Klimatyczny populizm prezydenta. Dlaczego Nawrocki przegrał w Senacie?

Karol Nawrocki w pierwszą rocznicę prezydentury nie wybrał tonu pojednania. Wybrał frontalny atak na politykę klimatyczną Unii Europejskiej, a Senat, odrzucając jego wniosek o referendum, stał się dla niego wygodnym celem do budowania narracji o państwie, które ignoruje głos obywateli. Prezydent podczas wystąpienia 6 sierpnia 2026 roku nie pozostawił złudzeń – jego krytyka unijnej polityki klimatycznej ma charakter nie tyle merytoryczny, co ideologiczny, a jego działania, choć medialnie nośne, w dłuższej perspektywie mogą okazać się szkodliwe dla Polski, ponieważ oferują puste hasła zamiast realnych rozwiązań, które odpowiadałyby na wyzwania transformacji energetycznej i konkurencyjności polskiej gospodarki.

Senat w czwartek 6 sierpnia po raz drugi odrzucił wniosek prezydenta o przeprowadzenie ogólnokrajowego referendum w sprawie unijnej polityki klimatycznej. Za odrzuceniem zagłosowało 59 senatorów, 32 było przeciw, a jeden wstrzymał się od głosu. Prezydent chciał, aby referendum odbyło się 27 września, a Polacy mieli odpowiedzieć na pytanie: „Czy jest Pan/Pani za realizacją przez Polskę polityki klimatycznej Unii Europejskiej?”. To była już druga próba – pierwszy wniosek, złożony w pierwszej połowie roku, również został odrzucony z powodu tendencyjnego sformułowania pytania. Prezydent, komentując decyzję Senatu, nie krył rozczarowania.

– Dzisiaj w Senacie usłyszeliśmy, że głos narodu nikogo nie interesuje, że referendum ws. polityki klimatycznej nie będzie. Ustawa na tańszy prąd zamrożona, a referendum nie będzie – stwierdził.

– Ci, którzy, drodzy państwo, mienią się demokratami, mówią: nie interesuje nas wasze zdanie, czy płacicie więcej, czy nie płacicie więcej – podsumował.

Pierwsza wersja pytania brzmiała: „Czy jest Pani/Pan za realizacją polityki klimatycznej, która doprowadziła do wzrostu kosztów życia obywateli, cen energii i prowadzenia działalności gospodarczej i rolniczej?”. Senatorowie uznali je za sugerujące odpowiedź i nieprecyzyjne. Po tej porażce Kancelaria Prezydenta wycięła z pytania fragment sugerujący odpowiedź, a nowe pytanie zostało przez prezydenta uznane za proste, rzeczowe i pozbawione mankamentów formalnych.

Senatorowie mieli jednak wątpliwości co do jego neutralności. Tomasz Grodzki, szef senackiego klubu KO, stwierdził wprost, że w zasadzie można je zastąpić zapisem „czy jesteś za polexitem, czy nie”, przypominając, że prawo unijne obowiązuje wszystkie kraje członkowskie i nie ma procedury wypisania się z części regulacji. Oznacza to, że pytanie było w istocie próbą kwestionowania fundamentalnych zasad członkostwa Polski w Unii Europejskiej, co czyniło całe przedsięwzięcie bezprzedmiotowym z punktu widzenia prawa międzynarodowego i unijnego.

W uzasadnieniu do drugiego wniosku prezydent wskazywał, że ponowne złożenie wniosku wynika z woli, by to naród jako suweren podjął decyzję o kluczowym znaczeniu dla polskich gospodarstw domowych, rolnictwa i gospodarki. Decyzję o ponowieniu wniosku podjęto po przeanalizowaniu propozycji rewizji dyrektywy ETS z 17 lipca 2026 roku. W uzasadnieniu podkreślono, że „zamiast realnej, głębokiej reformy odpowiadającej skali problemów, Komisja Europejska przedstawiła zestaw technicznych korekt, które nie zmieniają ani kierunku, ani ostatecznego tempa najbardziej kosztownych elementów polityki klimatycznej”. Prezydent wskazywał, że „kosztowna, jednostronna i pośpieszna” polityka klimatyczna prowadzi do osłabienia konkurencyjności gospodarki, wzrostu cen energii oraz przenoszenia produkcji poza Europę, co ogranicza zdolność państw do finansowania bezpieczeństwa, inwestycji oraz innych polityk publicznych – w tym także działań środowiskowych.

Tendencyjne pytania i polityczna gra. Dlaczego referendum było skazane na porażkę

Prezydent krytykował również marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego za przetrzymywanie jego ustaw.

– Chcę być, moi kochani, waszym głosem, bo zdaje się, że ani w polskim Sejmie za sprawą pana marszałka, ani w polskim Senacie za sprawą pani marszałek nikt narodu słuchać nie chce. A naród jest mądry, naród dobrze wybiera – podkreślał Nawrocki.

Jego słowa, że głos narodu nikogo nie interesuje, brzmią jak mantry polityka, który nie chce dostrzec, że demokracja to nie tylko referenda, ale także parlamentarna debata i instytucjonalne procedury, które mają chronić państwo przed pochopnymi decyzjami opartymi na emocjach, a nie na racjonalnej analizie. Senat, odrzucając jego wniosek, wykonał swoją ustawową funkcję – nie odebrał głosu narodowi, tylko przypomniał prezydentowi, że w demokratycznym państwie nie ma miejsca na ignorowanie skomplikowanej rzeczywistości za pomocą chwytliwych haseł i plebiscytów, które mają zastąpić merytoryczną debatę nad kluczowymi wyzwaniami stojącymi przed Polską w obszarze polityki klimatycznej i energetycznej.

Decyzja Senatu była również wyrazem odpowiedzialności za stabilność systemu prawnego. Przeprowadzenie referendum w sprawie, która nie podlega zmianie w drodze krajowego głosowania, mogłoby wprowadzić obywateli w błąd co do rzeczywistych możliwości wpływu na politykę unijną i stworzyć fałszywe przekonanie, że Polska może jednostronnie zrezygnować ze swoich zobowiązań międzynarodowych bez ponoszenia konsekwencji politycznych i ekonomicznych. Odrzucenie wniosku prezydenta przez Senat to także sygnał dla rządzących, że próby wykorzystywania instytucji demokratycznych do celów czysto politycznych, bez rzeczywistego zamiaru rozwiązania konkretnych problemów, spotkają się z odporem ze strony tych, którzy traktują swoją funkcję jako służbę publiczną.

Populizm zamiast konkretów. Krótkowzroczna strategia prezydenta

Co istotne, w swojej krytyce Zielonego Ładu Nawrocki nie jest odosobniony. Donald Tusk również krytykował tempo i formę wprowadzania zielonej transformacji, wskazując na jej koszty społeczne i ekonomiczne. Różnica między nimi jest jednak zasadnicza. Tusk krytykuje konkretne rozwiązania, ich koszty i sposób wdrażania, proponując jednocześnie alternatywne ścieżki osiągnięcia celów klimatycznych, które byłyby mniej obciążające dla gospodarki i społeczeństwa.

Nawrocki natomiast kwestionuje samą ideę, cały kierunek polityki klimatycznej, często posługując się pustymi hasłami, jak gdyby nie zdawał sobie sprawy, że nie da się wypowiedzieć jednego aktu prawnego. Zielony Ład to parasolowy termin obejmujący dziesiątki różnych regulacji – od wsparcia elektromobilności, przez odnawialne źródła energii, po gospodarkę odpadami. Oznacza to, że jego krytyka jest niespójna i niepoparta konkretnymi propozycjami alternatywnych rozwiązań.

Prezydent, który w kampanii wyborczej obiecywał obniżenie cen energii o 33 procent w ciągu 100 dni od objęcia urzędu, dziś nie ma do zaoferowania nic poza hasłami. Jego inicjatywy ustawodawcze są blokowane, a próba przeprowadzenia referendum, które i tak nie mogłoby zmienić unijnych regulacji, świadczy o tym, że prezydent, który miał być gwarantem stabilności, stał się jednym z głównych motorów politycznego sporu o przyszłość polskiej energetyki. Jego działania, choć mogą przynosić mu polityczne korzyści w krótkim okresie, w dłuższej perspektywie mogą okazać się szkodliwe dla Polski, ponieważ opóźniają niezbędne decyzje i pogłębiają podziały, zamiast budować konsensus wokół kluczowych wyzwań stojących przed krajem.

Dlaczego ta strategia szkodzi Polsce?

Stoimy przed realnymi wyzwaniami związanymi z transformacją energetyczną, zmianami klimatu i konkurencyjnością gospodarki, polska polityka potrzebuje racjonalnej debaty opartej na faktach, a nie na populistycznych hasłach, które choć medialnie nośne, nie prowadzą do żadnych konstruktywnych rozwiązań, a jedynie pogłębiają podziały społeczne i opóźniają niezbędne decyzje, które i tak będą musiały zostać podjęte w perspektywie najbliższych lat.

Prezydent, który miał być gwarantem stabilności, stał się jednym z głównych motorów politycznego sporu o przyszłość polskiej energetyki, a jego działania, choć mogą przynosić mu polityczne korzyści w krótkim okresie, w dłuższej perspektywie mogą okazać się szkodliwe dla Polski, ponieważ opóźniają niezbędne decyzje i pogłębiają podziały, zamiast budować konsensus wokół kluczowych wyzwań stojących przed krajem. Polska potrzebuje dziś polityki klimatycznej, która łączy ambitne cele środowiskowe z ochroną konkurencyjności gospodarki i bezpieczeństwem energetycznym, a nie politycznej gry, która wykorzystuje strach przed zmianami do budowania doraźnego poparcia.

Fot. KPRP

Podłącz się do źródła najważniejszych informacji z rynku energii i przemysłu

Podłącz się do źródła najważniejszych informacji z rynku energii i przemysłu