Francuskie złoże w departamencie Allier to jeden z pięciu największych zasobów litu w twardej skale na świecie. Państwo właśnie zostało mniejszościowym udziałowcem projektu, który od 2030 roku ma zaopatrywać 700 tysięcy samochodów elektrycznych rocznie. Paryż nie zamierza już tylko importować surowców przyszłości.

•  Imerys rozwija projekt wydobycia litu ze złoża Beauvoir w centralnej Francji.
• Państwo francuskie obejmie mniejszościowy pakiet udziałów o wartości 50 mln euro.
• Środki zostaną przeznaczone na prace przygotowawcze i finalne decyzje inwestycyjne.
• Produkcja ma ruszyć w 2030 r. i zasilać baterie do ok. 700 tys. aut rocznie.
• Projekt ma zwiększyć bezpieczeństwo surowcowe i wesprzeć krajowy przemysł bateryjny.

Jedenastego lutego 2026 roku francuskie przedsiębiorstwo wydobywcze Imerys ogłosiło decyzję, która w przemyśle surowcowym Europy Zachodniej nie ma precedensu od dekad. Państwo francuskie, za pośrednictwem agencji inwestycyjnej działającej przy Ministerstwie Gospodarki, obejmie mniejszościowy pakiet udziałów w projekcie wydobycia litu ze złoża Beauvoir, położonego w departamencie Allier w centralnej Francji, w regionie Owernia-Rodan-Alpy . Wartość transakcji wynosi 50 milionów euro, a środki te zostaną przeznaczone na dalsze prace studialne, przygotowanie dokumentacji technicznej oraz finalne decyzje inwestycyjne, które mają zapaść najpóźniej w 2027 roku .

Imerys, spółka znana dotychczas przede wszystkim z wydobycia minerałów przemysłowych, takich jak kaolin, talk czy piasek kwarcowy, posiada w Beauvoir złoże, które pod względem zasobów litu w postaci twardej skały plasuje się w ścisłej, światowej czołówce. Szacuje się, że wydobycie na poziomie przemysłowym mogłoby rozpocząć się w 2030 roku, a docelowa roczna produkcja pozwoliłaby na wyposażenie w baterie około 700 tysięcy samochodów elektrycznych . Dla porównania, cały rynek francuskich pojazdów elektrycznych wyniósł w 2025 roku około 450 tysięcy sztuk.

Minister gospodarki Francji Roland Lescure, cytowany w komunikacie resortu, nie pozostawił złudzeń co do strategicznego wymiaru tej decyzji. Udział państwa w projekcie ma przyczynić się do zapewnienia dostaw kluczowych surowców i metali, a sam projekt jest odzwierciedleniem dążeń rządu do pokrycia części krajowego zapotrzebowania na lit z własnych, rodzimych źródeł .

Surowcowy gambit. Dlaczego Paryż wchodzi do kopalni?

Decyzja o bezpośrednim zaangażowaniu kapitałowym państwa w projekt wydobywczy nie jest ani oczywista, ani pozbawiona ryzyka. Francja, podobnie jak większość państw Unii Europejskiej, przez dekady konsekwentnie wycofywała się z bezpośredniej kontroli nad sektorem wydobywczym, uznając go za domenę kapitału prywatnego i mechanizmów rynkowych. Złoża węgla kamiennego i brunatnego, rudy żelaza, boksytów czy soli potasowych były systematycznie zamykane lub prywatyzowane, a ich znaczenie dla gospodarki narodowej marginalizowane .

Powrót państwa do sektora wydobywczego w 2026 roku nie jest jednak przejawem nostalgii za etatyzmem ani powrotem do polityki przemysłowej lat sześćdziesiątych. Jest chłodną, racjonalną kalkulacją, która uwzględnia trzy fundamentalne zmiany w otoczeniu geopolitycznym i technologicznym.

Po pierwsze, lit stał się surowcem o znaczeniu krytycznym dla transformacji energetycznej i bezpieczeństwa ekonomicznego Unii Europejskiej. Bez litu nie ma baterii do samochodów elektrycznych, bez baterii nie ma redukcji emisji CO₂ w transporcie, a bez własnych źródeł litu nie ma suwerenności przemysłowej. Chiny kontrolują obecnie około 60 procent światowych mocy rafineryjnych litu i ponad 70 procent produkcji ogniw litowo-jonowych. Europa, która ma ambicję produkować do 2030 roku co najmniej 6 milionów pojazdów elektrycznych rocznie, importuje dziś praktycznie cały lit z Ameryki Południowej, Australii i Chin.

Po drugie, złoże Beauvoir oferuje parametry, które czynią je wyjątkowym nie tylko w skali europejskiej, ale także globalnej. Większość światowych zasobów litu występuje w postaci solanek, których eksploatacja jest długotrwała, kapitałochłonna i obarczona ryzykiem środowiskowym. Lit ze skał twardych, choć droższy w wydobyciu, oferuje znacznie krótszy cykl inwestycyjny i większą przewidywalność produkcyjną. Francja, która posiada jeden z zaledwie kilku tego typu złóż na świecie, postanowiła nie marnować tej przewagi.

Po trzecie wreszcie, Imerys, choć jest firmą francuską o ugruntowanej pozycji rynkowej i doświadczeniu w wydobyciu minerałów przemysłowych, nie ma wystarczającego kapitału ani know-how, by samodzielnie przeprowadzić projekt o tej skali i randze. Wejście państwa nie jest zatem aktem wywłaszczenia, lecz partnerstwem publiczno-prywatnym, w którym obie strony wnoszą to, co mają najlepszego. Imerys wnosi złoże, technologię i wiedzę geologiczną. Państwo wnosi pieniądze, stabilność regulacyjną i, co równie ważne, legitymizację polityczną i społeczną.

700 tysięcy baterii rocznie

Aby w pełni zrozumieć, dlaczego Francja zdecydowała się na taki krok, trzeba spojrzeć na liczby. Siedemset tysięcy samochodów elektrycznych rocznie to mniej więcej tyle, ile wynosi obecna łączna sprzedaż nowych pojazdów elektrycznych w Niemczech, Francji i Wielkiej Brytanii razem wziętych . Innymi słowy, samo złoże Beauvoir, po osiągnięciu pełni mocy produkcyjnych, będzie w stanie pokryć około 15–20 procent prognozowanego na 2030 rok zapotrzebowania Unii Europejskiej na lit do produkcji baterii.

Co więcej, projekt Imerys nie jest odosobniony. Francja, w ramach szerszej strategii surowcowej ogłoszonej jeszcze w 2023 roku, wspiera także rozwój projektu wydobycia litu z solanek geotermalnych w Alzacji (Électricité de Strasbourg), projekt recyklingu baterii prowadzony przez Orano oraz inwestycje w moce rafineryjne, które pozwolą przetwarzać lokalnie wydobyty koncentrat na węglan i wodorotlenek litu o czystości battery grade .

W efekcie, jeśli wszystkie te inicjatywy zostaną zrealizowane zgodnie z planem, Francja może stać się już na początku lat trzydziestych pierwszym krajem Unii Europejskiej, który pokryje znaczącą część swojego zapotrzebowania na lit z własnych źródeł, uniezależniając się tym samym od niestabilnych cen światowych i ryzyka geopolitycznego związanego z dominacją Chin.

Studium wykonalności i decyzja, która zapadnie za rok

Harmonogram projektu, ogłoszony przez Imerys, jest ambitny, ale realistyczny. W 2027 roku, a więc za niecałe dwanaście miesięcy, ma zostać ukończone ostateczne studium wykonalności, które odpowie na pytanie, czy kopalnia Beauvoir jest w stanie funkcjonować nie tylko w sensie geologicznym, ale także ekonomicznym, środowiskowym i społecznym . Jeśli studium wypadnie pozytywnie, a wszystkie niezbędne pozwolenia administracyjne i środowiskowe zostaną wydane, w 2028 roku zapadnie finalna decyzja inwestycyjna, która uruchomi proces budowy zakładu wydobywczego i instalacji przetwórczych.

Rozpoczęcie komercyjnej eksploatacji zaplanowano na 2030 rok. To data nieprzypadkowa. Unia Europejska wyznaczyła sobie na ten rok cel redukcji emisji CO₂ z nowych samochodów osobowych o 55 procent w stosunku do poziomu z 2021 roku, co w praktyce oznacza, że udział pojazdów w pełni elektrycznych w rejestracjach nowych aut musi sięgnąć co najmniej 60–70 procent . Bez własnych źródeł litu realizacja tego celu będzie uzależniona od kaprysów australijskich górników, chilijskich biurokratów i chińskich rafinerów.

Francja, jako drugi co do wielkości producent samochodów w Europie i lider w segmencie pojazdów elektrycznych, nie może sobie pozwolić na taką zależność. Stąd decyzja o wejściu do kopalni. Stąd 50 milionów euro. Stąd determinacja, by być gotowym na 2030 rok.

Lescure: projekt odzwierciedleniem naszych dążeń

Roland Lescure, minister gospodarki Francji, w swoim oświadczeniu dołączonym do komunikatu Imerys, podkreślił, że udział państwa w projekcie wydobycia litu jest elementem znacznie szerszej strategii, która obejmuje nie tylko surowce, ale także technologie przetwórstwa, produkcję ogniw i recykling .

– Projekt jest odzwierciedleniem naszych dążeń, by pokryć część potrzeb na szczeblu krajowym – oświadczył resort gospodarki w osobnym komentarzu, cytowanym przez Polską Agencję Prasową .

To sformułowanie – „część potrzeb” – jest kluczowe. Francja nie zamierza zamykać się na świat i produkować całego litu samodzielnie. Jej celem jest jednak osiągnięcie takiego poziomu produkcji krajowej, który zapewni bezpieczeństwo dostaw w sytuacjach kryzysowych i wzmocni pozycję negocjacyjną wobec międzynarodowych dostawców. To podejście pragmatyczne, wolne od ideologicznych zaślepień i wpisujące się w szerszy, europejski trend reindustrializacji i odbudowy suwerenności gospodarczej.

Dla Polski, która również posiada udokumentowane złoża litu na Dolnym Śląsku, ale której projekt wydobywczy od lat tkwi w fazie wstępnych analiz i konfliktów społecznych, francuska decyzja powinna być sygnałem ostrzegawczym. Unia Europejska nie będzie czekać wiecznie, aż Polska zdecyduje się na uruchomienie własnego wydobycia. W jej miejsce wejdą inni – Niemcy z projektem w Dolinie Renu, Czesi z kopalnią w Cinovcu, a teraz Francuzi z Beauvoir.