny Ormuz wynosił nie około 14 mln baryłek dziennie, jak oficjalnie szacowano, ale ledwie 5-6 mln baryłek. Firma Kpler odnotowała, że od początku kwietnia z Zatoki Perskiej wypłynęły tankowce z 136 mln baryłek ropy, co daje ruch na poziomie 1,9 mln baryłek dziennie. Kraje Zatoki zwiększyły też eksport rurociągami i przez port nad Morzem Czerwonym.
SpaceX i giełdowy debiut Elona Muska
W piątek na Nasdaq zadebiutował SpaceX, sprzedając akcje po 135 dolarów w ofercie publicznej. W pierwszych transakcjach kurs wzrósł do 150 dolarów, a na koniec sesji zamknął się na poziomie 160,95 USD, co dało inwestorom 19,2 proc. zysku. Wartość rynkowa spółki sięgnęła 2,1 bln dolarów, co plasuje ją na siódmym miejscu wśród największych firm notowanych na giełdach świata, za NVidią, Alphabetem, Apple, Microsoftem, Amazonem i TSMC. Elon Musk, kontrolujący zarówno SpaceX jak i Teslę (10. miejsce z wyceną 1,53 bln USD), umocnił się na pozycji najbogatszego człowieka na Ziemi z majątkiem szacowanym na 1,1 bln dolarów. Dla porównania – Bill Gates, Mark Zuckerberg, Warren Buffett i Jeff Bezos razem mają 711 mld dolarów.
Równolegle w Luksemburgu rozpoczęły się negocjacje akcesyjne Ukrainy i Mołdawii z Unią Europejską. Otworzono pierwszy klaster negocjacyjny obejmujący reformy wymiaru sprawiedliwości, walkę z korupcją i państwo prawa. Ukraina stara się o członkostwo od 2022 roku; proces może potrwać do końca lat 20. lub początku 30. Z kolei Bundesbank obniżył prognozy wzrostu PKB Niemiec na 2026 rok do 0,5 proc., a na 2027 do 0,8 proc., wskazując, że bez ekspansywnej polityki fiskalnej gospodarka ponownie by się skurczyła. Głównym motorem są wydatki publiczne na obronność i infrastrukturę, a nie popyt prywatny czy inwestycje firm.
Źródło: WNP.PL, Fot. PAP/Michał Zieliński