Niemiecka kopalnia miedzi stawia na suche odpady. Materiał z flotacji ma wracać pod ziemię

Niedaleko polskiej granicy, w niemieckiej części Łużyc, przygotowywana jest inwestycja wydobywcza, która ma wykorzystać inne podejście do zagospodarowania odpadów poflotacyjnych niż tradycyjne składowanie ich w powierzchniowych zbiornikach. Zamiast gromadzić odpady w osadnikach, niemiecki projekt zakłada ich przetwarzanie na twardy materiał budowlany, a następnie wykorzystanie do wypełniania podziemnych wyrobisk. Rozwiązanie ma ograniczyć oddziaływanie kopalni na otoczenie i pozwolić odzyskać część materiałów.

Za projekt odpowiada KSL Kupferschiefer Lausitz GmbH z siedzibą w Sprembergu w Brandenburgii. Miejscowość leży około 15 kilometrów na zachód od polskiej granicy, w pobliżu Nysy Łużyckiej. Inwestycja dotyczy złoża rud miedzi Spremberg-Graustein-Schleife, którego charakterystyka geologiczna i górnicza ma wiele wspólnego z polskimi złożami eksploatowanymi w rejonie Lubina.

Podobieństwa dotyczą również koncepcji wydobycia. Niemieckie rozwiązania techniczne nawiązują do technologii stosowanych w polskim górnictwie miedziowym. Istotna różnica dotyczy jednak sposobu postępowania z odpadami, które pozostają po procesie wzbogacania rudy.

Tradycyjnie odpady poflotacyjne trafiają do zbiorników powierzchniowych. W przypadku niemieckiego projektu takie rozwiązanie uznano za niepożądane, między innymi ze względu na zagospodarowanie terenu złoża i jego okolic. Budowa rozległego osadnika wymagałaby dodatkowej przestrzeni, a ponadto wiązałaby się z koniecznością długoterminowego zabezpieczenia składowiska.

Zamiast osadnika przetwarzanie odpadów na materiały budowlane

Alternatywą ma być tzw. sucha technologia zagospodarowania odpadów poflotacyjnych. Zakłada ona przetwarzanie materiału pozostałego po flotacji z wykorzystaniem dodatków takich jak popiół lotny, skała płonna, cement, piasek i geopolimery. Po odpowiednim przygotowaniu i wysuszeniu powstaje twardy materiał, który można wykorzystać do celów budowlanych oraz wypełniania podziemnych przestrzeni.

W tym celu ma powstać specjalny zakład przetwarzania. Jego zadaniem będzie przygotowanie odpadów do ponownego wykorzystania zamiast kierowania ich do powierzchniowego zbiornika. Rozwiązanie wpisuje się w koncepcję gospodarki o obiegu zamkniętym, w której materiały uboczne jednego procesu przemysłowego stają się surowcem dla kolejnego.

Potencjalnym odbiorcą produktów przetwarzania może być przemysł budowlany. Wykorzystanie materiału zależy jednak od jego właściwości oraz spełnienia wymagań technicznych i środowiskowych odpowiednich dla konkretnego zastosowania.

Podsadzanie wyrobisk ma stabilizować górotwór

Jednym z głównych zastosowań przetworzonych odpadów ma być podsadzanie wyrobisk górniczych. Materiał po odpowiednim przygotowaniu będzie trafiał z powrotem pod ziemię, do przestrzeni powstałych po wydobyciu rudy. W ten sposób można ograniczyć wielkość pustek poeksploatacyjnych i wspomagać stabilizację górotworu.

Koncepcja zakłada więc zamknięcie części obiegu materiałów w obrębie kopalni: ruda jest wydobywana, następnie poddawana procesowi wzbogacania, a pozostałości po flotacji – po przetworzeniu – mogą wracać do podziemnych wyrobisk. Odpady, które w tradycyjnym modelu wymagałyby składowania na powierzchni, zostają wykorzystane w procesie likwidacji pustek poeksploatacyjnych.

Takie podejście może zmniejszyć zapotrzebowanie na powierzchnię przeznaczoną pod składowiska i ograniczyć ryzyko związane z utrzymywaniem dużych zbiorników odpadów. Skuteczność rozwiązania będzie jednak zależała od parametrów uzyskanego materiału, warunków geologicznych oraz sposobu prowadzenia podsadzania.

Nie tylko odpady. Możliwe wykorzystanie soli i ciepła

W projekcie rozpatrywane są również inne możliwości zagospodarowania zasobów związanych z działalnością kopalni. Jedną z nich jest odzyskiwanie soli z wód kopalnianych. Po odpowiednim przetworzeniu mogłaby ona znaleźć zastosowanie w różnych procesach przemysłowych.

Potencjał ma również energia geotermalna związana z wodami i warunkami panującymi w kopalni. Rozważane jest wykorzystanie jej w miejskiej sieci ciepłowniczej Sprembergu. Na obecnym etapie należy jednak traktować to jako możliwość, a nie potwierdzone źródło dostaw ciepła.

Połączenie odzysku materiałów, wykorzystania odpadów do podsadzania wyrobisk oraz potencjalnego zagospodarowania soli i energii cieplnej mogłoby zwiększyć efektywność wykorzystania zasobów związanych z wydobyciem.

Czy suche zagospodarowanie odpadów może być tańsze?

Według przedstawionej koncepcji suche przetwarzanie odpadów nie musi być droższe od ich składowania w zbiornikach powierzchniowych. Znaczenie ma zwłaszcza możliwość zastąpienia części materiałów wykorzystywanych do podsadzania wyrobisk odpadami po flotacji. Może to ograniczyć zapotrzebowanie na piasek z oddalonych piaskowni oraz koszty jego transportu do kopalni.

Ostateczny bilans ekonomiczny zależy jednak od nakładów na budowę zakładu przetwarzania, zużycia dodatków, kosztów suszenia i transportu oraz parametrów uzyskiwanego materiału. Bez danych dotyczących konkretnej instalacji trudno jednoznacznie przesądzić o skali oszczędności.

Niemiecki projekt pokazuje kierunek, w którym może rozwijać się zagospodarowanie odpadów górniczych: od ich długotrwałego składowania w dużych zbiornikach w stronę odzysku materiałów i ponownego wykorzystania pod ziemią. Jeżeli technologia sprawdzi się w praktyce, może ograniczyć zajęcie terenu przez składowiska, zmniejszyć zapotrzebowanie na część surowców podsadzkowych i lepiej wykorzystać materiały powstające podczas wydobycia miedzi.

Fot. Pixabay

Podłącz się do źródła najważniejszych informacji z rynku energii i przemysłu

Podłącz się do źródła najważniejszych informacji z rynku energii i przemysłu