Samochód elektryczny może być czymś więcej niż środkiem transportu. W Szwecji trwa pilotażowy program, dzięki któremu gospodarstwa domowe wykorzystują baterie aut do zasilania domów, magazynowania energii z fotowoltaiki i obniżania rachunków za prąd. Według analiz EY Sweden, gospodarstwa domowe mogą ograniczyć wydatki na energię elektryczną nawet o około 10 tysięcy koron szwedzkich rocznie, czyli równowartość blisko 4 tysięcy złotych, a według niektórych projektów pilotażowych oszczędności mogą przekraczać nawet 12 tysięcy koron rocznie.
Jeszcze kilka lat temu samochód elektryczny był postrzegany wyłącznie jako odbiorca energii – ładował się z sieci lub instalacji fotowoltaicznej, a następnie wykorzystywał zgromadzony prąd podczas jazdy. Technologia Vehicle-to-Home (V2H) odwraca ten schemat, umożliwiając dwukierunkowy przepływ energii między pojazdem a domem. W Polsce, gdzie w grudniu 2025 roku udział aut elektrycznych w nowych rejestracjach osiągnął 11,3 procent, technologia ta może stać się kluczowym elementem transformacji energetycznej, choć bariery prawne i regulacyjne wciąż pozostają poważnym wyzwaniem.
W modelu Vehicle-to-Home energia może przepływać w dwóch kierunkach. Samochód ładuje swój akumulator wtedy, gdy energia jest tania lub gdy instalacja fotowoltaiczna produkuje nadwyżki. Następnie część zgromadzonej energii może zostać oddana z powrotem do domu, gdy ceny energii wzrosną lub gdy instalacja PV przestanie produkować prąd. W praktyce oznacza to, że właściciel domu może korzystać z energii zgromadzonej w samochodzie zamiast kupować ją z sieci w najdroższych godzinach.
Jeszcze dalej idzie technologia Vehicle-to-Grid (V2G), która pozwala nie tylko zasilać własny budynek, ale także oddawać energię do krajowej sieci elektroenergetycznej. W Szwecji Vattenfall, Energy Bank oraz Volkswagen uruchomiły jeden z największych na świecie projektów pilotażowych dla ładowania dwukierunkowego, w ramach którego około 200 ładowarek zostanie zainstalowanych w centralnej i południowej Szwecji, aby przetestować, jak pojazdy elektryczne mogą wspierać elastyczność i stabilność systemu elektroenergetycznego.
Pilotażowy projekt w Hudiksvall, prowadzony we współpracy ze spółdzielnią mieszkaniową Stenberg, potwierdził już skuteczność tej technologii w praktyce. Mieszkańcy ośmiu gospodarstw domowych potwierdzili niższe rachunki za prąd dzięki wykorzystaniu aut jako magazynów energii. Jak wyjaśniał inicjator projektu Klas Boman, pomaga to również stabilizować sieć energetyczną.
Bateria samochodu większa niż domowy magazyn energii
Jednym z powodów rosnącego zainteresowania technologią V2H jest ogromna pojemność akumulatorów samochodowych. Typowy domowy magazyn energii instalowany przy fotowoltaice ma pojemność od 5 do 15 kWh. Tymczasem większość współczesnych samochodów elektrycznych dysponuje bateriami o pojemności od 50 do nawet 100 kWh. Oznacza to, że przeciętny samochód elektryczny może magazynować kilka razy więcej energii niż standardowy magazyn montowany w budynku jednorodzinnym.
Według analiz Instytutu Zrównoważonej Gospodarki i Fundacji Instrat, samochód elektryczny z baterią 70 kWh może zasilać gospodarstwo domowe przez około dwie doby zimą i aż siedem dni latem. To właśnie dlatego szwedzcy eksperci coraz częściej określają samochody elektryczne mianem mobilnych magazynów energii. W przypadku awarii sieci samochód może pełnić funkcję awaryjnego źródła zasilania. Według agencji AFP jedna bateria samochodowa jest w stanie pokryć potrzeby gospodarstwa domowego przez około pięć do siedmiu dni.
Eksperymenty na Uniwersytecie w Gävle pokazały, że jeden pojazd elektryczny może zasilać uczelnię przez kilka godzin, podkreślając potencjał baterii na kółkach. Najciekawsze jest jednak to, że technologia V2G może zmienić nie tylko funkcjonowanie pojedynczych gospodarstw domowych, ale również całego systemu elektroenergetycznego. Jeżeli setki tysięcy samochodów elektrycznych zostaną połączone z siecią i będą mogły oddawać energię w momentach największego zapotrzebowania, stworzą jeden z największych rozproszonych magazynów energii w Europie.
Nawet kilkanaście tysięcy koron oszczędności rocznie
Największym argumentem przemawiającym za wdrażaniem technologii V2H są korzyści ekonomiczne. Według analiz firmy EY Sweden gospodarstwa domowe mogą ograniczyć wydatki na energię elektryczną nawet o około 10 tysięcy koron szwedzkich rocznie, co stanowi równowartość blisko 4 tysięcy złotych. Jeszcze wyższe oszczędności wskazują niektóre projekty pilotażowe prowadzone przez firmy rozwijające rozwiązania V2X. W zależności od lokalizacji, wielkości instalacji fotowoltaicznej oraz sposobu użytkowania samochodu, korzyści mogą przekraczać nawet 12 tysięcy koron rocznie.
Mechanizm jest stosunkowo prosty: energia kupowana jest wtedy, gdy jest tania, magazynowana jest w samochodzie, wykorzystywana w godzinach najwyższych cen energii, a przy okazji zmniejszane jest obciążenie sieci elektroenergetycznej. W kraju takim jak Szwecja, gdzie wielu odbiorców korzysta z dynamicznych taryf energii elektrycznej, takie rozwiązanie staje się szczególnie opłacalne. Inteligentne ładowanie (smart charging) to najprostsza forma wykorzystania tego potencjału: pojazd automatycznie ładuje się, gdy energia jest tania, najczęściej w południe, gdy fotowoltaika produkuje najwięcej.
Dlaczego właśnie Szwecja?
Nieprzypadkowo to właśnie Szwecja znajduje się wśród europejskich liderów rozwoju technologii V2H i V2G. Kraj ten dysponuje wyjątkowo korzystnymi warunkami dla wdrażania inteligentnych systemów energetycznych. Vattenfall, Energy Bank oraz Volkswagen uruchomiły jeden z największych na świecie projektów pilotażowych dla ładowania dwukierunkowego. Około 200 ładowarek zostanie zainstalowanych w centralnej i południowej Szwecji, aby przetestować, jak pojazdy elektryczne mogą wspierać elastyczność i stabilność systemu elektroenergetycznego.
Pilotażowy projekt w Hudiksvall, prowadzony we współpracy ze spółdzielnią mieszkaniową Stenberg, potwierdził już skuteczność tej technologii w praktyce. Mieszkańcy ośmiu gospodarstw domowych potwierdzili niższe rachunki za prąd dzięki wykorzystaniu aut jako magazynów energii. Jak wyjaśniał inicjator projektu Klas Boman, pomaga to również stabilizować sieć energetyczną.
Jednocześnie w Szwecji trwają prace nad regulacjami, które mają ułatwić ładowanie samochodów elektrycznych w domach, zwłaszcza dla osób mieszkających w wynajmowanych mieszkaniach lub spółdzielniach mieszkaniowych. Nowe przepisy mają wprowadzić prawo najemców i członków spółdzielni do żądania zainstalowania punktu ładowania na swoim miejscu parkingowym. To istotne ułatwienie, które może przyspieszyć popularyzację technologii V2H wśród szerszego grona odbiorców.
Jak wygląda taki system w praktyce?
Aby wykorzystać samochód jako magazyn energii, nie wystarczy samo auto elektryczne. Potrzebne są trzy elementy. Po pierwsze, samochód obsługujący ładowanie dwukierunkowe. Nie każdy model dostępny na rynku oferuje taką funkcjonalność. Wśród modeli aktualnie dostępnych w Polsce pełną obsługę V2H ma Hyundai Ioniq 5 od wersji 2023+ i Ioniq 6 dzięki natywnej funkcji V2L i adapterowi do gniazda CCS. Cała rodzina modeli ID. Volkswagena jest przygotowana do ładowania dwukierunkowego od 2023 roku. Mercedes-Benz również przygotowuje swoje samochody elektryczne do dwukierunkowego ładowania.
Drugim elementem jest dwukierunkowa ładowarka. Standardowa ładowarka przekazuje energię wyłącznie do pojazdu. Ładowarka dwukierunkowa pozwala na przepływ energii także w przeciwnym kierunku. Obecnie ceny ładowarek dwukierunkowych sięgają około 5 tysięcy złotych brutto w sprzedaży detalicznej i są około 2–4 razy wyższe niż ceny ładowarek jednokierunkowych.
Potrzebny jest także system zarządzania energią. To inteligentne oprogramowanie analizuje ceny energii, poziom naładowania akumulatora, produkcję z fotowoltaiki oraz zapotrzebowanie budynku. Na tej podstawie automatycznie decyduje, kiedy ładować samochód, a kiedy wykorzystać zgromadzoną energię. Inteligentne ładowanie (smart charging) to najprostsza forma wykorzystania tego potencjału: pojazd automatycznie ładuje się, gdy energia jest tania, najczęściej w południe, gdy fotowoltaika produkuje najwięcej.
Polska i potencjał i bariery
W Polsce technologia V2G ma ogromny potencjał, ale wciąż napotyka na poważne bariery. Według raportu Instytutu Zrównoważonej Gospodarki i Fundacji Instrat, roczne oszczędności w kosztach funkcjonowania i rozbudowy systemu elektroenergetycznego dzięki wykorzystaniu technologii dwukierunkowego ładowania mogłyby wnieść 750 milionów złotych – przy założeniu, że co drugie auto elektryczne w Polsce korzystałoby z ładowania inteligentnego. W perspektywie roku 2035, gdy co drugi elektryk ładuje się inteligentnie, a co czwarty świadczy V2G, mediana mocy oddawanej przez około 400 tysięcy pojazdów wyniesie 70–90 MW, a w krytycznych wieczornych godzinach nawet ponad 500 MW, czyli odpowiednik dużej elektrowni gazowej.
Dla gospodarstwa domowego oznacza to roczną oszczędność z samego przejścia z taryfy stałej na dynamiczną w wysokości 2 100 złotych oraz dodatkowe ponad 700 złotych z udziału w V2G. Mimo że KPEiK z grudnia 2025 roku i strategia PSE do 2040 roku wskazują V2G jako pożądany kierunek, w Polsce żaden sprzedawca energii nie ma obecnie takiej oferty. Jak zauważają autorzy raportu „Baterie na kołach”, bariera jest prawna, nie technologiczna. We Francji i Wielkiej Brytanii oferty V2G są już dostępne dla klientów.
Volkswagen i Elli przygotowują wprowadzenie na rynek w pełni zintegrowanej oferty V2G dla klientów indywidualnych. Od czwartego kwartału 2026 roku klienci Volkswagena w Niemczech będą mogli nie tylko ładować swoje pojazdy elektryczne, ale także aktywnie integrować je z systemem energetycznym i generować dodatkowe przychody. Szacunki rynkowe wskazują na potencjał zarobkowy nawet od 700 do 900 euro rocznie. Przedsprzedaż w Niemczech rozpocznie się w czerwcu 2026 roku, a kolejne kraje europejskie dołączą w dalszej kolejności. Kiedy Polska dołączy do tego grona, pozostaje otwartym pytaniem.
Fot. Unsplash