Szwedzka policja i służby celne wskazują, że firmy ze Szwecji mogą omijać sankcje UE wobec Rosji, korzystając z pośredników w innych krajach, kryptowalut i skomplikowanych struktur korporacyjnych. Eksport dotyczy także komponentów wykorzystywanych w rosyjskich dronach.

• Szwedzkie firmy otwierają filie w krajach nieobjętych sankcjami lub wysokiego ryzyka, m.in. Białoruś, Kazachstan, Armenia, Kirgistan.
• Serbię i Turcję uznano za destynacje podwyższonego ryzyka, pozostałe to m.in. ZEA, Indie, Iran, Chiny, Hongkong i Makau.
• Składanie złożonych struktur korporacyjnych pozwala ukryć końcowego odbiorcę towarów i tłumaczyć transakcje nieświadomością.
• Eksport komponentów cywilnych jest wykorzystywany przez rosyjski przemysł zbrojeniowy, m.in. w produkcji dronów.
• Pomimo podejrzeń o łamanie sankcji liczba oficjalnych doniesień pozostaje bardzo niska.

Szwedzka policja i służby celne wskazują w raporcie, że niektóre szwedzkie firmy obchodzą sankcje wobec Rosji, eksportując towary poprzez pośredników w krajach trzecich lub wykorzystując kryptowaluty. Analiza ujawnia również zakładanie nowych filii i fabryk w państwach nieobjętych sankcjami, które współpracują z Rosją.

Za kraje wysokiego ryzyka uznano Białoruś, Kazachstan, Armenię i Kirgistan, a Serbię i Turcję – jako destynacje podwyższonego ryzyka. Inne państwa wymienione w kontekście potencjalnych obejść sankcji to ZEA, Indie, Iran oraz Chiny (w tym Hongkong i Makau).

Ryzyko handlu

Szwedzkie służby wskazują na potencjalne ryzyka związane z handlem z Rosją. W raporcie zwrócono uwagę, że niektóre międzynarodowe korporacje tworzą skomplikowane struktury, które mogą ukrywać ostatecznych odbiorców towarów, a w razie wykrycia tłumaczą się nieświadomością, że produkty trafiają do Rosji.

Zwrócono także uwagę na wykorzystanie komponentów cywilnych do produkcji dronów przez rosyjski przemysł zbrojeniowy oraz na możliwe stosowanie kryptowalut, by ominąć systemy bankowe. Rosyjski wywiad może inicjować i ułatwiać zamówienia kluczowe dla przemysłu zbrojeniowego, korzystając z funduszy na opłacenie pośredników, świadomych lub nieświadomych.

Po 2022 r. spadł eksport ze Szwecji do Rosji, ale wzrosła jego wartość w kierunku państw sąsiadujących lub współpracujących z Rosją, przy czym znacznie zwiększył się handel z Turcją.

Bardzo niski poziom naruszeń

Policja w Szwecji podkreśliła, że mimo wcześniejszych przypuszczeń dotyczących potencjalnego łamania obowiązujących sankcji nałożonych na Rosję, liczba oficjalnie zgłoszonych przypadków naruszeń pozostaje na bardzo niskim poziomie. Wskazuje to, że zidentyfikowanie przypadków obejścia ograniczeń handlowych i eksportowych jest trudne, a prowadzone postępowania wymagają szczegółowej weryfikacji dokumentacji oraz ścisłej współpracy między instytucjami odpowiedzialnymi za egzekwowanie prawa.

– Taka sytuacja budzi poważne obawy – przyznał Johan Grenfors z Narodowego Departamentu Operacyjnego policji (NOA), zwracając uwagę na potencjalne konsekwencje dla bezpieczeństwa międzynarodowego oraz ryzyka, jakie wiążą się z niekontrolowanym przepływem technologii o znaczeniu militarnym.

Grenfors dodał, że wprowadzone sankcje mają nie tylko charakter ekonomiczny, ale przede wszystkim strategiczny, a ich skuteczność zależy od skrupulatnej kontroli, monitorowania i egzekwowania prawa.

W opracowaniu, którego współautorami są eksperci z administracji skarbowej, nadzoru finansowego oraz działów związanych z handlem zagranicznym, nie podano nazw konkretnych przedsiębiorstw podejrzanych o omijanie restrykcji. Wynika to z potrzeby ochrony prowadzonych śledztw, a także z faktu, że formalne potwierdzenie naruszenia sankcji wymaga przeprowadzenia długotrwałych procedur audytowych i kontrolnych.

Jednocześnie pod koniec września dziennik „Aftonbladet” ujawnił, że niektóre komponenty, w tym łożyska kulkowe produkowane przez szwedzki koncern SKF, zostały wykorzystane w rosyjskich dronach atakujących Ukrainę. Według ustaleń dziennikarzy, elementy te odnaleziono w zestrzelonych urządzeniach podczas działań wojennych prowadzonych przez ukraińskie siły zbrojne.

Źródło: Aftonbladet