Projekt nowelizacji ustawy daje UOKiK prawo do incognito zakupów kontrolnych, ostrzeżeń online i szerszych przeszukań sklepów.

• Kontrolerzy UOKiK będą mogli kupować towary i usługi pod fałszywą tożsamością, używając innych imion, adresów i e-maili.
• Zmiany wynikają z unijnego rozporządzenia CPC i mają zwiększyć skuteczność wykrywania naruszeń praw konsumentów.
• Prezes UOKiK będzie mógł nakazać przedsiębiorcom publikację ostrzeżeń na stronach internetowych w razie zagrożenia dla szerokiej grupy konsumentów.
• Projekt rozszerza możliwość przeszukania w sprawach naruszających zbiorowe interesy konsumentów, nie tylko w sprawach antymonopolowych.
• Wprowadzono też zmiany w przepisach dotyczących kar i rekompensat, w tym zwolnienie podatkowe dla części wypłat wynikających z decyzji UOKiK.

Kontrolerzy Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów zyskają możliwość dokonywania zakupów towarów i usług w sposób anonimowy. Według opublikowanych w piątek założeń do projektu nowelizacji ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, pracownicy UOKiK będą mogli używać nierzeczywistych danych osobowych, takich jak imię, nazwisko, adres zamieszkania czy adres e-mailowy, w trakcie realizacji czynności kontrolnych. Informacja o tym znalazła się w wykazie prac legislacyjnych i programowych rządu, w którym opisano proponowane zmiany w ustawie oraz w wybranych innych aktach prawnych.

W uzasadnieniu do projektu wskazano, że zmiany mają na celu dostosowanie polskich regulacji do unijnego rozporządzenia CPC z grudnia 2017 roku. Zgodnie z nim organy ochrony praw konsumentów muszą dysponować minimalnymi uprawnieniami w zakresie działań dochodzeniowych oraz egzekwowania prawa, tak aby skuteczniej reagować na naruszenia zbiorowych interesów konsumentów przy zawieraniu umów online. W dokumencie zaznaczono, że Prezes UOKiK posiada już część kompetencji przewidzianych w rozporządzeniu, ale konieczne jest uzupełnienie ich o dodatkowe instrumenty prawne wymagane przez przepisy UE.

Zgodnie z przedstawionymi założeniami, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów otrzyma kompetencje odnoszące się do nabywania towarów lub usług w tym, w razie potrzeby, z wykorzystaniem możliwości przedstawienia się jako inna osoba lub ukrycia tożsamości. Nowe uprawnienia mają pozwolić kontrolerom na prowadzenie działań monitorujących rynek i badanie praktyk przedsiębiorców bez ujawniania swojej prawdziwej tożsamości, co ma zwiększyć skuteczność kontroli w przypadku handlu internetowego.

Nowe kompetencje UOKiK wynikające z rozporządzenia CPC

W piątek w wykazie prac legislacyjnych i programowych rządu opublikowano założenia projektu nowelizacji ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz niektórych innych ustaw. Dokument wskazuje na konieczność dostosowania krajowych przepisów do unijnego rozporządzenia CPC z grudnia 2017 r., które wymaga przyznania organom ochrony praw konsumentów nowych, minimalnych kompetencji w zakresie dochodzenia roszczeń i egzekwowania prawa. Celem jest zwiększenie skuteczności reagowania na naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, w szczególności przy zawieraniu umów online. Zaznaczono, że Prezes UOKiK posiada już część kompetencji przewidzianych w rozporządzeniu, ale konieczne jest uzupełnienie ich o dodatkowe instrumenty prawne.

Zgodnie z opublikowanymi założeniami, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ma otrzymać „kompetencje odnoszące się do nabywania towarów lub usług w tym, w razie potrzeby, z wykorzystaniem możliwości przedstawienia się jako inna osoba lub ukrycia tożsamości”. W toku kontroli prowadzonej przed Prezesem UOKiK kontrolerzy będą mogli korzystać z „imienia i nazwiska oraz adresu zamieszkania innego niż rzeczywiste” oraz „innego niż służbowy adresu mailowego, którego login nie ujawnia tożsamości kontrolującego”.

– Proponuje się, aby w przypadkach skomplikowanych produktów i usług oferowanych konsumentom przeprowadzenie zakupu kontrolnego dokonał organ, który ma uprawnienia do działania w procedurze, w której kontrolujący posługuje się dokumentami, w tym historią transakcji czy historią kredytową, ukrywającymi jego tożsamość – przekazano w wykazie.

Założenia wskazują, że przybrane dane osobowe i adres e-mail będą losowo wybierane z bazy prowadzonej przez Prezesa UOKiK w tym celu. Dzięki temu możliwe będzie uzyskanie dowodów podczas kontroli, a także badanie, rozkładanie na części i testowanie produktów, w tym w przypadku zawierania umów na skomplikowane i ryzykowne usługi finansowe, gdzie kontrola wymaga posłużenia się dokumentami i numerem PESEL ukrywającymi prawdziwą tożsamość kontrolującego.

– W przypadku gdy zachodzi podejrzenie, że przedsiębiorca dopuszcza się praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, która może spowodować znaczne straty lub niekorzystne skutki dla szerokiego kręgu konsumentów, i jednocześnie przy braku „innych skutecznych środków”, które mogą im zapobiec, Prezes UOKiK ma otrzymać prawo do nakazania przedsiębiorcy – w toku prowadzonego postępowania – czasowego zamieszczenia „wyraźnego ostrzeżenia” dla konsumentów na stronie internetowej tego przedsiębiorcy – przekazano w wykazie.

Założenia do nowelizacji przewidują również, że w przypadku niewykonania nakazu UOKiK będzie mógł zwrócić się do dostawcy usług pośrednich z żądaniem „nieodpłatnego zamieszczenia wyraźnego ostrzeżenia, usunięcia treści, ograniczenia dostępu lub wyłączenia interfejsu internetowego”. Urząd zyska także możliwość nakazania przedsiębiorcy zamieszczenia ostrzeżenia lub ograniczenia dostępu do strony internetowej w sytuacji, gdy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów będą się powtarzać.

Dodatkowo w ustawie proponuje się rozszerzenie uprawnień dotyczących przeszukania w postępowaniu w sprawach naruszenia zbiorowych interesów konsumentów. Obecnie możliwość ta dotyczy jedynie spraw z zakresu ochrony konkurencji w postępowaniu antymonopolowym, a zmiany mają ją objąć również działania dotyczące praw konsumentów.

Zmiany w przepisach oraz zwolnienie dla części rekompensat

Projekt noweli przewiduje też wprowadzenie zmian w przepisach dotyczących kompetencji odnoszących się do nakładania kar; chodzi o uspójnienie przepisów krajowych z regulacjami unijnymi. Ma też m.in. doprecyzować przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i objąć „niektóre środki o charakterze kompensacyjnym, których wypłata wynika z decyzji Prezesa UOKiK”, zwolnieniem od podatku dochodowego. Obecnie stanowią one przychód z innych źródeł, a przedsiębiorca ma obowiązek wystawienia deklaracji PIT-11 na rzecz konsumenta i przekazania tej informacji organom skarbowym. Konsument z kolei musi być zobowiązany do odprowadzenia od tego podatku.

Jak państwo w PRL hamowało polski handel zagraniczny?

Fot. Unsplash.