Mimo rekordowych dostaw LNG i pełnych magazynów gaz w Europie wciąż reaguje na zimno, wstrzymanie rosyjskiego tranzytu i napięcia geopolityczne.
- Ceny gazu TTF w Europie wzrosły na początku 2025 roku, osiągając najwyższy poziom od dwóch lat i zwiększając obciążenia dla konsumentów i firm.
- Niskie zasoby magazynowe w UE, około 36% poniżej poziomu z zeszłego roku, wywierają presję na wzrost cen i zwiększają zapotrzebowanie na LNG.
- Dunkelflaute w listopadzie spowodowało 80% wzrost zużycia gazu w porównaniu z 2023 rokiem, aby utrzymać ciągłość dostaw energii elektrycznej.
- Europa zmniejsza zapotrzebowanie na gaz do produkcji energii elektrycznej piąty rok z rzędu, ale gaz pozostaje niezbędny dla elastycznego wsparcia OZE.
- Rządy UE wprowadzają mechanizmy ograniczające zmienność cen, w tym wspólne zakupy gazu, zwiększanie efektywności energetycznej i dywersyfikację dostaw.
Rynki gazu ziemnego w Europie rozpoczęły rok 2025 od dużych wahań cenowych. Na początku stycznia ceny wzrosły, osiągając najwyższy poziom od dwóch lat, co zwiększyło koszty dla przedsiębiorstw, konsumentów oraz budżetów państwowych na kontynencie.
Główny europejski wskaźnik cen gazu, TTF, wynosi obecnie około 47 EUR za megawatogodzinę (lub 14,50 USD za MBtu). Choć jest to wartość niższa niż szczyty odnotowane po inwazji Rosji na Ukrainę w 2022 roku, to nadal dwukrotnie przewyższa poziom sprzed kryzysu.
Dostawy gazu ziemnego w Europie zostały ograniczone z powodu wstrzymania tranzytu rosyjskiego gazu rurociągowego przez Ukrainę od stycznia 2025 roku. Jednocześnie powrót do przeciętnych warunków zimowych po dwóch łagodniejszych niż zwykle sezonach spowodował zwiększenie wydobycia gazu z magazynów, co wpłynęło na kształtowanie się podaży w regionie.
W pierwszej połowie listopada w Europie odnotowano okres ograniczonej prędkości wiatru i niskiego nasłonecznienia, określany często jako Dunkelflaute. W tym czasie zużycie gazu w Unii Europejskiej wzrosło o około 80 proc. w porównaniu z tym samym okresem w 2023 roku, aby zapewnić ciągłość dostaw energii elektrycznej. Na globalnym rynku gazu utrzymuje się wysoka presja, a światowa podaż LNG w 2024 roku pozostaje napięta.
Oczekuje się, że w 2025 roku tempo wzrostu podaży LNG przyspieszy z 1,5 proc. odnotowanych w ubiegłym roku do 5 proc. Większość zwiększenia produkcji będzie wynikała z rozbudowy instalacji w Ameryce Północnej. Częściowo ten wzrost zostanie zrównoważony ograniczeniami w tranzycie rosyjskiego gazu rurociągami przez Ukrainę.
Zasoby gazu w magazynach Unii Europejskiej są stosunkowo niskie i wynoszą około 24 mld m³, czyli o 36 proc. mniej niż w analogicznym okresie ubiegłego roku. Niski poziom zapasów wywiera presję na wzrost cen. Aby osiągnąć unijne cele dotyczące wypełnienia magazynów przed następną zimą, konieczne będzie zwiększenie importu gazu, co zwiększy zapotrzebowanie Europy na światowe rynki LNG i wpłynie na fundamenty rynku gazu.
4 rok wysokich cen gazu
Europejscy konsumenci i rządy wchodzą w czwarty rok zmiennych i wysokich cen gazu. Podwyżki cen gazu wpływają na ceny energii elektrycznej, a pośrednio na ceny żywności, ponieważ wyższe koszty surowców i produkcji przenoszone są przez producentów na końcowego odbiorcę. Wzrost cen odbija się zarówno na gospodarstwach domowych, które muszą płacić więcej za energię, jak i na przedsiębiorstwach, gdzie rosnące wydatki na gaz podnoszą koszty prowadzenia działalności.
Okres gwałtownego wzrostu cen gazu miał wpływ na inflację i koszty utrzymania oraz przyczynił się do wzrostu ubóstwa energetycznego w Europie. W 2022 roku ceny gazu dla przemysłu były średnio o 30 proc. wyższe niż w Chinach i pięciokrotnie wyższe niż w Stanach Zjednoczonych. Podwyżki cen zmusiły niektóre branże gazochłonne i energochłonne do ograniczenia produkcji, a część zakładów została zamknięta.
Wysokie ceny gazu skomplikowały wysiłki rządów mające na celu zapewnienie obywatelom i przedsiębiorstwom niedrogiej i stabilnej energii. Rosnące koszty podniosły też kwestie związane z międzynarodową konkurencyjnością europejskiego przemysłu, ponieważ wyższe wydatki na energię wpływają na zdolność firm do utrzymania produkcji w porównaniu z innymi regionami świata.
