Raport szwedzkiej Rady ds. Zapobiegania Przestępczości (Brå) ujawnia, że strzelaniny i eksplozje bomb w Szwecji koncentrują się w tych samych, uboższych dzielnicach. Obszary o niskim statusie społeczno-ekonomicznym, często zamieszkiwane przez imigrantów, borykają się z dziewięciokrotnie wyższym ryzykiem strzelanin i sześciokrotnie wyższym eksplozji.

Szwedzka Rada ds. Zapobiegania Przestępczości (Brå) opublikowała 11 czerwca 2025 roku raport, który wskazuje, że strzelaniny i wybuchy bomb w Szwecji w latach 2018–2023 koncentrowały się w specyficznych obszarach o niskim statusie społeczno-ekonomicznym. Analiza, oparta na podziale kraju na 3363 obszary, pokazuje wyraźną korelację między wykluczeniem społecznym, gęstą zabudową i przestępczością zorganizowaną a występowaniem aktów przemocy.

Koncentracja przemocy we „wrażliwych” dzielnicach

Z raportu wynika, że 57 procent strzelanin w badanym okresie miało miejsce w zaledwie 7 procent analizowanych obszarów, podczas gdy 40 procent wszystkich eksplozji odnotowano w 2 procent dzielnic lub gmin.

– Miejsca strzelanin to w dużej mierze te same obszary, na których przestępcy podkładają materiały wybuchowe – podkreśliła Elisabeth Norden, autorka opracowania. Obszary te, określane przez szwedzką policję jako „wrażliwe” (szw. utsatta områden), charakteryzują się niskim statusem społeczno-ekonomicznym, wysokim bezrobociem, wykluczeniem społecznym i często dużą liczbą mieszkańców o imigranckim pochodzeniu.

Statystyki są alarmujące: w dzielnicach z problemami społecznymi ryzyko strzelanin jest dziewięć razy wyższe, a eksplozji sześć razy wyższe niż w obszarach o dobrych wskaźnikach ekonomicznych. W blokowiskach z lat 60., typowych dla gęsto zaludnionych przedmieść dużych miast, takich jak Sztokholm, Göteborg czy Malmö, wybuchy zdarzają się 12 razy częściej, a strzelaniny dziewięć razy częściej niż w dzielnicach domów jednorodzinnych.

Czynniki sprzyjające przemocy

Raport Brå identyfikuje szereg czynników zwiększających ryzyko przemocy w tych obszarach:

• Działalność gangów i handel narkotykami, które napędzają konflikty między grupami przestępczymi.
• Akty wandalizmu i graffiti, które świadczą o braku kontroli społecznej i sprzyjają eskalacji przemocy.
• Duża liczba młodzieży, szczególnie w wieku 15–20 lat, podatnej na rekrutację przez gangi.
• Niski poziom zaufania do policji, co utrudnia współpracę mieszkańców z organami ścigania.
• Niska frekwencja wyborcza, wskazująca na słabe zaangażowanie społeczne i poczucie alienacji.

Dodatkowo raport wskazuje na rolę gęstej zabudowy, takiej jak bloki mieszkalne, które ułatwiają organizację przestępczości i utrudniają skuteczne działania policji. W takich środowiskach gangi często kontrolują lokalne społeczności, wykorzystując strach i przemoc do utrzymania wpływów.

Według wcześniejszych danych Brå, w 2022 roku w Szwecji odnotowano 391 strzelanin, w których zginęło 62 osoby, a 107 zostało rannych. W 2023 roku liczba ofiar śmiertelnych wzrosła, osiągając rekordowy poziom, choć w 2024 roku zanotowano spadek do 92 przypadków śmiertelnej przemocy, w tym 45 z użyciem broni palnej. Eksplozje, często związane z porachunkami gangów, również stały się poważnym problemem – w samym styczniu 2025 roku w Sztokholmie odnotowano ponad 30 incydentów bombowych.

Szwecja ma jeden z najwyższych w Europie wskaźników zabójstw z użyciem broni palnej, wynoszący około 4 na milion mieszkańców rocznie, w porównaniu do średniej europejskiej 1,6. Przemoc koncentruje się w dużych miastach, ale rozprzestrzenia się także na mniejsze miejscowości, co wskazuje na rosnącą mobilność grup przestępczych.

Źródło: Swedish Radio