W największych polskich firmach wykorzystanie mocy produkcyjnych spadło do najniższego poziomu od pandemii. Najbardziej ucierpiały koksownie i rafinerie.

• Przeciętne wykorzystanie mocy w polskim przemyśle wyniosło w styczniu 77,9 proc., nieco spadając w ujęciu kwartalnym, ale rocznie rośnie.
• Największe firmy (250+ pracowników) odnotowały spadek wykorzystania mocy do 79 proc., najniższego od lipca 2020 r.
• Największy spadek zanotował sektor produkcji koksu i rafinacji ropy – aż 10 pkt proc. kdk, 7 pkt proc. rdr, osiągając 76,3 proc.
• Problemy w JSW wynikają głównie z rosnących kosztów wydobycia węgla, w tym dużego funduszu płac, który nie jest powiązany z wydajnością.
• Najlepsze wyniki odnotowały branże naprawy maszyn (86,7 proc.), farmaceutyki (85,9 proc.) i produkcja komputerów oraz urządzeń elektronicznych (84,6 proc.).

W 2026 roku za wzrost gospodarczy w Polsce mają odpowiadać inwestycje, jednak pierwsze dane wskazują, że sytuacja dużych firm, które zwykle realizują największe projekty, nie sprzyja rozwojowi inwestycji. Z najnowszego badania koniunktury GUS wynika, że w styczniu przeciętne wykorzystanie mocy produkcyjnych w całym sektorze przemysłowym wyniosło 77,9 proc., co oznacza spadek o 0,4 punktu procentowego w porównaniu z listopadem, przy jednoczesnym wzroście rok do roku o 1,8 punktu procentowego.

Jednak wśród największych przedsiębiorstw, zatrudniających 250 pracowników i więcej, wykorzystanie mocy spadło znacznie bardziej.

W przedsiębiorstwach zatrudniających 250 pracowników i więcej wykorzystanie mocy było w styczniu największe i wyniosło 79 proc. Z tym że miał tu miejsce spadek o aż 2,7 pkt proc. kdk i o 1,3 pkt w ciągu roku. Dodatkowo jest to najgorsze wskazanie od lipca 2020 r., czyli od pierwszej fali pandemii, kiedy zamknięte było niemal wszystko.

Spadek wykorzystania mocy w największych firmach oznacza, że inwestycje, które zwykle są realizowane w momencie, gdy przedsiębiorstwa nie nadążają z produkcją, mogą być w tym roku ograniczone. To firmy o najwyższych wynagrodzeniach i znaczącym udziale w wytwarzaniu wartości dodanej w gospodarce, co sprawia, że ich decyzje inwestycyjne mają istotny wpływ na całą gospodarkę. W tej sytuacji tempo nowych projektów i nakładów inwestycyjnych może nie nadążać za oczekiwaniami wzrostu gospodarczego w Polsce w 2026 roku.

Jastrzębska Spółka Węglowa zaniża mocno wynik

Wśród polskich przedsiębiorstw produkcyjnych największe wyzwania w zakresie wykorzystania zdolności wytwórczych dotyczą średnich firm zatrudniających od 50 do 240 osób. W tej grupie efektywność wykorzystania zarówno maszyn, jak i personelu wyniosła 77 proc. W porównaniu do poprzednich okresów odnotowano jednak poprawę, choć nadal jest to najniższy poziom wśród analizowanych kategorii wielkości przedsiębiorstw.

Wyraźne spadki wykorzystania mocy produkcyjnych zanotowano w sektorze produkcji koksu oraz rafinacji ropy naftowej, obejmującym m.in. spółki JSW, Orlen i Unimot. W listopadzie wskaźnik ten wyniósł 76,3 proc., co oznacza spadek o 10 punktów procentowych w porównaniu do poprzedniego miesiąca oraz o 7 punktów rok do roku. Najniższe historycznie wykorzystanie mocy produkcyjnych dla tej branży odnotowano w styczniu 2013 roku i wynosiło 67,5 proc.

W przypadku JSW głównym czynnikiem wpływającym na spadek efektywności są rosnące koszty wydobycia węgla koksującego i produkcji koksu. Połowa wydatków kopalń stanowią koszty pracownicze, które nie są powiązane z wydajnością, co przy niskich cenach surowców przekłada się na duże straty finansowe. Spółka wyczerpała już fundusz stabilizacyjny w wysokości 5,7 mld zł, tworzony w okresach wysokich cen koksu.

Spadek wykorzystania zdolności wytwórczych obserwowany jest także w sektorze wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych, gdzie w listopadzie wskaźnik wyniósł 75,5 proc., co oznacza spadek o 2,6 punktu miesiąc do miesiąca oraz 0,3 punktu rok do roku. Wyniki te pokazują, że pomimo poprawy w średnich przedsiębiorstwach, niektóre branże wciąż borykają się z istotnymi ograniczeniami w efektywności produkcji.

Rekord w farmaceutyce

W trzech wyraźnie wyróżniających się branżach przemysłowych poziom wykorzystania mocy produkcyjnych osiągnął wartości, które sugerują konieczność wkrótce planowanych inwestycji. Pierwszą z nich są naprawy i konserwacja maszyn oraz urządzeń. Wskaźnik wykorzystania mocy w tym sektorze wyniósł 86,7 proc., co jest najwyższym wynikiem wśród wszystkich branż przemysłowych oraz najwyższym od kwietnia 2024 roku. Wyższe obciążenie firm instalacyjnych wynika między innymi z rosnących zamówień pochodzących z inwestycji realizowanych w innych sektorach przemysłowych.

Drugą branżą jest przemysł farmaceutyczny. Wskaźnik wykorzystania mocy w styczniu osiągnął historyczny poziom 85,9 proc., najwyższy co najmniej od 2002 roku, według danych Głównego Urzędu Statystycznego. W ciągu kwartału wynik ten poprawił się o jeden punkt procentowy, a w ujęciu rocznym wzrost wyniósł 4,1 punktu procentowego. Dane wskazują na systematyczne zwiększanie produkcji w tym sektorze, co może sygnalizować potrzebę dalszego rozszerzania mocy w najbliższym czasie.

Trzecią branżą jest produkcja komputerów oraz urządzeń elektronicznych i optycznych. W styczniu wykorzystanie mocy produkcyjnych w tym sektorze wyniosło 84,6 proc., co oznacza wzrost o 0,9 punktu procentowego w ujęciu kwartalnym oraz 1,3 punktu procentowego w porównaniu z analogicznym miesiącem roku poprzedniego.

Wzrost wykorzystania mocy produkcyjnych odnotowano w 12 z 22 sektorów przemysłowych w ujęciu kwartalnym, natomiast spadek w 10 branżach. W ujęciu rocznym sytuacja wygląda korzystniej: 15 sektorów wykazało wzrost, a jedynie osiem odnotowało spadek. Wyniki te wskazują na wyraźne różnice w dynamice produkcji w poszczególnych branżach i na rosnącą presję na zwiększanie mocy w sektorach o najwyższym wykorzystaniu.

Najważniejsza branża z dołkiem

Nie wszystkie sektory przemysłowe w Polsce w jednakowym stopniu wpływały na wyniki całego przemysłu w grudniu 2025 roku. Branża żywnościowa, odpowiadająca w tym miesiącu za 18,6 proc. produkcji przemysłowej, odnotowała spadek wykorzystania swoich mocy produkcyjnych. Wskaźnik wykorzystania maszyn i zatrudnienia w tym sektorze zmniejszył się o 0,8 punktu procentowego w porównaniu z poprzednim kwartałem oraz o 1 punkt procentowy w ujęciu rocznym.

Również branża motoryzacyjna, zajmująca trzecie miejsce pod względem wykorzystania mocy produkcyjnych w grudniu, a drugie w skali całego 2025 roku, odnotowała spadek w zestawieniu kwartalnym. Wskaźnik wykorzystania sprzętu i pracowników w sektorze produkcji samochodów zmniejszył się o 1,7 punktu procentowego w stosunku do poprzedniego kwartału. Jednak w porównaniu z analogicznym okresem roku poprzedniego branża wykazała niewielki wzrost wykorzystania mocy na poziomie 0,5 punktu procentowego.

Źródło: GUS / Business Insider

Fot. Unsplash.