Decyzja o objęciu systemem kaucyjnym małpek i jednorazowych butelek szklanych ma zapaść do czerwca. Wiceminister Sowińska wskazuje na konsultacje i kwestie logistyczne.

• System kaucyjny w Polsce działa od października 2025 r. i obejmuje butelki plastikowe, puszki metalowe oraz szklane wielorazowe.
• Wiceminister Anita Sowińska jest zwolenniczką objęcia systemem jednorazowych szklanych butelek, w tym małpek, ale decyzja wymaga konsultacji.
• Obecnie kaucja wynosi 50 groszy dla butelek plastikowych i puszek oraz 1 zł dla szklanych wielorazowych.
• Włączenie małpek do systemu wiązałoby się z dodatkowymi inwestycjami i zmianami logistycznymi dla producentów i punktów zbiórki.
• Celem systemu jest realizacja unijnych celów recyklingowych – do 2028 r. poziom zbiórki ma wynieść 77 proc., a od 2029 r. aż 90 proc.

Do czerwca br. ma zapaść decyzja w sprawie możliwych zmian w funkcjonowaniu systemu kaucyjnego – poinformowała wiceminister klimatu i środowiska Anita Sowińska. Podkreśliła, że osobiście jest zwolenniczką objęcia systemem również jednorazowych szklanych butelek, w tym tzw. małpek, jednak każda zmiana wymaga przeprowadzenia konsultacji z przedsiębiorcami i stroną społeczną.

– Jeżeli chodzi o butelki jednorazowe, w tym małpki, w tej chwili nie podjęliśmy jeszcze żadnej decyzji. Daliśmy sobie mniej więcej pół roku, żeby sprawdzić, jak system kaucyjny działa i co ewentualnie należy poprawić. Niewykluczone, że jakieś drobne korekty będą potrzebne. W ciągu tego czasu podejmiemy decyzję na kolejne lata – powiedziała Sowińska podczas debaty w Senacie.

Wiceminister przypomniała, że system kaucyjny funkcjonuje od października ubiegłego roku i decyzja dotycząca ewentualnych zmian powinna zapaść „mniej więcej do czerwca”. Zaznaczyła przy tym, że objęcie systemem szklanych jednorazowych opakowań wymagałoby wprowadzenia istotnych zmian logistycznych oraz dodatkowych inwestycji, a także dokładnego omówienia tego pomysłu z wszystkimi zainteresowanymi stronami.

– Osobiście opowiadam się za włączeniem jednorazowych opakowań szklanych do systemu, ale trzeba pamiętać, że nie będzie to łatwe. Wymagałoby to konsultacji ze stroną społeczną i przedsiębiorcami oraz wiązałoby się z dodatkowymi inwestycjami – podkreśliła Sowińska.

W ciągu najbliższych miesięcy resort planuje monitorowanie działania obecnego systemu oraz zbieranie informacji niezbędnych do podjęcia decyzji, która określi kierunek jego rozwoju na kolejne lata.

Debata nad objęciem systemem kaucyjnym jednorazowych butelek szklanych, w tym tzw. małpek, toczy się w Polsce od wielu lat. Opakowania te ostatecznie nie zostały uwzględnione w systemie, choć były brane pod uwagę na etapie jego projektowania. Zwolennicy ich włączenia zwracają uwagę m.in. na problem porzucania takich butelek w przestrzeni publicznej.

Jak działa obecny system kaucyjny?

W obowiązującym systemie kaucyjnym napoje sprzedawane w opakowaniach plastikowych o pojemności do 3 litrów, metalowych puszkach do 1 litra oraz szklanych butelkach wielokrotnego użytku do 1,5 litra objęte są obowiązkiem doliczenia kaucji. Wysokość kaucji wynosi 50 groszy w przypadku butelek plastikowych i puszek oraz 1 zł w przypadku wielorazowych butelek szklanych. Informacja o tym, że dane opakowanie podlega kaucji, umieszczana jest na etykiecie lub na puszce w formie znaku kaucyjnego.

Przepisy przewidują możliwość rezygnacji producentów z udziału w systemie kaucyjnym, jeśli w zamian uiszczają tzw. opłatę produktową, która ma zastosowanie w sytuacji, gdy nie osiągają minimalnych poziomów selektywnej zbiórki opakowań. Od 1 stycznia bieżącego roku stawka tej opłaty została zwiększona, co wpływa na obowiązki finansowe producentów decydujących się na niewłączenie swoich napojów do systemu kaucyjnego.

Celem funkcjonowania systemu kaucyjnego jest podniesienie poziomów selektywnej zbiórki opakowań po napojach i realizacja celów recyklingowych określonych przez Unię Europejską. Planowane wskaźniki przewidują, że w latach 2025–2028 poziom zbiórki opakowań powinien osiągnąć 77 proc., a od 2029 roku wzrosnąć do 90 proc.