Dynamiczny rozwój środowisk sztucznej inteligencji napędza inwestycje w centra danych, a wraz z nimi rośnie zapotrzebowanie na nieprzerwane dostarczanie wysokiej jakości energii elektrycznej. Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej globalne zużycie energii przez centra danych ma wzrosnąć ponad dwukrotnie, z około 415 TWh w 2024 roku do około 945 TWh w 2030 roku, przy czym sztuczna inteligencja będzie najważniejszym czynnikiem napędzającym ten wzrost.
Chociaż centra danych kojarzą się głównie z cyfrową gospodarką, z perspektywy branży elektroenergetycznej są przede wszystkim kolejnym, bardzo wymagającym odbiorcą energii. Ich rozwój wpisuje się w znacznie szerszą falę inwestycji obejmującą odnawialne źródła energii, magazyny energii, modernizację sieci przesyłowych i dystrybucyjnych oraz przygotowania do kolejnych dużych projektów infrastrukturalnych.
Skalę tej transformacji odzwierciedla plan rozwoju Polskich Sieci Elektroenergetycznych na lata 2025-2034, który obejmuje 389 projektów inwestycyjnych związanych z rozbudową i modernizacją sieci przesyłowej. Planowane nakłady wynoszą około 66,3 miliarda złotych. Rozwój centrów danych nie oznacza wyłącznie większego zużycia energii, ponieważ każda nowa inwestycja wymaga odpowiednich warunków przyłączenia, rozbudowy lub modernizacji infrastruktury oraz zapewnienia stabilnego i niezawodnego zasilania.
Z technicznego punktu widzenia centra danych nie stanowią odrębnej kategorii inwestycji. Podobnie jak farmy fotowoltaiczne, wiatrowe czy magazyny energii, wymagają one przyłączenia do sieci, często budowy nowych stacji elektroenergetycznych, rozbudowy istniejących linii oraz wykonania szeregu prac niezbędnych do zapewnienia odpowiednich parametrów zasilania. Tym, co wyróżnia tę branżę, jest jej gwałtowny rozwój, który znacząco zwiększa ogólną skalę inwestycji niezbędnych w całym polskim systemie elektroenergetycznym, obok rozwoju odnawialnych źródeł energii, magazynów energii i innej infrastruktury. Leszek Goli, prezes zarządu SPIE Energy Poland, ocenia, że patrząc na portfel zamówień oraz liczbę realizowanych projektów, widać wyraźnie, że przed branżą jest jeszcze wiele lat intensywnej pracy.
To spojrzenie znacząco różni się od sposobu, w jaki o centrach danych mówi się najczęściej w debacie publicznej. Dyskusja zwykle koncentruje się na rosnącym zapotrzebowaniu na energię, tymczasem z perspektywy wykonawcy infrastruktury równie istotne jest przygotowanie sieci do obsługi nowych odbiorców.
Każde kolejne centrum danych oznacza konieczność realizacji nowych projektów przyłączeniowych, a w połączeniu z inwestycjami w OZE, magazyny energii czy modernizację istniejących stacji przekłada się na bezprecedensową skalę prac prowadzonych obecnie w polskiej elektroenergetyce. Wymaga to nie tylko ogromnych nakładów finansowych, ale także precyzyjnego planowania i koordynacji działań na poziomie całego systemu.
Lokalizacja centrów danych pod presją dostępności mocy
Konsekwencją rozwoju centrów danych nie jest jedynie rosnące zapotrzebowanie na energię. Konieczne jest również osadzenie tego zjawiska w kontekście zmian w całym krajowym systemie elektroenergetycznym, ponieważ znaczna część nowych wielkoskalowych mocy wytwórczych, zwłaszcza w morskiej energetyce wiatrowej oraz części planowanych inwestycji w lądową energetykę wiatrową, rozwijana jest na północy Polski. Tymczasem najwięksi odbiorcy energii nadal pozostają skoncentrowani głównie na południu kraju, co wymusza przebudowę sieci przesyłowej i dostosowanie jej do nowych kierunków przepływu energii.
Samo wyprodukowanie energii nie wystarczy, ponieważ trzeba ją jeszcze bezpiecznie i niezawodnie dostarczyć tam, gdzie jest potrzebna. Dlatego operator systemu przesyłowego, czyli Polskie Sieci Elektroenergetyczne, prowadzi obecnie modernizację i rozbudowę infrastruktury w ramach szeroko zakrojonego programu obejmującego tysiące kilometrów nowych linii przesyłowych 400 kV, budowę i modernizację stacji elektroenergetycznych oraz planowane połączenie HVDC między północną a południową Polską.
W związku ze zmianami geografii polskiej energetyki, musi również zmienić się sposób funkcjonowania sieci. W dłuższej perspektywie dostępność energii elektrycznej oraz dostępna moc przyłączeniowa prawdopodobnie będą coraz ważniejszymi czynnikami wpływającymi na decyzje dotyczące lokalizacji przyszłych centrów danych.
Skala inwestycji i perspektywy dla branży
Rozwój sztucznej inteligencji będzie w nadchodzących latach jednym z kluczowych czynników napędzających wzrost zapotrzebowania na moc centrów danych, jednak z perspektywy branży elektroenergetycznej już teraz jest przede wszystkim kolejnym elementem znacznie większej transformacji. Sieć musi jednocześnie obsłużyć rozwój odnawialnych źródeł energii, magazynów energii, nowych odbiorców przemysłowych oraz centrów danych, zachowując przy tym bezpieczeństwo i stabilność pracy całego systemu. Prowadzony program inwestycji w infrastrukturę przesyłową i dystrybucyjną ma zapewnić, że system elektroenergetyczny będzie w stanie sprostać tym zmianom, przy jednoczesnym zachowaniu bezpieczeństwa i niezawodności dostaw energii elektrycznej.
Dla firm zaangażowanych w projektowanie i budowę tej infrastruktury transformacja oznacza znaczący portfel projektów na wiele kolejnych lat. Skala prac jest bezprecedensowa, a tempo ich realizacji będzie kluczowe dla powodzenia całego przedsięwzięcia. SPIE Energy Poland, jako jedna z firm działających w tym obszarze, podkreśla, że przygotowanie sieci do obsługi nowych odbiorców, w tym centrów danych, wymaga zaangażowania na każdym etapie – od projektowania, przez budowę, aż po uruchomienie i utrzymanie infrastruktury.
Współpraca między operatorami sieci, deweloperami centrów danych i wykonawcami infrastruktury będzie kluczowa dla sprawnego przeprowadzenia tej transformacji. W obliczu rosnącego zapotrzebowania na energię i konieczności modernizacji sieci, Polska stoi przed ogromnym wyzwaniem, ale także szansą na zbudowanie nowoczesnego i odpornego systemu elektroenergetycznego, który będzie w stanie sprostać wymaganiom cyfrowej i zielonej transformacji. Dalszy rozwój centrów danych będzie uzależniony nie tylko od postępu technologicznego w obszarze AI, ale także od tempa inwestycji w infrastrukturę elektroenergetyczną i zdolności systemu do przyłączania nowych, energochłonnych odbiorców. Czas pokaże, czy Polska zdoła skutecznie połączyć te dwa wyzwania i wykorzystać potencjał, jaki niesie ze sobą rozwój sztucznej inteligencji.
Fot. Pixabay