Jeśli 31 grudnia 2026 r. wygaśnie obniżka VAT i akcyzy na olej napędowy, cena litra diesla na stacji może wzrosnąć z około 7,83 zł do 9,26 zł. Dla firm transportowych oznaczałoby to przede wszystkim większe zapotrzebowanie na gotówkę. Choć przedsiębiorcy odliczają VAT, muszą zapłacić go przy zakupie paliwa, a odzyskują dopiero w rozliczeniu podatkowym. W tym samym czasie czekają na zapłatę za wykonane przewozy, często przez 60 dni. Według wyliczeń porównywarki faktoringu Faktomi na paliwie zamrożonym w niezapłaconych fakturach może dziś przypadać około 43,5 tys. zł na jedną ciężarówkę.
Od 3 października 2026 r. olej napędowy na stacjach jest tańszy dzięki czasowemu obniżeniu podatków. Stawka VAT została zmniejszona z 23 do 8 proc., a akcyza obniżona o 28 groszy na litrze. Przyjęte rozwiązania mają obowiązywać do 31 grudnia.
Jeśli obniżki nie zostaną przedłużone, a ceny paliwa przed opodatkowaniem pozostaną na poziomie przyjętym w wyliczeniach, cena litra diesla na stacji wzrośnie z około 7,83 zł do 9,26 zł. To podwyżka o około 18 proc., czyli 1,43 zł na litrze.
Taka cena byłaby wyższa nawet od wrześniowego poziomu, kiedy olej napędowy kosztował rekordowe 9,01 zł za litr. Trzeba jednak zaznaczyć, że scenariusz przedstawiony przez Faktomi zakłada utrzymanie obecnych cen paliwa przed opodatkowaniem. Rzeczywista cena w styczniu będzie zależała również od zmian cen hurtowych, kursu złotego i sytuacji na rynku ropy.
Dla przewoźników podwyżka ceny na stacji nie oznacza jednak proporcjonalnego wzrostu ekonomicznego kosztu paliwa. Firmy, które mają prawo do odliczenia VAT, odzyskują podatek w rozliczeniu z urzędem skarbowym. W ich przypadku bezpośredni wzrost kosztu wynikający z przywrócenia dotychczasowej akcyzy wyniósłby 28 groszy na litrze.
Pozostała część różnicy to przede wszystkim VAT, który przedsiębiorca musi najpierw sfinansować z własnych środków. Z punktu widzenia rachunku kosztów podatek podlegający odliczeniu nie jest tym samym co trwały wydatek firmy, ale z punktu widzenia płynności ma znaczenie: pieniądze opuszczają konto w momencie zakupu paliwa, a wracają dopiero po rozliczeniu podatku.
Na każdą ciężarówkę przypadnie około 3,5 tys. zł dodatkowo zamrożonego VAT
Skalę problemu pokazują wyliczenia oparte na założeniu Północnej Izby Gospodarczej, że jedna ciężarówka zużywa średnio 3 tys. litrów oleju napędowego miesięcznie.
Przy takim zużyciu powrót VAT do stawki 23 proc. oznaczałby konieczność wyłożenia przy zakupie paliwa około 3,5 tys. zł więcej miesięcznie na jedną ciężarówkę. Nie musi to oznaczać ostatecznego wzrostu kosztów o tę kwotę, ponieważ firma może odliczyć podatek. Do czasu rozliczenia musi jednak dysponować odpowiednio większą ilością gotówki.
W przypadku przedsiębiorstwa posiadającego dziesięć ciężarówek skala dodatkowego zapotrzebowania na środki może być wielokrotnie większa. Przy założeniach przedstawionych przez Faktomi chodzi o około 35 tys. zł dodatkowej gotówki miesięcznie, która może pozostawać zaangażowana w rozliczenia VAT związane z zakupem paliwa.
To szczególnie istotne dla firm transportowych działających przy stosunkowo niewielkich marżach i ponoszących wysokie koszty bieżące. Paliwo jest kupowane regularnie, a płatności za nie trzeba realizować niezależnie od tego, czy kontrahenci zdążyli już zapłacić za wykonane przewozy.
Paliwo drożało już przed październikową obniżką podatków
Obniżka VAT i akcyzy nie oznaczała, że przedsiębiorcy transportowi w pełni odczuli spadek cen na stacjach. VAT w znacznej mierze odliczają, dlatego dla nich znaczenie miała przede wszystkim zmiana akcyzy. Jednocześnie rosła cena samego paliwa przed opodatkowaniem.
Według danych Komisji Europejskiej przywołanych w materiale Faktomi 19 października 2026 r. litr oleju napędowego kosztował 7,25 zł bez VAT, czyli o 51 proc. więcej niż pod koniec stycznia. Dane pochodzą z biuletynu Weekly Oil Bulletin i zostały przeliczone na złote według kursu uwzględnionego w zestawieniu.
Oznacza to, że presja na budżety przewoźników nie zaczęła się wraz z perspektywą styczniowego powrotu wyższej stawki VAT. Koszty paliwa rosły już wcześniej, a czasowa obniżka podatków ograniczyła przede wszystkim kwotę płaconą przez klientów przy dystrybutorze.
Dla firm transportowych problem ma więc dwa wymiary: trwały wzrost kosztów wynikający z cen paliwa i akcyzy oraz zwiększone zapotrzebowanie na gotówkę związane z finansowaniem podatku do momentu jego rozliczenia.
Na zapłatę za przewóz trzeba czekać nawet dwa miesiące
W transporcie drogowym wydatek na paliwo pojawia się wcześniej niż przychód z realizowanego zlecenia. Przewoźnik tankuje pojazd i opłaca fakturę za paliwo, następnie wykonuje przewóz, wystawia fakturę klientowi i czeka na płatność.
Według danych przywołanych przez Faktomi najczęściej stosowany termin płatności na fakturach przewoźników wynosi 60 dni. Z kolei badanie Coface „Poland Payment Survey 2026” wskazuje, że firmy transportowe udzielają klientom średnio 55 dni na zapłatę.

Oznacza to, że przedsiębiorstwo musi przez wiele tygodni finansować działalność, zanim otrzyma pieniądze za wykonaną usługę. Przy terminie 60-dniowym w niezapłaconych fakturach pozostaje równowartość około dwóch miesięcy tankowania.
Według wyliczeń Faktomi na jedną ciężarówkę przypada obecnie około 43,5 tys. zł wartości paliwa bez VAT, które pozostaje związane z oczekiwaniem na zapłatę za przewozy. To około 15 tys. zł więcej niż w styczniu.
W przypadku firmy dysponującej dziesięcioma ciężarówkami wartość paliwa finansowanego w okresie oczekiwania na zapłatę sięga zatem około 435 tys. zł bez VAT. W porównaniu z początkiem roku potrzeby związane z finansowaniem paliwa wzrosły o około 150 tys. zł.
To kwoty pokazujące wartość środków zaangażowanych w cykl działalności, a niekoniecznie dodatkowy koszt księgowy przedsiębiorstwa. Różnica jest istotna: firma może być rentowna, a jednocześnie mieć trudności z regulowaniem bieżących zobowiązań, jeżeli jej klienci płacą znacznie później, niż ona sama musi zapłacić dostawcom.
Przewoźnicy próbują przenosić wyższe koszty na klientów
Jednym ze sposobów ograniczania presji na płynność jest negocjowanie wyższych stawek za przewozy. Z badania Transcash „Finansowy Indeks Branży TSL 2026”, przeprowadzonego w okresie od kwietnia do lipca 2026 r. wśród 234 respondentów, wynika, że 52,6 proc. przewoźników zadeklarowało wzrost stawek otrzymywanych za przewozy w ciągu poprzedniego półrocza.
Rok wcześniej taką odpowiedź wskazywało mniej niż 20 proc. ankietowanych. Autorzy badania wiążą tę zmianę przede wszystkim z przenoszeniem rosnących kosztów na zleceniodawców, a nie z samym wzrostem popytu na usługi transportowe.
Podwyższenie stawek może częściowo kompensować droższe paliwo, ale nie rozwiązuje automatycznie problemu terminów płatności. Nawet jeśli przewoźnik wynegocjuje wyższe wynagrodzenie za kurs, nadal może czekać dwa miesiące na przelew. Do tego czasu musi pokrywać koszty paliwa, wynagrodzeń, serwisu, ubezpieczenia i innych wydatków związanych z prowadzeniem działalności.
Drugim sposobem poprawy płynności jest faktoring, czyli finansowanie faktur przed upływem terminu płatności. Przewoźnik przekazuje fakturę firmie finansującej i otrzymuje środki wcześniej, natomiast faktor czeka na zapłatę od kontrahenta zgodnie z warunkami umowy.
Transport to ponad jedna czwarta klientów faktoringu w Polsce
Z danych GUS dotyczących działalności faktoringowej przedsiębiorstw finansowych w 2025 r. wynika, że z faktoringu korzystało 8481 firm transportowych i magazynowych. To o 12,7 proc. więcej niż rok wcześniej.
Przedsiębiorstwa z tych branż stanowiły ponad jedną czwartą klientów faktoringu w Polsce. Jednocześnie odpowiadały za 3,7 proc. wartości sfinansowanych faktur. Zestawienie sugeruje, że z usługi korzysta wiele firm transportowych, ale przeciętna wartość finansowanych przez nie należności jest relatywnie niewielka w porównaniu z całością rynku.
Faktoring może być wykorzystywany zarówno do finansowania pojedynczych faktur, jak i w ramach stałej współpracy z firmą finansującą. Wybór rozwiązania zależy między innymi od liczby zleceń, wielkości należności, terminów płatności i kosztów usługi.
W przypadku przewoźnika najważniejszy jest czas uzyskania środków oraz to, czy finansowanie obejmuje fakturę wystawioną konkretnemu kontrahentowi. Dostępność ofert przyjmujących pojedyncze faktury może mieć znaczenie dla firm, które potrzebują gotówki tylko w wybranych momentach, a nie chcą finansować całej sprzedaży za pośrednictwem faktora.
Ile kosztuje wcześniejsza wypłata pieniędzy z faktury?
Wcześniejsze otrzymanie pieniędzy nie jest bezpłatne. Według bazy ofert porównywarki Faktomi osiem na dziesięć ofert z opublikowaną stawką kosztuje od 1 do 3 proc. wartości faktury za każde 30 dni finansowania.
Przy fakturze na 10 tys. zł z terminem płatności wynoszącym 60 dni oznacza to typowy koszt w przedziale około 200–600 zł. Ostateczna kwota zależy od warunków konkretnej oferty. Niektóre firmy doliczają także dodatkowe opłaty, dlatego przy porównywaniu finansowania trzeba uwzględnić pełny koszt usługi, a nie wyłącznie podstawową stawkę procentową.
W bazie Faktomi znajdują się cztery oferty przygotowane specjalnie z myślą o branży transportowej. Dostępne są również rozwiązania przyjmujące pojedyncze faktury i umożliwiające wypłatę pieniędzy w ciągu kilku godzin.
Przedsiębiorca powinien zestawić koszt faktoringu z konsekwencjami braku gotówki w odpowiednim momencie. Finansowanie może pomóc utrzymać płynność, opłacić paliwo i realizować kolejne zlecenia, ale jego opłacalność zależy od marży na przewozie, wiarygodności płatniczej kontrahenta oraz warunków umowy z faktorem.
Oferty faktoringu dla firm transportowych można porównać na stronie Faktomi.
„To gotówka, a nie sama cena paliwa, decyduje o tym, czy firma spokojnie przejedzie zimę”
Mateusz Mazurek, założyciel Faktomi, zwraca uwagę, że wpływ zmian podatkowych na przewoźników trzeba oceniać nie tylko przez pryzmat ceny widocznej na dystrybutorze, ale również pieniędzy, które firma musi zaangażować przed otrzymaniem zapłaty od klienta.
– Obniżka VAT nie zmniejsza kosztów przewoźnika, ale zmniejsza gotówkę, którą musi wyłożyć przy dystrybutorze. Jeśli 1 stycznia VAT wróci do 23 proc., firma transportowa zapłaci na stacji o kilkanaście procent więcej, choć jej koszt prawie się nie zmieni. Przy dwumiesięcznych terminach płatności to gotówka, a nie sama cena paliwa, decyduje o tym, czy firma spokojnie przejedzie zimę. Warto policzyć przed świętami, ile pieniędzy siedzi w fakturach i ile kosztowałoby odzyskanie ich od razu – mówi Mateusz Mazurek.
Dla przewoźników najbliższe miesiące mogą więc oznaczać konieczność ponownego przeliczenia budżetów paliwowych i zapotrzebowania na kapitał obrotowy. Jeśli obniżki podatków wygasną, kwota płacona na stacji wzrośnie, nawet jeżeli ekonomiczny koszt paliwa zwiększy się w mniejszym stopniu. Przy długich terminach płatności dodatkowe środki będą potrzebne natychmiast, podczas gdy odzyskanie należności od klientów może zająć kolejne tygodnie.
Fot. Pixabay

