Ministerstwo Klimatu ponownie proponuje przepisy dla lądowej energetyki wiatrowej i biometanu, w tym aukcje wsparcia oraz uproszczenia procedur planistycznych.

• Do RCL trafił projekt nowelizacji ustawy o OZE oraz innych ustaw.
• Projekt ponownie reguluje kwestie lądowej energetyki wiatrowej i biometanu po wecie prezydenta z sierpnia 2025 r.
• Przewidziano możliwość lokalizowania elektrowni wiatrowych na podstawie zintegrowanego planu inwestycyjnego (ZPI).
• Zmiany nie dotyczą minimalnych odległości wiatraków – mają usuwać wątpliwości interpretacyjne i usprawniać procedury.
• Projekt ujednolica konsultacje społeczne dla inwestycji wiatrowych z zasadami planowania przestrzennego.

Na stronach Rządowego Centrum Legislacji w środę opublikowano projekt nowelizacji ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw. Dokument przygotowany przez resort klimatu zawiera propozycje przepisów dotyczących lądowej energetyki wiatrowej oraz biometanu. W projekcie przewidziano m.in. możliwość lokowania turbin wiatrowych na podstawie zintegrowanego planu inwestycyjnego, a także wprowadzenie aukcyjnego systemu wsparcia dla instalacji biometanu o mocy przekraczającej 1 MW.

Część rozwiązań zaproponowanych w nowym projekcie była już wcześniej zawarta w nowelizacji tzw. ustawy odległościowej. Przepisy dotyczące biometanu, prosumentów oraz wybranych kwestii związanych z lądowymi elektrowniami wiatrowymi znalazły się w tej ustawie, jednak w sierpniu została ona zawetowana przez prezydenta Karola Nawrockiego.

W piśmie dołączonym do projektu, skierowanym przez resort klimatu do przewodniczącego Stałego Komitetu Rady Ministrów Macieja Berka, wskazano zakres zmian odnoszących się do energetyki wiatrowej na lądzie.

– W projekcie wprowadzono pojedyncze rozwiązania dotyczące energetyki wiatrowej na lądzie, ale nie są one związane z kwestiami minimalnej odległości – poinformowano.

Resort klimatu zaznaczył, że proponowane zmiany mają charakter porządkujący procedury i usuwający niejasności.

– Usuwają jedynie wątpliwości interpretacyjne i usprawniające procedury – podkreślono.

Ministerstwo odniosło się także do kwestii konsultacji społecznych.

– Scalono przepisy dotyczące konsultacji społecznych w ramach ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co stanowi odpowiedź na sygnały, że istnienie tożsamych, częściowo powielających się regulacji na gruncie dwóch ustaw stwarzało problemy w ich stosowaniu – przekazano.

W projekcie doprecyzowano również sposób badania spełniania wymagań ustawy z 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych przez Generalną Dyrekcję Ochrony Środowiska. Zawarto także przepisy umożliwiające jednoczesne prowadzenie procedur planistycznej i środowiskowej. Dodatkowo wprowadzono zmiany dotyczące obejmowania udziałów w mocy zainstalowanej elektrowni wiatrowych przez społeczności lokalne, które mają doprecyzować i skorygować obowiązujące regulacje w odpowiedzi na pojawiające się wątpliwości związane z ich stosowaniem.

Przewidziano lokalizowanie elektrowni wiateowych na podstawie ZPI

Zgodnie z Oceną Skutków Regulacji dołączoną do projektu ustawy, przewidziano możliwość lokalizowania elektrowni wiatrowych na podstawie zintegrowanego planu inwestycyjnego. ZPI jest szczególną formą miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i funkcjonuje w ramach obowiązujących przepisów planistycznych. Projekt zakłada wykorzystanie tego narzędzia jako jednej z podstaw formalnych do sytuowania inwestycji wiatrowych.

W uzasadnieniu wskazano, że nowelizacja ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym z 2023 r. wprowadziła do systemu prawnego nowe rozwiązania, w tym właśnie zintegrowany plan inwestycyjny. Zmiany te stworzyły dodatkowe mechanizmy planistyczne, które mogą być stosowane przez jednostki samorządu terytorialnego przy przygotowywaniu dokumentów planistycznych.

– Dlatego też niniejszy projekt ustawy, dostosowując istniejące w prawie mechanizmy, reguluje lokalizowanie elektrowni wiatrowych przy wykorzystaniu trybu ZPI. Warto w tym zakresie wskazać, że usprawnienie procedur na etapie planistycznym wynikające z zastosowania trybu ZPI uwzględnia potrzeby zwiększonej partycypacji społecznej związanej z lokalizowaniem elektrowni wiatrowych – wskazali autorzy projektu w OSR.

Z projektu wynika, że regulacje dotyczące lokalizacji elektrowni wiatrowych mają być oparte na procedurach planistycznych już obecnych w systemie prawnym, z uwzględnieniem rozwiązań wprowadzonych w ostatniej nowelizacji ustawy. Dokument OSR opisuje sposób zastosowania ZPI jako jednego z trybów umożliwiających przygotowanie podstaw do realizacji tego typu inwestycji.

Zmiany dot. zasad realizacji inwestycji

Projekt przewiduje zmiany dotyczące zasad realizacji inwestycji w lądową energetykę wiatrową. Jednym z założeń jest ujednolicenie procedur konsultacyjnych stosowanych przy planowaniu inwestycji wiatrowych z ogólnymi zasadami konsultacji określonymi w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W dokumencie wskazano również na rozszerzenie i doprecyzowanie mechanizmu gratyfikacji dla społeczności lokalnych, które są objęte oddziaływaniem takich inwestycji. Projekt zakłada także możliwość równoległego prowadzenia procedury środowiskowej oraz planistycznej, co oznacza, że oba procesy mogłyby toczyć się jednocześnie, a nie kolejno.

Kolejnym elementem proponowanych zmian jest wprowadzenie systemu wsparcia dla instalacji produkujących biometan o mocy zainstalowanej przekraczającej 1 MW. Zgodnie z opisem, nowe rozwiązania dotyczące aukcyjnego systemu wsparcia dla takich instalacji mają rozszerzać dotychczasowe programy pomocowe skierowane do podmiotów zajmujących się wytwarzaniem odnawialnych paliw gazowych. Wskazano, że system ten ma obejmować instalacje o większej skali niż dotychczas uwzględniane w obowiązujących mechanizmach wsparcia.

– Proponowany mechanizm obejmie wsparciem produkcję na poziomie ok. 300 mln m sześc. (ok. 3 100 GWh) biometanu rocznie, co będzie wiązało się z koniecznością wybudowania ok. 50 instalacji – w przypadku zakładu o średniej mocy zainstalowanej 2,8 MW (po przeliczeniu na ekwiwalent energii elektrycznej) – przekazano w OSR.

System wsparcia wytwórców biometanu

Projekt ustawy przewiduje wprowadzenie systemu wsparcia dla wytwórców biometanu w instalacjach odnawialnych źródeł energii, którzy wprowadzają to paliwo gazowe do sieci gazowej. Z rozwiązań tych będą mogli korzystać wyłącznie producenci spełniający określone warunki techniczne i formalne. Wsparcie będzie mogło być łączone z instrumentami o charakterze inwestycyjnym, takimi jak dotacje lub pożyczki udzielane przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Jednocześnie zastosowanie znajdzie zasada kumulacji pomocy. Mechanizm wsparcia ma mieć formę kontraktu różnicowego, który będzie realizowany na podstawie ofert składanych w aukcjach, przy zastosowaniu cen referencyjnych przypisanych do instalacji OZE w dwóch przedziałach mocy.

Projekt zakłada, że wsparcie dla wytwórców biometanu będzie przysługiwało przez maksymalnie 20 lat. Warunkiem jego utrzymania będzie rozpoczęcie wytwarzania biometanu w terminie czterech lat od dnia rozstrzygnięcia aukcji. Wskazano również, że wsparcie obejmie wyłącznie biometan wytworzony z biogazu lub biogazu rolniczego, który spełnia kryteria zrównoważonego rozwoju oraz kryterium ograniczenia emisji gazów cieplarnianych.

W projektowanej nowelizacji przewidziano także doprecyzowanie zasad rozliczeń pomiędzy wytwórcą biometanu a operatorem energii odnawialnej. Jednocześnie zmienione mają zostać przepisy dotyczące systemu aukcyjnego dla źródeł paliwowych. W ocenie skutków regulacji wskazano, że zmiany te mają dotyczyć minimalnego poziomu realizacji zobowiązań aukcyjnych.

– Projektowane rozwiązania będą zmierzały do obniżenia obowiązku minimalnego progu dostarczenia energii określonej w ofercie do 65 proc. – wskazano w OSR.

Projekt przewiduje również zmiany dotyczące lokalizacji biogazowni rolniczych. Zgodnie z propozycją, wszystkie instalacje o mocy powyżej 1 MW będą mogły być lokalizowane na podstawie uchwały rady gminy. Ma to stanowić jedyną podstawę formalną w tym zakresie.

W dokumencie zaproponowano także nowe zasady przyłączania mikroinstalacji wyposażonych w magazyny energii elektrycznej do sieci dystrybucyjnej. Zgodnie z projektem, moc zainstalowanego magazynu energii nie będzie wliczana do mocy zainstalowanej mikroinstalacji, o ile spełnione zostaną dwa warunki. Pierwszym z nich jest to, że moc magazynu nie może przekraczać 2,2-krotności mocy zainstalowanej mikroinstalacji. Drugim warunkiem jest ograniczenie łącznej mocy wprowadzanej do sieci dystrybucyjnej do poziomu niższego niż moc zainstalowana elektryczna samej mikroinstalacji.

Projektowana ustawa obejmuje również zmiany dotyczące rozliczeń prosumenckich. Przewidziano zwiększenie spójności oraz przejrzystości informacji prezentowanych na fakturach prosumenckich, w szczególności w zakresie naliczania i rozliczania depozytu prosumenckiego przez spółki obrotu. Doprecyzowane mają zostać także przepisy regulujące działalność spółdzielni energetycznych. Dodatkowo projekt zakłada złagodzenie wymagań dotyczących składania deklaracji oraz potwierdzania poniesionych nakładów modernizacyjnych. Umożliwione ma być również zaliczanie energii elektrycznej wyprodukowanej i sprzedanej po cenach ujemnych w systemie aukcyjnym OZE.

Z informacji opublikowanych przez Rządowe Centrum Legislacji wynika, że projekt ustawy znajduje się obecnie na etapie prac Stałego Komitetu Rady Ministrów.