Pompy ciepła sprawdzają się nawet w starszych budynkach, a rekuperacja może znacząco zwiększyć efektywność termomodernizacji.
- Badania Fraunhofer Institute ISE pokazują, że pompy ciepła osiągają SCOP 2,6–5,4 nawet w starszych budynkach bez kosztownych renowacji.
- 80 proc. użytkowników pomp ciepła w Polsce jest z nich zadowolonych, przewyższając satysfakcję korzystających z innych systemów ogrzewania.
- Ponad 70 proc. spółdzielni mieszkaniowych planuje termomodernizację, lecz tylko 1 proc. uwzględnia przy tym rekuperację, która może zredukować straty ciepła nawet o 92 proc.
- Połączenie dociepleń, OZE i wentylacji z odzyskiem ciepła maksymalizuje oszczędności energii i poprawia komfort mieszkańców.
- Rekuperatory pozwalają na wietrzenie bez strat ciepła, wspomagają chłodzenie i osuszanie powietrza, eliminując konieczność korzystania z klimatyzatorów.
Pompy ciepła mogą działać wydajnie także w starszych budynkach, wynika z projektu badawczego przeprowadzonego przez instytut Fraunhofer. Z badania PORT PC wynika, że 80 proc. użytkowników pomp ciepła jest zadowolonych z ich działania, co stanowi najwyższy poziom satysfakcji wśród wszystkich typów ogrzewania.
Równocześnie badanie Polskiej Izby Budownictwa wskazuje, że większość spółdzielni mieszkaniowych planuje termomodernizację swoich budynków. Jednak jedynie 1 proc. uwzględnia przy tym również system wentylacji. Włączenie rekuperacji do modernizacji może poprawić efekty przeprowadzanych remontów, szczególnie jeśli równolegle stosowane są odnawialne źródła energii do ogrzewania i podgrzewania ciepłej wody użytkowej.
Materiał badawczy podkreśla rolę zarówno wydajnych systemów grzewczych, jak i właściwej wentylacji w modernizacji starszych budynków mieszkalnych. Uwzględnienie tych elementów w planach termomodernizacyjnych może mieć znaczenie dla poprawy komfortu cieplnego i efektywności energetycznej w całych osiedlach.
Pompy ciepła efektywne także w modernizowanych budynkach
Badania przeprowadzone przez Fraunhofer Institute for Solar Energy Systems ISE w ramach projektu „Quality Assurance of HeatPumps in Existing Buildings” w latach 2019–2024 obejmowały 77 systemów grzewczych zainstalowanych w rzeczywistych warunkach w domach jedno- i trzyrodzinnych. Naukowcy monitorowali pracę pomp ciepła, aby określić ich wydajność w starszych budynkach. W ciągu czterech lat odnotowano sezonowe współczynniki efektywności (SCOP) w przedziale od 2,6 do 5,4. Średnia dla pomp powietrze/woda wyniosła 3,4, a dla gruntowych 4,3. Nie stwierdzono zależności między efektywnością urządzeń a rokiem budowy domów.
– Wyniki badań klarownie potwierdzają, że nowoczesne pompy ciepła mogą być realną alternatywą dla gazu i innych rodzajów ogrzewania, nawet bez pełnej modernizacji energetycznej budynku. Co ważne, projekt obejmował urządzenia działające na starszych typach czynników chłodniczych, a wkrótce w pompach ciepła jeszcze powszechniej wykorzystywany będzie propan R290. Jego właściwości powodują, że wykorzystujące go urządzenia mogą zapewniać temperatury zasilania nawet do 75°C, czyli łatwiejszą współpracę z tradycyjnymi grzejnikami. Dzięki temu w starszych budynkach pompy ciepła będą jeszcze bardziej efektywne, zapewniając też szybsze nagrzanie obiektu, jeśli będzie ku temu zapotrzebowanie – powiedział Adam Korpalski ze Stiebel Eltron.
– Jednak również wykorzystanie w modernizowanych budynkach pomp ciepła z innymi czynnikami chłodniczymi, bo te były przecież przedmiotem badania, daje doskonałe efekty – dodał.
Badanie wskazuje, że pompy ciepła mogą dostarczać wydajną i przyjazną dla klimatu energię cieplną niezależnie od wieku budynku, a ich parametry pozwalają na współpracę z istniejącymi instalacjami grzewczymi. Wyniki projektu mają zastosowanie przy planowaniu modernizacji i inwestycji w systemy grzewcze w starszych domach oraz w nowych realizacjach, w których stosuje się różne czynniki chłodnicze.
Spółdzielnie planują termomodernizacje, niestety nie uwzględniają rekuperacji w swoich planach
W blokach z wielkiej płyty mieszka około jedna czwarta Polaków. Raport Polskiego Instytutu Budownictwa (PIB) pokazuje, że 70 proc. spółdzielni mieszkaniowych planuje dalsze prace termomodernizacyjne w zarządzanych przez siebie budynkach. Jednocześnie jedynie 1 proc. z nich uwzględnia modernizację systemów wentylacyjnych. W badaniu wzięto pod uwagę opinie 130 spółdzielni, które zarządzają 470 tys. budynków.
Niski udział modernizacji wentylacji jest istotny ze względu na straty ciepła, które tym kanałem stanowią niemal połowę całkowitych strat energetycznych budynków. Montaż rekuperacji pozwala na niemal całkowite ich wyeliminowanie, a wymiana powietrza z odzyskiem ciepła może zmniejszyć straty energii grzewczej nawet o 92 proc., co przyczynia się do obniżenia rachunków za ogrzewanie przy zachowaniu komfortu mieszkańców.
– Połączenie docieplenia ścian z montażem rekuperacji decentralnej, najprostszym rozwiązaniem, które technicznie nie wymaga dużych ingerencji w budynku, pozwala istotnie wzmocnić efekt termomodernizacji. Mowa przy tym o korzyściach finansowych, tj. związanych z mniejszym zapotrzebowaniem na ciepło, a z drugiej strony zdrowotnych – wskazuje Jarosław Popadyk, menadżer ds. wentylacji w Stiebel Eltron – podkreślono.
Ekspert dodał, że nowoczesne materiały stosowane podczas ociepleń sprawiają, że budynek staje się bardzo szczelny. Brak prawidłowej wentylacji może prowadzić do powstawania warunków niekorzystnych dla zdrowia oraz wymaga częstego wietrzenia, co zwiększa straty ciepła.
– Posiadając rekuperację nie musimy otwierać okien, by uzyskać efekt jaki daje wietrzenie, które latem powoduje przecież napływ cieplejszego powietrza, a w konsekwencji konieczność ponownego użycia klimatyzatora – wyjaśnia Jarosław Popadyk.
Rekuperacja pozwala również ograniczyć potrzebę wietrzenia w przypadku stosowania klimatyzacji, co zapewnia odpowiedni poziom CO₂ i wilgoci w pomieszczeniach bez konieczności otwierania okien i zwiększania zużycia energii na chłodzenie.
Pompy ciepła dają największą satysfakcję użytkownikom
Badanie Polskiej Organizacji Rozwoju Technologii Pomp Ciepła z sierpnia 2025 roku pokazuje, że poziom zadowolenia użytkowników różnych rodzajów ogrzewania jest najwyższy w przypadku osób korzystających z pomp ciepła, kształtując się na poziomie 80 proc. wskazań. Dla porównania 70 proc.użytkowników kotłów na pellet wskazało go jako najlepsze rozwiązanie, a spośród użytkowników kotłów gazowych było to 61proc. Dobre wyniki badań przeprowadzonych w Polsce wpisują się w trend europejski. Według Electrify Research (HETS), w 2024 i 2025 roku poziom zadowolenia użytkowników pomp ciepła w Wielkiej Brytanii, Francji i Niemczech przekroczył 90 proc.
– Polacy doceniają przede wszystkim wygodę obsługi, bezawaryjność i niskie koszty eksploatacji. Trudno się temu dziwić. Technologia pomp ciepła jest niezwykle przyjazna tak użytkownikom, jak i środowisku naturalnemu –podsumowuje Adam Korpalski.
Źródło: Stiebel Eltron
