Komisja Europejska ogłosiła, że Polska, Bułgaria, Czechy, Estonia, Chorwacja i Austria mogą ubiegać się o pełne lub częściowe zwolnienie z obowiązku relokacji migrantów w 2026 roku. Decyzja jest związana z poważną sytuacją migracyjną w tych państwach, w tym z napływem uchodźców z Ukrainy.

• Komisja Europejska wskazała sześć państw, które mogą zostać zwolnione z obowiązku relokacji migrantów w ramach unijnego paktu azylowo-migracyjnego.
• Polska może ubiegać się o roczne pełne lub częściowe wyłączenie z tzw. puli solidarnościowej, decyzję w tej sprawie podejmie Rada UE większością kwalifikowaną.
• Komisarz ds. migracji Magnus Brunner podkreślił, że relokacja nie jest obowiązkowa, a państwa mogą wybrać alternatywne formy solidarności – finansowe lub operacyjne.
• KE uruchomiła pierwszy roczny cykl zarządzania migracją, który ma zapewnić spójne działania w całej Unii i przygotować do pełnego wdrożenia paktu w czerwcu 2026 roku.
• W raporcie KE Polska została uznana za kraj zagrożony presją migracyjną, głównie z powodu napływu uchodźców z Ukrainy i ryzyka instrumentalizacji migracji przez Rosję i Białoruś.

Komisja Europejska ogłosiła, że sześć krajów UE — Bułgaria, Czechy, Estonia, Chorwacja, Austria i Polska — będzie mogło ubiegać się o częściowe lub pełne zwolnienie z obowiązku relokacji migrantów w przyszłym roku. Decyzja wynika z trudnej sytuacji migracyjnej, z jaką borykają się te państwa.

Zgodnie z zasadami unijnego paktu azylowo-migracyjnego, każde z wymienionych państw może zwrócić się do Rady UE o zastosowanie takiego wyłączenia. Rada, w której zasiadają przedstawiciele wszystkich krajów członkowskich, podejmie decyzję w tej sprawie większością kwalifikowaną. Jeśli zgoda zostanie udzielona, zwolnienie obowiązywać będzie przez jeden rok.

Nowy pakt migracyjny zakłada, że kraje Unii mogą wybrać jeden z trzech sposobów okazania solidarności wobec państw najbardziej obciążonych napływem migrantów:

• przyjęcie części migrantów u siebie,
• wniesienie wkładu finansowego,
• lub udzielenie wsparcia operacyjnego, np. poprzez wysłanie personelu czy sprzętu.

Jak podkreślił komisarz ds. migracji Magnus Brunner, system jest elastyczny i nie narzuca jednego rozwiązania:

– Państwa członkowskie mogą wybrać alternatywne środki wobec relokacji. Oznacza to, że relokacja nie jest obowiązkowa.

Brunner zwrócił uwagę, że Polska znalazła się w gronie krajów uprawnionych do wnioskowania o zwolnienie, ponieważ od początku wojny przyjęła miliony uchodźców z Ukrainy objętych ochroną tymczasową:

– Polska zmaga się z poważnym problemem migracyjnym, ponieważ przyjęła dużą liczbę beneficjentów tymczasowej ochrony z Ukrainy. Dzisiejsza decyzja pozwala jej ubiegać się o pełne lub częściowe wyłączenie z mechanizmu solidarności.

Pakt zacznie obowiązywać od czerwca 2026 roku

Komisja Europejska ogłosiła uruchomienie pierwszego rocznego cyklu zarządzania migracją, który ma być jednym z głównych elementów wdrażania nowego paktu o migracji i azylu. Pakt zacznie w pełni obowiązywać w czerwcu 2026 roku, ale już teraz UE rozpoczyna przygotowania do jego praktycznego stosowania.

Nowy cykl ma pomóc w lepszej koordynacji działań między państwami członkowskimi, tak aby migracja była zarządzana w sposób spójny, przewidywalny i solidarnościowy. Jednym z kluczowych jego elementów będzie tzw. roczna pula solidarnościowa – mechanizm wsparcia dla krajów znajdujących się pod szczególną presją migracyjną. Państwa członkowskie będą mogły w niej wybierać formę swojego wkładu: relokację migrantów, wsparcie finansowe lub pomoc operacyjną (np. wysłanie personelu czy sprzętu).

Komisja zaprezentowała także pierwszy Europejski Roczny Raport o Azylu i Migracji, obejmujący okres od lipca 2024 do czerwca 2025 roku. Z danych wynika, że sytuacja migracyjna w UE uległa poprawie – liczba nielegalnych przekroczeń granic spadła o 35 proc. KE tłumaczy ten spadek m.in. zacieśnieniem współpracy z krajami partnerskimi w Afryce i na Bliskim Wschodzie.

Jednocześnie Bruksela przyznaje, że wiele wyzwań pozostaje nierozwiązanych. Część krajów nadal odczuwa presję związaną z nieautoryzowanymi przemieszczeniami migrantów wewnątrz Unii, a także z długotrwałym wsparciem uchodźców z Ukrainy. Wśród zagrożeń KE wymienia również instrumentalizację migracji przez Rosję i Białoruś, które wykorzystują migrantów do destabilizacji sytuacji na granicach UE.

Wyzwanie stanowi też nieskuteczność systemu powrotów i readmisji osób, które nie uzyskały prawa pobytu – KE zapowiada wzmocnienie współpracy w tym zakresie z krajami pochodzenia migrantów.

Największa presja migracyjna w Grecji i Cyprze

Komisja Europejska przeprowadziła analizę poziomu presji migracyjnej w poszczególnych państwach członkowskich UE. Z raportu wynika, że największe obciążenie w ostatnim roku odczuły Grecja i Cypr, które przyjęły ponadprzeciętną liczbę migrantów. Znaczną liczbą przybyszów borykają się też Hiszpania i Włochy, szczególnie w związku z operacjami poszukiwawczo-ratowniczymi na Morzu Śródziemnym. Te cztery państwa zostaną objęte przyszłą pulą solidarnościową UE, gdy w życie wejdzie nowy pakt migracyjny.

Pozostałe państwa, w tym Belgia, Bułgaria, Niemcy, Estonia, Irlandia, Francja, Chorwacja, Łotwa, Litwa, Niderlandy, Polska i Finlandia, uznano za zagrożone presją migracyjną. Kryterium stanowiła zarówno wysoka liczba przyjazdów, jak i ryzyko wykorzystywania migracji jako narzędzia w działaniach hybrydowych.

Przetarg na drony

Komisja zapowiedziała uruchomienie przetargu o wartości 250 mln euro na zakup sprzętu do wykrywania i neutralizacji dronów, które coraz częściej są używane przy granicach w działaniach hybrydowych.

Propozycja Komisji trafi teraz do Rady UE, która zdecyduje o przyjęciu regulacji, ustalając rozmiar puli solidarnościowej oraz sposób, w jaki każde państwo członkowskie wniesie swój „sprawiedliwy wkład”. Po przyjęciu decyzji wkłady poszczególnych państw będą jawne i prawnie wiążące.

Komisja zapowiedziała także, że sytuacja migracyjna w UE będzie oceniana corocznie, co ma zapewnić stałą równowagę między wyzwaniami a obowiązkami poszczególnych krajów członkowskich.

Źródło: PAP