Aż 71% Polaków uważa, że tylko własne mieszkanie zapewnia dobre życie. Najem jest postrzegany jako tymczasowy, a wysokie ceny i kredyty blokują dostęp do własności.

• 71% Polaków deklaruje, że posiadanie własnego mieszkania jest warunkiem dobrego życia i poczucia bezpieczeństwa.
• Aż 81% osób w wieku 18–29 lat uważa, że zdobycie mieszkania jest dziś znacznie trudniejsze niż w przeszłości.
• Główne bariery mieszkaniowe to wysokie ceny zakupu, koszty najmu oraz restrykcyjne warunki kredytowe.
• Najem jest postrzegany jako rozwiązanie tymczasowe, a 89% najemców wolałoby spłacać kredyt zamiast płacić czynsz.
• Polacy krytycznie oceniają politykę mieszkaniową państwa – 45% uznaje dostępność mieszkań za złą.

Z raportu „Potrzeby i aspiracje mieszkaniowe Polaków”, przygotowanego przez IBRiS dla Polskiego Związku Firm Deweloperskich oraz na podstawie analiz rynku prowadzonych w Szkole Głównej Handlowej w Warszawie, wynika, że 71 proc. Polaków uważa, iż tylko posiadanie własnego mieszkania zapewnia dobre życie.

Autorzy raportu wskazują, że 71 proc. respondentów posiada tytuł własności do nieruchomości, a 68 proc. jest zadowolonych ze swojej obecnej sytuacji mieszkaniowej. Jednocześnie 81 proc. osób w wieku od 18 do 29 lat uważa, że obecnie zdobycie mieszkania jest znacznie trudniejsze niż w przeszłości.

Z badania wynika również, że 69 proc. ankietowanych wskazuje brak mieszkania jako barierę przy podejmowaniu decyzji o posiadaniu dzieci. Wysoki pozostaje także odsetek respondentów, którzy uznają brak tanich mieszkań za jedną z przyczyn emigracji młodych Polaków — takiej odpowiedzi udzieliło 76 proc. badanych.

– Wbrew często powielanej narracji Polacy nie odwracają się od własności. To nadal podstawowy punkt odniesienia dla decyzji życiowych i poczucia bezpieczeństwa – stwierdził Marcin Duma, prezes IBRiS.

Chcemy zaspokajać swoje potrzeby mieszkaniowe

Podstawowym powodem zakupu mieszkań w Polsce pozostaje zaspokojenie własnych potrzeb mieszkaniowych lub potrzeb najbliższej rodziny. Z danych przywołanych w raporcie wynika, że 68 proc. badanych deklaruje zakup lokalu z myślą o zamieszkaniu w nim, natomiast 8 proc. respondentów wskazuje, że nabywa mieszkanie z przeznaczeniem dla swoich dzieci. Pozostałe odpowiedzi dotyczą innych form wykorzystania nieruchomości, jednak nie stanowią one dominującej motywacji zakupowej.

Respondenci wskazali także główne przeszkody utrudniające dostęp do mieszkań. Najczęściej wymienianym problemem są wysokie ceny zakupu nieruchomości, na co zwróciło uwagę 77 proc. badanych. Kolejną istotną barierą są koszty najmu, wskazane przez 43 proc. ankietowanych. Duże znaczenie mają również warunki finansowania zakupu mieszkań, w tym wysokość oprocentowania kredytów hipotecznych, którą jako problem wskazało 40 proc. respondentów, a także wymagania dotyczące zdolności kredytowej i konieczność posiadania wkładu własnego, wymienione przez 30 proc. badanych.

W raporcie zwrócono uwagę również na czynniki o charakterze strukturalnym. Ankietowani wskazywali na ograniczoną liczbę mieszkań komunalnych oraz lokali oferowanych przez Towarzystwa Budownictwa Społecznego, co zadeklarowało 19 proc. respondentów. Taki sam odsetek badanych wymienił niepewność zatrudnienia jako barierę w dostępie do mieszkania. Z kolei 16 proc. ankietowanych zwróciło uwagę na zbyt małą liczbę nowych inwestycji mieszkaniowych.

W komunikacie podsumowującym wyniki badania znalazła się także ocena działań państwa w obszarze mieszkalnictwa.

– Ocena polityki mieszkaniowej państwa jest jednoznacznie krytyczna: 45% uznaje dostępność mieszkań za złą, a jedynie 6% pozytywnie ocenia działania rządu w tym obszarze. Co czwarty badany uważa, że obecnie żadna grupa społeczna nie jest realnie wspierana w dostępie do mieszkań – wskazano.

Najem rozwiązaniem przejściowym

Z raportu wynika, że najem mieszkań w Polsce jest traktowany głównie jako rozwiązanie przejściowe. Jedynie 20 proc. badanych uznaje wynajem za akceptowalny sposób zaspokajania potrzeb mieszkaniowych w długim okresie. W pytaniach dotyczących własnych planów życiowych tylko 1 proc. respondentów deklaruje chęć stałego życia w mieszkaniu wynajmowanym.

– Respondenci wprost mówią, że pieniądze wydawane na czynsz woleliby przeznaczać na spłatę kredytu. Najem daje elastyczność, ale nie daje poczucia bezpieczeństwa – wskazała autorka raportu Izabela Rudzka ze Szkoły Głównej Handlowej.

Z badania wynika, że 89 proc. najemców wolałoby spłacać kredyt hipoteczny zamiast ponosić koszty wynajmu, jeśli rata kredytu byłaby równa wysokości czynszu. Respondenci wskazują również na obawy dotyczące przyszłości – część z nich nie jest przekonana, czy w wieku emerytalnym będzie w stanie finansowo utrzymać się w wynajmowanym lokalu bez posiadania własnego mieszkania.

Raport pokazuje także brak jednoznacznej zgody społecznej w kwestii opodatkowania posiadania większej liczby nieruchomości. Poparcie dla takiego rozwiązania deklaruje 45,6 proc. badanych, natomiast 45,1 proc. jest mu przeciwnych. Z danych wynika, że częściej popierają je osoby starsze oraz respondenci w wieku 40–49 lat.

W ocenie zasad funkcjonowania rynku najmu 86,1 proc. respondentów uznało, że uproszczenie procedur eksmisji nieuczciwych lokatorów mogłoby zwiększyć zainteresowanie wynajmem mieszkań. W przypadku najmu krótkoterminowego odpowiedzi są bardziej zróżnicowane: 43,3 proc. badanych popiera możliwość prowadzenia takiej działalności w budynkach mieszkalnych, 27,8 proc. jest temu przeciwnych, a blisko 29 proc. nie ma wyrobionej opinii.

Badanie odnosi się również do postrzegania branży deweloperskiej. Ponad 60 proc. respondentów deklaruje brak zaufania do firm deweloperskich. Jednocześnie 41 proc. badanych wskazuje uczciwość jako jedną z cech przypisywanych deweloperom. Polski Związek Firm Deweloperskich zwraca uwagę, że odpowiedzi w tej części ankiety są zróżnicowane.