W dniu formalnego wystąpienia Polski z Konwencji Ottawskiej, Zakłady Sprzętu Precyzyjnego Niewiadów ogłosiły gotowość do produkcji min przeciwpiechotnych i przeciwpancernych. Spółka dysponuje dokumentacją, dostosowanym parkiem maszynowym i zabezpieczonym łańcuchem dostaw. Masowa produkcja ma ruszyć w 2027 roku, a pierwsze zamówienia możliwe już w 2026 roku.
- 20 lutego 2026 roku Polska formalnie przestała być stroną Konwencji Ottawskiej, zakazującej użycia, produkcji i składowania min przeciwpiechotnych. Procedura wypowiedzenia trwała od wiosny 2025 roku – Sejm przyjął ustawę 26 czerwca, Senat 17 lipca, a prezydent podpisał ją tydzień później. Zgodnie z art. 20 konwencji, wypowiedzenie stało się skuteczne po sześciu miesiącach od notyfikacji ONZ.
- Dokładnie w dniu wystąpienia Polski z konwencji, Zakłady Sprzętu Precyzyjnego Niewiadów (spółka zależna Niewiadów Polskiej Grupy Militarnej) ogłosiły zakończenie kluczowego etapu przygotowań do odtworzenia produkcji min przeciwpiechotnych i przeciwpancernych. Firma posiada dokumentację historycznych wyrobów, dostosowany park maszynowy (w tym urządzenia do elaboracji zalewowej i prasowania MW) oraz zabezpieczony łańcuch dostaw.
- We współpracy z Wojskowym Instytutem Techniki Inżynieryjnej opracowano imitatory min przeciwpiechotnych o działaniu odciągowym i naciskowym, które stanowią bazę konstrukcyjną dla nowych wyrobów bojowych. Spółka oferuje zarówno miny produkowane wcześniej na podstawie posiadanej dokumentacji, jak i nowe rozwiązania, a także planuje rozszerzenie oferty o miny przeciwpancerne.
- Masowa produkcja z wykorzystaniem technologii elaboracji zalewowej i prasowania materiałów wybuchowych planowana jest na 2027 rok, natomiast pierwszych zamówień należy spodziewać się już w 2026 roku. Prezes Adam Januszko podkreśla, że odbudowa zdolności produkcyjnych to element budowy suwerenności przemysłowej i odpowiedź na potrzeby wzmocnienia wschodniej flanki NATO.
- Zakłady w Niewiadowie mają ponad 100-letnią historię (od 1920 roku). W przeszłości produkowały m.in. rakiety S-5, granaty PG-7WM, granatniki RPG-76 Komar oraz miny sygnalizacyjne Płomień. Po transformacji ustrojowej produkcja wojskowa została ograniczona na 15 lat, ale od lat 20. XXI wieku jest ponownie rozwijana. Obecnie Niewiadów Polska Grupa Militarna to jedna z największych prywatnych grup kapitałowych w polskim przemyśle obronnym, notowana na NewConnect.
20 lutego 2026 roku Polska formalnie przestała być stroną Konwencji o zakazie użycia, składowania, produkcji i przekazywania min przeciwpiechotnych oraz o ich zniszczeniu, czyli tak zwanej Konwencji Ottawskiej. Proces wypowiedzenia tego międzynarodowego porozumienia był wynikiem decyzji politycznej i procedury ustawodawczej, która rozpoczęła się wiosną 2025 roku. W maju ubiegłego roku rząd przygotował i skierował do parlamentu projekt ustawy o wypowiedzeniu konwencji. 26 czerwca 2025 roku Sejm przyjął ustawę, 17 lipca Senat poparł ją bez poprawek, a tydzień później ówczesny prezydent Andrzej Duda podpisał ustawę, co formalnie zakończyło krajową część procedury legislacyjnej.
Zgodnie z art. 20 konwencji ottawskiej, wypowiedzenie staje się skuteczne sześć miesięcy po oficjalnym złożeniu notyfikacji depozytariuszowi porozumienia – Sekretarzowi Generalnemu Organizacji Narodów Zjednoczonych. Polska złożyła taką notyfikację po podpisaniu ustawy przez prezydenta, co oznacza, że 20 lutego 2026 roku Polska formalnie przestała być stroną konwencji.
Decyzja ta jest odpowiedzią na zmiany w środowisku bezpieczeństwa po agresji Rosji na Ukrainę. Rosja nie jest stroną konwencji i w prowadzonych działaniach zbrojnych nie respektuje jej zapisów, wykorzystując pełne spektrum wojskowych środków inżynieryjnych. W praktyce doprowadziło to do sytuacji, w której państwa przestrzegające tego dokumentu działają w warunkach asymetrii prawnej i wojskowej wobec potencjalnego przeciwnika.
W podobny sposób sytuację interpretują inne państwa wschodniej flanki NATO, w szczególności kraje graniczące bezpośrednio z Federacją Rosyjską lub Białorusią. W ostatnich latach decyzje o wypowiedzeniu konwencji ottawskiej lub o rozpoczęciu formalnych procedur wyjścia z niej podjęły państwa bałtyckie – Litwa, Łotwa i Estonia, a także Finlandia, która po przystąpieniu do NATO ma najdłuższą w Sojuszu granicę z Rosją.
Ogłoszenie zbieżne z wyjściem z konwencji
Dokładnie w dniu formalnego wystąpienia Polski z Konwencji Ottawskiej, Zakłady Sprzętu Precyzyjnego Niewiadów (ZSP), spółka zależna Niewiadów Polskiej Grupy Militarnej, ogłosiły zakończenie kluczowego etapu przygotowań do odtworzenia oraz rozwinięcia zdolności produkcyjnych w zakresie min przeciwpiechotnych i przeciwpancernych.
Jak poinformowała spółka w komunikacie, Zakłady w Niewiadowie przez dziesięciolecia wytwarzały szereg różnego rodzaju min na potrzeby Sił Zbrojnych, w tym miny przeciwpiechotne. Stanowi to podstawę kompetencyjną oraz dokumentacyjną dla obecnie realizowanego procesu odbudowy zdolności produkcyjnych. W przeszłości zakład produkował między innymi miny sygnalizacyjne typu Płomień, a także inne wyroby dla wojska, w tym granaty i pociski rakietowe.
ZSP przeprowadziła szczegółową analizę posiadanej dokumentacji technicznej historycznie wytwarzanych wyrobów oraz przygotowała niezbędną infrastrukturę i oprzyrządowanie technologiczne umożliwiające odtworzenie produkcji. Spółka dostosowała istniejący park maszynowy, w tym urządzenia przeznaczone do elaboracji zalewowej oraz prasowania materiałów wybuchowych, a także opracowała plan jego dalszej rozbudowy w celu osiągnięcia zdolności produkcji wielkoskalowej.
Równolegle ZSP nawiązała współpracę z krajowymi producentami komponentów oraz podmiotami funkcjonującymi w międzynarodowych sieciach kooperacyjnych, co pozwala na zabezpieczenie łańcucha dostaw w warunkach zwiększonego zapotrzebowania.
Krystian Gąsior, prezes Zarządu Zakładów Sprzętu Precyzyjnego Niewiadów, podkreślił, że spółka zakończyła fundamentalny etap odbudowy kompetencji technologicznych w obszarze środków inżynieryjnych.
– Posiadamy dokumentację, zaplecze techniczne oraz doświadczoną kadrę, które pozwalają nam w krótkim czasie uruchomić produkcję. Niewiadów ma w tym zakresie wieloletnią tradycję i realne zdolności przemysłowe – powiedział
Nowe wyroby bojowe
We współpracy z Wojskowym Instytutem Techniki Inżynieryjnej opracowane zostały imitatory min przeciwpiechotnych w wariantach o działaniu odciągowym oraz naciskowym, które stanowią bazę konstrukcyjną dla nowych wyrobów bojowych.
Na dzień ogłoszenia raportu ZSP posiada zdolność do oferowania odbiorcom zarówno min przeciwpiechotnych uprzednio produkowanych na podstawie posiadanej dokumentacji, jak również nowych wyrobów opracowanych w oparciu o wskazane rozwiązania.
Spółka wskazuje, że planowane jest także rozszerzenie oferty o miny przeciwpancerne w oparciu o posiadane kompetencje technologiczne i dokumentacyjne.
Masowa produkcja od 2027 roku
Rozpoczęcie masowej produkcji z wykorzystaniem technologii elaboracji zalewowej oraz prasowania materiałów wybuchowych planowane jest na 2027 rok, natomiast pierwszych zamówień należy się spodziewać już w 2026 roku.
Adam Januszko, prezes Zarządu Niewiadów Polska Grupa Militarna, wskazał, że odbudowa krajowych zdolności w zakresie produkcji min przeciwpiechotnych i przeciwpancernych to element budowy suwerenności przemysłowej oraz odpowiedź na rosnące potrzeby związane ze wzmocnieniem wschodniej flanki NATO i rozbudową systemów inżynieryjnych. W ocenie zarządu spółki uruchomienie produkcji min będzie miało istotny wpływ na skalę działalności oraz wzrost przychodów Grupy w kolejnych latach, wzmacniając jej pozycję w sektorze obronnym.
W doktrynie wojskowej miny przeciwpiechotne nie są traktowane jako samodzielny środek rażenia, lecz jako element systemu obrony obszarowej i zapór inżynieryjnych. Ich podstawowym zadaniem jest spowalnianie natarcia przeciwnika, ochrona własnych pozycji oraz zwiększanie skuteczności ognia pośredniego poprzez ograniczenie swobody manewru sił atakujących. Doświadczenia z wojny w Ukrainie wskazują, że zapory minowe stanowią integralny składnik obrony powiązany z innymi środkami walki, w tym rozpoznaniem i artylerią.
Sto lat tradycji zbrojeniowej. Historia Niewiadowa
Zakłady w Niewiadowie mają ponad 100-letnią historię sięgającą 1920 roku, kiedy powstała Spółka Akcyjna „NITRAT”, której celem była produkcja wyrobów chemicznych i wojskowych. W latach 1921–1922 zbudowano zakłady produkcyjne w Niewiadowie, a rozruchu dokonali włoscy specjaliści z firmy Societa Italiana Produtti Esplodenti z Mediolanu.
Przez dekady zakład produkował materiały wybuchowe, w tym trotyl, a po II wojnie światowej stopniowo rozszerzał asortyment o sprzęt turystyczny i AGD. W 1955 roku zakład został podporządkowany Zjednoczeniu „PREDOM” i zmienił nazwę na Wytwórnia Wyrobów Precyzyjnych „NIEWIADÓW”.
Wśród wyrobów wojskowych przedsiębiorstwa znalazły się między innymi rakiety S-5, granaty PG-7WM do granatnika RPG-7, granatniki RPG-76 Komar, granaty nasadkowe do kbkg wz. 1960, pociski PG-15W do 73 mm armaty 2A28 BWP, granaty dymne GAk oraz miny sygnalizacyjne typu Płomień. Po transformacji gospodarczej produkcja wojskowa została znacząco ograniczona na 15 lat, ale od lat 20. XXI wieku jest ponownie rozwijana przez spółkę.
Obecnie Niewiadów Polska Grupa Militarna to jedna z największych prywatnych grup kapitałowych w polskim przemyśle obronnym, powstała w wyniku połączenia Polskiej Grupy Militarnej z Grupą Niewiadów. W skład Grupy wchodzą spółki specjalizujące się między innymi w rozwoju systemów bezzałogowych (dronów), produktów podwójnego zastosowania (dual use), logistyki militarnej, nowoczesnych technologii dla wojska, kompleksowych usługach doradczych i szkoleniowych. Niewiadów PGM jest notowana na NewConnect.
Kontekst humanitarny. Ofiary min i zobowiązania Polski
Wystąpienie Polski z Konwencji Ottawskiej spotyka się z krytyką organizacji humanitarnych, które wskazują na potencjalne, długotrwałe skutki użycia min dla bezpieczeństwa cywilów. Według Międzynarodowej Kampanii na rzecz Zakazu Min Przeciwpiechotnych (ICBL-CMC), 84 procent znanych przypadków z 2023 roku to ranni i zabici cywile.
Dr Tomasz Raburski z Wydziału Filozoficznego Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu w rozmowie z Defence24.pl zwrócił uwagę, że istotne jest, by Polska – nawet jeżeli występuje z tego traktatu – nadal popierała działania zmierzające do tego, by min przeciwpiechotnych było na świecie mniej.
– Ważne, żeby nie dochodziło do 'dzikiego’, niekontrolowanego wykorzystania min. Akceptacji dla decyzji o wypowiedzeniu Konwencji sprzyjałoby, gdyby Polska, tak jak wcześniej, współfinansowała i uczestniczyła w inicjatywach Unii Europejskiej na rzecz pomocy ofiarom i rozminowania krajów, które nadal mają problemy z minami – powiedział.
Władze państwowe podkreślają defensywny charakter tej decyzji oraz jej związek z koniecznością dostosowania systemu obronnego do realiów zagrożeń militarnych w regionie. Ministerstwo Obrony Narodowej deklarowało wprowadzenie ścisłych procedur i rozwiązań technicznych, by łagodzić ewentualne skutki użycia min przeciwpiechotnych, a Polska ma nadal angażować się w unijne inicjatywy propagujące rozminowanie i pomoc ofiarom min.
Przykład Korei Południowej pokazuje, że możliwe jest kontrolowane stosowanie min przy granicy – zaminowany, umocniony pas między Koreą Południową i Północną pozostaje wyłączony z użytku i jest pod ścisłym nadzorem wojska, a ofiar cywilnych jest bardzo niewiele, od zera do pięciu rocznie . W Polsce ryzyko ofiar cywilnych też będzie raczej niewielkie, ponieważ chodzi o konkretny obszar zaminowania, ale ofiar nie da się całkowicie wykluczyć.
Fot. Niewiadów