Rosyjska gospodarka tonie w długach, a system bankowy balansuje na krawędzi. Kreml poświęca obywateli, by utrzymać wizerunek globalnej potęgi.

• Wydatki federalne w Rosji coraz bardziej faworyzują sektor militarny, a kosztem obywateli i inwestycji w edukację oraz służbę zdrowia.
• System bankowy pozostaje stabilny tylko pozornie, a najmniejszy kryzys płynności może wywołać reakcję łańcuchową w całym sektorze finansowym.
• Inflacja i wysokie stopy procentowe odcinają przedsiębiorców od taniego kredytu, co blokuje rozwój firm i hamuje inwestycje w parki maszynowe.
• Ponad połowa rosyjskich regionów znajduje się pod kreską, zmagając się z gigantycznym zadłużeniem i koniecznością finansowania wydatków komercyjnymi kredytami.
• Kreml stara się maskować problemy gospodarcze geopolitycznymi manewrami, np. interwencją w Wenezueli, ale fundamenty państwa stają się coraz bardziej kruche.

Rosyjska machina państwowa znajduje się w sytuacji, w której koszty prowadzonej wojny zaczynają silnie obciążać budżet państwa, a zadłużenie poszczególnych regionów rośnie. System bankowy funkcjonuje w warunkach ograniczonej płynności i stale balansuje na granicy stabilności. Eksperci zwracają uwagę, że narastające napięcia finansowe nie dotyczą wyłącznie teorii ekonomicznych, lecz mają realne konsekwencje dla działania instytucji państwowych i zdolności do finansowania operacji wojskowych.

Wielomiesięczne wydatki na konflikt zbrojny powodują wyraźny odpływ zasobów z innych sektorów, co wpływa na kondycję całego systemu finansowego. Koszty prowadzenia wojny oraz konieczność utrzymania ciągłości funkcjonowania administracji państwowej zwiększają presję na instytucje odpowiedzialne za stabilność gospodarki. W takich warunkach technokraci i urzędnicy odpowiedzialni za finanse państwa monitorują ryzyka płynnościowe, które mogą prowadzić do powstania reakcji łańcuchowej w sektorze bankowym.

– Imadło ucisku wewnętrznego już się na tyle zacisnęło, że margines do jakiegokolwiek błędu jest, ale się skraca. Trudno powiedzieć, gdzie jest jego koniec… Nie idźmy w tę polemikę, że Rosja jutro upadnie, bo nie upadnie, jeszcze pewnie przez wiele, wiele lat – powiedział dr Paweł Jaskuła.

Pusta kasa w cieniu wielkich armat

Obecna struktura wydatków federalnych w Rosji wskazuje, że priorytety militarne zajmują dominującą pozycję w budżecie państwa, podczas gdy finansowanie ochrony zdrowia i edukacji pozostaje na drugim planie. Analizy pokazują, że środki przeznaczone na obsługę długu publicznego przewyższają wydatki na te sektory.

– System bankowy póki co jest stabilny, ale niewiele trzeba, żeby zaczął się chwiać. Jeden punkt, którego pominąć nie wolno, to bezrobocie – jest na historycznych minimach i nawet w negatywnych scenariuszach nie przekroczy 2,5% w 26 roku, co jest wynikiem niecodziennym dla tak dużej gospodarki – dodał dr Paweł Jaskuła.

Według przedstawionych danych, w 2026 roku wydatki Rosji na obsługę długu publicznego mają osiągnąć niemal 50 miliardów dolarów, co przewyższa środki przeznaczone na ochronę zdrowia i edukację.

– Wydatki budżetowe w 26 roku na obsługę długu publicznego osiągną prawie 50 miliardów dolarów, czyli więcej niż na ochronę zdrowia i edukację. To pokazuje, jakie parametry dzisiaj biorą górę – podkreślił dr Paweł Jaskuła.

Inflacyjny pożar trawi oszczędności narodu

Rosyjska gospodarka stoi przed wysokimi stopami inflacji, a tradycyjne narzędzia polityki pieniężnej wchodzą w konflikt z potrzebami sektora obronnego. Każde poluzowanie polityki pieniężnej może spowodować przyspieszenie inflacji, podczas gdy restrykcje fiskalne zwiększają koszty dla obywateli. Wysokie stopy procentowe utrzymują się na niebotycznym poziomie, co ogranicza dostęp sektora prywatnego do kredytów.

– Inflacja ma się zatrzymać na koniec 26 roku w przedziale 4-5%, podczas gdy stopy procentowe nie spadną poniżej 13%. Rozwarstwienie jest naprawdę spore – powiedział dr Paweł Jaskuła.

Dodatkowo wprowadzone podwyżki podatków i taryf wpływają na koszty gospodarki. Zwiększenie stawki VAT z 20 do 22 proc. oraz indeksacja regulowanych taryf powodują wzrost inflacji w krótkim okresie.

– Podwyżka VAT z 20 do 22% podniesie inflację krótkoterminowo między 60 a 100 punktów bazowych, a indeksacja regulowanych taryf o 11,3% dokłada kolejne paliwo do ogniska inflacyjnego – dodał dr Paweł Jaskuła.

Sytuacja wymaga utrzymania wysokich kosztów kredytu i jednoczesnego monitorowania zmian fiskalnych, aby stabilizować gospodarkę w warunkach ograniczonej przestrzeni do manewru dla reform strukturalnych.

Biznes w kleszczach drogiego kredytu

Przedsiębiorcy w Rosji znajdują się w trudnej sytuacji, zmagając się z malejącym popytem oraz rosnącymi kosztami prowadzenia działalności. Wpływ stóp procentowych na funkcjonowanie firm stał się istotnym problemem gospodarczym.

– Oczekiwania dotyczące obniżenia stóp procentowych są wysokie, bo 70% przedsiębiorstw uważa, że negatywnie wpływają one na funkcjonowanie gospodarki, ale ich obniżenie groziłoby nakręceniem inflacji – zauważył dr Paweł Jaskuła.

Dane wskazują na znaczące problemy finansowe rosyjskich regionów. Po trzech kwartałach dwudziestego piątego roku aż 55 z 89 regionów zanotowało straty w łącznej wysokości ponad 8 miliardów dolarów. Na plusie pozostają jedynie Moskwa, Petersburg i Tatarstan.

– Po trzech kwartałach dwudziestego piątego roku aż 55 z 89 regionów było pod kreską, generując łączną stratę ponad 8 miliardów dolarów. Na plusie pozostają Moskwa, Petersburg i Tatarstan – powiedział dr Paweł Jaskuła.

Problemy finansowe regionów wynikają m.in. z obowiązku realizacji kosztownych projektów narodowych przy równoczesnym kurczeniu się wpływów z podatków od lokalnego biznesu. Wiele regionów musi zaciągać kredyty komercyjne, aby pokryć bieżące wydatki, w tym pensje dla pracowników sektora publicznego oraz utrzymanie budynków użyteczności publicznej.

– Regiony nie mogą obniżać wydatków, bo mają związane ręce przez realizację narodowych projektów rozwojowych i zobowiązań społecznych. W ponad 20 regionach deficyt wydatków wobec przychodów przekroczył 10% – próg, powyżej którego nie udziela się wsparcia budżetowego – dodał dr Paweł Jaskuła.

– Niektóre regiony, jak Briański i Jarosławski, finansują bieżące wydatki poprzez kredyty komercyjne poza wsparciem budżetowego. Sytuacja groteskowa, ale pokazuje skalę problemu – podkreślił dr Paweł Jaskuła.

Wenezuelska karta w grze mocarstw

Na arenie międzynarodowej Rosja wykorzystuje sytuację w Wenezueli, aby podkreślić swoją obecność w dyplomacji globalnej. Eksperci wskazują, że Kreml prowadzi działania mające wpływ na relacje międzynarodowe i interesy finansowe w Ameryce Łacińskiej.

– Nic lepszego Rosji się przytrafić nie mogło, jak uwięzienie Maduro wraz z żoną przez Trumpa. Krótkotrwałe korzyści są głównie symboliczne – daje Rosji możliwość autorelokacji w dyplomacji i występowania w roli obrońcy suwerenności Wenezueli – powiedział dr Paweł Jaskuła.

Rosja w ostatnich dwóch dekadach lokowała w Wenezueli znaczące inwestycje, m.in. w sektorze wydobywczym, a także dostarczała systemy uzbrojenia. Dokumentowane nakłady obejmują lata 2006-2019 i sięgają około 17 miliardów dolarów, włączając w to sprzedaż sprzętu wojskowego.

– Rosja zainwestowała w Wenezueli w latach 2006-2019 około 17 miliardów dolarów in przemysł naftowy i sprzedała sporo broni. Jakikolwiek kryzys w tym kraju bezpośrednio dotyka rosyjskich interesów – dodał dr Paweł Jaskuła.

Ekspert podkreśla także znaczenie działań Rosji w kontekście relacji z NATO i wizerunku na arenie międzynarodowej.

– Atak na Wenezuelę zbliża Rosję do długoterminowego celu – osłabienia NATO i wizerunkowego sukcesu w świecie – zauważył dr Paweł Jaskuła.

Rosyjskie zaangażowanie obejmuje zarówno ochronę istniejących inwestycji, jak i wsparcie reżimów współpracujących z Kremlem, co pozwala na utrzymanie wpływów w regionie i zachowanie pozycji w dyplomacji międzynarodowej.

Źródło: Podróż bez Paszportu