Wysokie ceny energii na 2027 r. zmieniają sposób, w jaki przedsiębiorstwa planują zakupy prądu. Coraz większym zainteresowaniem cieszą się umowy indeksowane do rynku, ceny dynamiczne i wieloletnie kontrakty CPPA. Energa Obrót zwraca jednak uwagę, że ostateczny koszt energii zależy nie tylko od notowań giełdowych, ale także od profilu zużycia i kosztów bilansowania.
Przedsiębiorstwa nie chcą już tak często odkładać decyzji o zakupie energii na ostatnie miesiące roku. Zmienia się sposób planowania kontraktów, a część odbiorców decyduje się na zabezpieczenie dostaw z większym wyprzedzeniem. Energa Obrót zauważa, że aktywność zakupowa przesuwa się na pierwszą połowę roku kalendarzowego.
– W ubiegłych latach największą aktywność w zakresie zawierania kontraktów Energa Obrót obserwowała w ostatnich kilku miesiącach roku kalendarzowego. Ten trend się jednak zmienia. Przedsiębiorcy coraz lepiej rozumieją mechanizmy rynkowe, a to powoduje, że coraz więcej kontraktów jest podpisywanych w pierwszej połowie roku kalendarzowego. Takie podejście pozwala klientom skuteczniej zarządzać zakupem energii, ograniczać ryzyko cenowe oraz lepiej wykorzystywać pojawiające się na rynku okazje zakupowe – przekazuje Energa Obrót.
Nie oznacza to, że sprzedawca zmienia strategię zabezpieczania swojego portfela pod wpływem każdego wzrostu notowań. Spółka deklaruje, że zakupy planuje w dłuższym horyzoncie, a krótkotrwałe ruchy cenowe nie powodują gwałtownych zmian przyjętego modelu.
– Energa Obrót realizuje strategię zabezpieczeń w perspektywie długoterminowej, opierając się na zdywersyfikowanych zakupach z różnych źródeł oraz na jasno określonych instrukcjach, planach i strategiach zarządzania ryzykiem. Dzięki temu krótkookresowe wahania rynkowe są uwzględniane w procesie zakupowym, ale nie powodują nagłych zmian w przyjętym modelu zabezpieczania portfela – wyjaśnia spółka.
Sama wysokość kontraktu terminowego nie przesądza przy tym o cenie, jaką ostatecznie zapłaci konkretna firma. Znaczenie mają również wielkość zamawianego wolumenu, rozkład zużycia w ciągu doby oraz pozostałe warunki umowy.
Stała cena konkuruje z zakupami indeksowanymi
Zmieniają się także preferencje dotyczące sposobu zakupu energii. Klasyczna umowa ze stałą ceną zapewnia przewidywalność kosztów, ale nie daje automatycznej możliwości korzystania ze spadków cen na giełdzie. Z kolei produkty indeksowane pozwalają powiązać koszt zakupu z sytuacją na rynku, choć oznaczają również większą ekspozycję na wahania notowań.
Energa Obrót obserwuje rosnącą popularność drugiego rozwiązania.
– Wśród klientów Energi Obrotu rośnie popularność takich modeli zakupowych jak oferty indeksowane cenami rynku terminowego oraz SPOT. Przykładem oferty, która cieszy się większym zainteresowaniem jest również oferta z cenami dynamicznymi – informuje spółka.
Ważną rolę odgrywa tu rozłożenie zakupów w czasie. Zamiast podejmować jedną decyzję o zakupie całego wolumenu po określonej cenie, przedsiębiorstwo może korzystać z różnych mechanizmów rozliczeń.
– Zakupy rozłożone w czasie z dywersyfikacją produktów, minimalizują ryzyko związane z podjęciem decyzji o zakupach po cenie stałej – wskazuje Energa Obrót.
Nie oznacza to jednak, że cena dynamiczna jest najlepszym rozwiązaniem dla każdego odbiorcy. Wiele zależy od tego, czy firma może przesuwać pobór energii na inne godziny. Przedsiębiorstwo pracujące w systemie ciągłym ma znacznie mniejsze możliwości reagowania na bieżące notowania niż zakład, który może elastycznie planować część procesów.
Ceny dynamiczne nie są ofertą dla każdego
W ostatnich miesiącach Energa Obrót odnotowała większą dynamikę zawierania umów z cenami dynamicznymi. Spółka podkreśla jednak, że taki model wymaga aktywnego zarządzania zużyciem.
– Ceny dynamiczne są dzisiaj atrakcyjne przede wszystkim dla klientów indywidualnych i małych firm, które mają możliwość aktywnego monitorowania i zarządzania zużyciem energii i chcą to robić – np. korzystają z ładowarek do samochodów elektrycznych, pomp ciepła czy magazynów energii, i potrafią wykorzystywać energię elektryczną w jej najtańszych przedziałach cenowych. Warunkiem korzystania z oferty dynamicznej jest również posiadanie licznika zdalnego odczytu – wyjaśnia spółka.
W przypadku klientów indywidualnych i małych przedsiębiorstw większą popularnością nadal cieszą się jednak oferty ze stałą ceną.
– Nie jest to jednak rozwiązanie dla każdego klienta – korzystanie z umów z cenami dynamicznymi, aby przyniosło korzyści, wymaga dostosowania zużycia energii do jej cen w danej godzinie dnia. Oferta dynamiczna nie jest więc wiodącą ofertą wśród ofert Energi Obrotu. Klienci indywidualni, jak i małe przedsiębiorstwa, które decydują się na zawarcie umowy z ofertą, częściej wybierają ofertę ze stałą ceną – przekazuje Energa Obrót.
Inaczej wygląda sytuacja wśród większych odbiorców. Tam wybór produktu zależy w większym stopniu od charakterystyki zużycia i możliwości zarządzania popytem.
– Z kolei w segmencie średnich i dużych przedsiębiorstw decyzja o wyborze oferty jest w większym stopniu uzależniona od charakterystyki zużycia energii, możliwości zarządzania popytem oraz strategii zabezpieczania kosztów energii – dodaje spółka.
Tanie godziny mogą zmienić sposób korzystania z energii
Samo zainteresowanie ofertami dynamicznymi nie przesądza jeszcze o tym, czy klienci rzeczywiście zmieniają swoje zachowania. Energa Obrót wskazuje jednak, że odbiorcy coraz bardziej interesują się możliwością dostosowania poboru do godzin, w których energia jest tańsza.
Przykładem jest oferta „Tanie weekendowanie”, w której cena energii elektrycznej czynnej wynosi 0,01 zł/kWh brutto/netto w określonych miesiącach, dniach i godzinach.
– Prosty schemat oferty pozwala dostosować zużycie do dni i godzin, w których cena za energię jest najniższa. W pozostałych godzinach i dniach stawki za prąd również są korzystne – ich wartość wynosi tyle, ile w Taryfie Energi Obrotu zatwierdzonej przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki. Oferta zawiera dodatkową miesięczną opłatę handlową – informuje spółka.
Przesuwanie zużycia na godziny tańszej energii ma znaczenie nie tylko dla rachunków pojedynczych odbiorców. Może również wpływać na profil zapotrzebowania całego systemu elektroenergetycznego.
– Dla krajowego systemu energetycznego oferty z cenami dynamicznymi są korzystne, ponieważ wpływają na wypłaszczenie profilu zapotrzebowania klientów i tym samym jego stabilność – ocenia Energa Obrót.
Magazyny energii i systemy EMS wchodzą do strategii przedsiębiorstw
Zmiana podejścia do zakupu energii nie ogranicza się do wyboru odpowiedniego kontraktu. Coraz większe znaczenie mają urządzenia i systemy pozwalające zarządzać poborem, produkcją oraz magazynowaniem energii.
Energa Obrót zwraca uwagę na rosnące zainteresowanie magazynami energii. Ich zadaniem może być pobieranie energii w okresach niskich cen i wykorzystywanie jej wtedy, gdy energia z sieci jest droższa.
– Oprócz popularnych już instalacji fotowoltaicznych, w ostatnim czasie Energa Obrót zauważa duże zainteresowanie magazynami energii, które stają się ważnym elementem strategii optymalizacji kosztów przedsiębiorstw. W połączeniu z ofertami opartymi o ceny rynkowe umożliwiają one zakup energii w okresach niższych cen i wykorzystanie jej wtedy, gdy ceny rynkowe są wyższe – przekazuje spółka.
Do tego dochodzą systemy EMS, które analizują sytuację rynkową i sposób funkcjonowania instalacji odbiorcy.
– Coraz większą rolę odgrywają również systemy EMS (Energy Management System), które na bieżąco analizują ceny energii, prognozę pogody, profil zużycia oraz pracę własnych źródeł wytwórczych. Dzięki temu automatycznie optymalizują sposób korzystania z energii, wykorzystując najkorzystniejsze warunki rynkowe – wyjaśnia Energa Obrót.
Magazyn nie gwarantuje jednak oszczędności w każdych warunkach. Znaczenie ma różnica cen pomiędzy godzinami ładowania i rozładowania, sprawność urządzenia, jego pojemność, koszt inwestycji i profil zużycia firmy.
– Arbitraż cenowy może obniżać koszty i poprawiać przewidywalność wydatków, jeżeli różnice cenowe, profil zużycia oraz parametry i koszt magazynu uzasadniają takie działanie – zastrzega spółka.
CPPA przestają być rozwiązaniem wyłącznie dla największych firm
Kolejnym kierunkiem jest rozwój kontraktów CPPA, czyli długoterminowych umów zakupu energii odnawialnej. Do niedawna były one kojarzone przede wszystkim z największymi odbiorcami, którzy mogli zadeklarować duży wolumen i negocjować indywidualne warunki.
Energa Obrót zauważa jednak, że zainteresowanie tym modelem rośnie również wśród średnich przedsiębiorstw.
– Kontrakty CPPA nadal są stosunkowo nowym rozwiązaniem na rynku, więc wiedza na ich temat jest relatywnie niewielka. Jednak w ostatnim czasie Energa Obrót obserwuje wzrost zainteresowania tym rozwiązaniem, szczególnie w segmencie średnich przedsiębiorstw. Jeszcze kilka lat temu CPPA były dostępne głównie dla największych odbiorców energii – informuje spółka.
Próg wejścia stopniowo się obniża. Energa Obrót deklaruje, że posiada ofertę dla firm zużywających około 1 GWh energii rocznie.
– Kluczowym pozostaje zadeklarowany wolumen – im większy, tym większa możliwość negocjacji i optymalizacji ceny – wskazuje spółka.
W przypadku takich umów istotny jest również czas ich obowiązywania. Energa Obrót zauważa wzrost zainteresowania kontraktami zawieranymi na 2 lata i dłużej. W przypadku CPPA okres ten może być jeszcze znacznie dłuższy.
– Zauważalny jest jednak wzrost umów z okresem obowiązywania na 2 lata i więcej, w tym również umów CPPA, których czas trwania w Enerdze Obrocie może wynieść nawet 10 lat – przekazuje spółka.
Koszty bilansowania coraz mocniej wpływają na cenę energii
Jednym z najważniejszych wątków w odpowiedziach Energi Obrotu jest rosnące znaczenie kosztów bilansowania. To element, który nie zawsze jest widoczny dla odbiorcy analizującego wyłącznie cenę energii na giełdzie.
Bilansowanie polega na reagowaniu na różnice pomiędzy prognozowanym a rzeczywistym zapotrzebowaniem i produkcją energii. Sprzedawca musi uwzględniać, że jego klienci nie pobierają prądu w równych ilościach przez całą dobę, a produkcja z OZE zależy od warunków pogodowych.
– Największym kosztem dodatkowym jest aktualnie koszt bilansowania energii, który wynika ze zmian na Rynku Bilansującym. Rosnący udział instalacji fotowoltaicznych wpływa na rozkład rynkowych cen dobowych i na koszty profilowania – wskazuje Energa Obrót.
To istotna zmiana w sposobie patrzenia na rynek. Przy rosnącym udziale fotowoltaiki energia może być bardzo tania w godzinach wysokiej produkcji słonecznej, ale znacznie droższa wieczorem, gdy generacja spada. Jeśli profil zużycia klienta nie pokrywa się z godzinami dostępności taniej energii, korzyści z niższych cen hurtowych mogą być ograniczone.
Spółka nie podała jednak, jaki udział w końcowej cenie energii dla odbiorcy stanowią obecnie koszty bilansowania i profilowania. Nie przedstawiła również szczegółowych danych o zmianie tych kosztów w ciągu ostatnich 2 lat.
OZE obniża ceny, ale nie zawsze wtedy, gdy energia jest potrzebna
Wysoka produkcja z odnawialnych źródeł może ograniczać ceny energii na rynku hurtowym. Nie oznacza to jednak, że każda firma automatycznie korzysta z tego zjawiska.
– Wysoka generacja OZE może obniżać ceny hurtowe w określonych godzinach, jednak korzyść dla sprzedawcy i odbiorcy zależy od profilu produkcji i zużycia oraz kosztów bilansowania – wyjaśnia Energa Obrót.
Problem polega na tym, że produkcja z wiatru i słońca nie zawsze pokrywa się z zapotrzebowaniem odbiorców. Farmy fotowoltaiczne wytwarzają energię przede wszystkim w ciągu dnia, a produkcja z elektrowni wiatrowych zależy od warunków atmosferycznych.
– Energia odnawialna ma obecnie duży wpływ na ceny energii dostarczanej klientowi, szczególnie w ujęciu godzinowym. Farmy fotowoltaiczne i wiatrowe pracują w określonych warunkach. Dlatego coraz większą rolę odgrywają magazyny energii, które pozwalają przechowywać nadwyżki energii w okresach wysokiej generacji i wykorzystywać je wtedy, gdy produkcja ze źródeł odnawialnych jest niższa, a zapotrzebowanie rośnie – wskazuje spółka.
Wraz z rozwojem OZE rośnie więc znaczenie elastyczności systemu. Potrzebne są zarówno magazyny, jak i odbiorcy zdolni do przesuwania części poboru na inne godziny.
Po 2027 roku ceny mogą się stabilizować, ale pozostanie problem bilansowania
W prognozowaniu cen energii na kolejne lata nadal duże znaczenie będą miały paliwa i koszty emisji CO2. Większy udział OZE nie oznacza, że te czynniki przestaną oddziaływać na rynek.
– Na kształtowanie cen energii wpływa wiele czynników. Mimo wzrostu udziału OZE, największy wpływ wciąż mają ceny paliw oraz koszty emisji dwutlenku węgla – podkreśla Energa Obrót.
Spółka nie przesądza również, czy różnica między cenami kontraktów na 2027 r. i kolejne lata wynika z trwałych uwarunkowań rynku, czy z przejściowych czynników.
– Cena rynkowa co do zasady odzwierciedla stałe czynniki wpływające na rynek, a także rynkowe czynniki przejściowe – odpowiada.
W dłuższym horyzoncie znaczenie może mieć wzrost mocy wytwórczych w Polsce. Energa Obrót zakłada, że będzie on sprzyjał stabilizacji sytuacji cenowej, ale jednocześnie wskazuje na nowe wyzwania związane z funkcjonowaniem systemu.
– Planowany wzrost mocy źródeł wytwórczych w kolejnych latach w Polsce powinien długofalowo stabilizować sytuację cen energii. Ze względu na zmieniający się miks energetyczny wyzwanie stanowić będzie profilowanie i bilansowanie energii – podsumowuje spółka.
Z odpowiedzi Energi Obrotu wyłania się więc obraz rynku, na którym coraz trudniej sprowadzić koszt energii do jednej stawki za megawatogodzinę. Dla przedsiębiorstw liczyć się będą nie tylko ceny paliw, emisji i energii na giełdzie, lecz także godziny poboru, możliwości magazynowania oraz zdolność do reagowania na zmiany cen.

