W jednej ze spółdzielni energetycznych liczącej 33 członków roczna suma opłat OZE, kogeneracyjnej i mocowej spadła z około 93 tysięcy złotych do około 48 tysięcy złotych – oszczędność prawie 45 tysięcy złotych rocznie, czyli około 48 procent. W innej spółdzielni, składającej się z 22 członków, roczne oszczędności wyniosły około 1 tysiąca złotych. Energa-Operator, która opublikowała analizę rozliczeń, wskazuje, że kluczowym źródłem korzyści jest grupowe rozliczanie energii i bilansowanie godzinowe.
W jednej ze spółdzielni energetycznych liczącej 33 członków roczna suma opłat OZE, kogeneracyjnej i mocowej spadła z około 93 tysięcy złotych do około 48 tysięcy złotych. Oznacza to oszczędność prawie 45 tysięcy złotych rocznie, czyli około 48 procent w porównaniu do standardowego rozliczenia indywidualnego. W innej spółdzielni, składającej się z 22 członków, roczne oszczędności wyniosły około 1 tysiąca złotych.
Energa-Operator, spółka z siedzibą w Gdańsku, będąca częścią Grupy Energa, opublikowała analizę rozliczeń dla wybranych spółdzielni energetycznych działających na jej terenie. Spółdzielnia energetyczna to podmiot, w którym grupa odbiorców energii łączy siły, aby wspólnie wytwarzać energię elektryczną w instalacjach odnawialnych źródeł energii i rozliczać jej zużycie w ramach jednego organizmu. W praktyce takie rozwiązanie pozwala na lepsze dopasowanie lokalnej produkcji do lokalnego zużycia, co przekłada się na redukcję części opłat naliczanych na rachunkach.
Bilansowanie godzinowe i opusty
Kluczowym źródłem korzyści jest grupowe rozliczanie energii i bilansowanie godzinowe. Spółdzielnia może wprowadzać nadwyżki energii do sieci i odbierać je później w systemie opustów (net-metering) w stosunku 1:0,6 – czyli za każdą 1 kWh oddaną do sieci możliwy jest odbiór 0,6 kWh. Opłata OZE i opłata kogeneracyjna nie są naliczane przy nadwyżce oddania (ujemnym bilansie spółdzielni). Przy dodatnim bilansie opłaty te są naliczane dla całej spółdzielni i dzielone proporcjonalnie według współczynnika udziału, co w praktyce może oznaczać niższy koszt niż suma rozliczeń indywidualnych.
W przypadku opłaty mocowej, dla członków rozliczanych wolumenowo oszczędności wynikają z bilansowania godzinowego. Jeżeli w danej godzinie oddanie energii w ramach spółdzielni jest większe niż pobór, do rozliczenia przyjmuje się wartość zero. Dla członków z opłatą ryczałtową mechanizm ten nie zmienia naliczenia opłaty.
Zwolnienia i ulgi podatkowe
Energia elektryczna wytworzona w instalacjach OZE spółdzielni i następnie zużyta przez jej odbiorców jest zwolniona z wielu opłat. Na liście tych zwolnień znajdują się opłata OZE, opłata mocowa, opłata kogeneracyjna oraz obowiązek świadectw pochodzenia. Dodatkowo energia ta jest zwolniona z akcyzy, pod warunkiem że moc instalacji nie przekracza 1 MW. Te preferencyjne warunki stanowią istotny element ekonomicznej atrakcyjności modelu spółdzielczego.
Oszczędności zależą od skali i bilansowania
Skala korzyści zależy od tego, jak dobrze spółdzielnia bilansuje produkcję i zużycie energii w czasie. W spółdzielni liczącej 33 członków największe korzyści widoczne były w miesiącach letnich, gdy produkcja z odnawialnych źródeł energii przewyższała pobór. W tym okresie opłaty OZE, kogeneracyjna i mocowa spadały do zera lub ulegały znaczącej redukcji. Dla porównania, w spółdzielni składającej się z 22 członków roczne oszczędności wyniosły około 1 tysiąca złotych. Analiza Energi-Operator wskazuje, że niewielki wpływ na oszczędności może wynikać z niższej produkcji OZE, mniejszej liczby członków oraz mniej wydajnego bilansowania – część opłat nie spadała do zera w poszczególnych miesiącach.
Kalkulacja przedstawiona przez operatora systemu dystrybucyjnego uwzględnia wyłącznie oszczędności na opłatach dystrybucyjnych. Członkowie spółdzielni funkcjonują jednak na podstawie umów kompleksowych, dlatego rzeczywiste korzyści widoczne na fakturach mogą być jeszcze większe. Mechanizmy net-meteringu wpływają także na obniżenie innych opłat, takich jak energia czynna, opłata zmienna sieciowa i opłata jakościowa.
Co decyduje o skali oszczędności?
Poziom oszczędności zależy od kilku kluczowych czynników. Spółdzielnia powinna dążyć do pokrycia nie mniej niż 70 procent swoich potrzeb własnych energią z OZE – im wyższa autokonsumpcja, tym większe korzyści. Większe efekty osiągają spółdzielnie z większą liczbą członków, w tym z odbiorcami w wyższych taryfach, takich jak C1, C2 oraz B. Kluczowe znaczenie ma również dobre dopasowanie profilu produkcji i zużycia energii w czasie. Nadwyżki produkcji w jednej godzinie mogą kompensować pobór innych członków, ponieważ opłaty naliczane są od zbilansowanych wolumenów, a nie od sumy rozliczeń każdego punktu poboru osobno.
Energa-Operator udostępniła na swojej stronie internetowej szczegółowe informacje o zasadach funkcjonowania spółdzielni energetycznych oraz warunkach ich obsługi. Operator podkreśla, że przedstawione wartości mają charakter przykładowy i zależą między innymi od profilu zużycia energii, poziomu autokonsumpcji, struktury spółdzielni, warunków taryfowych oraz obowiązujących przepisów prawa.