Najnowszy raport norweskiego Urzędu ds. Szelfu, opublikowany 20 sierpnia 2026 roku, przynosi wstrząsające prognozy dla przyszłości jednego z największych europejskich dostawców surowców energetycznych. Bez odkrycia nowych, dużych złóż, wydobycie ropy naftowej i gazu ziemnego na norweskim szelfie kontynentalnym może spaść niemal do zera do 2050 roku. W najbardziej optymistycznym scenariuszu produkcja w połowie wieku będzie o jedną trzecią niższa niż obecnie, ale w pesymistycznym – spadnie do zaledwie 5 procent dzisiejszego poziomu. Norwegia wydobywa obecnie więcej węglowodorów, niż znajduje nowych zasobów, a kluczowe złoża, takie jak Troll i Johan Sverdrup, już po 2026 roku zaczną wykazywać naturalny spadek wydajności. Odkrycia z ostatniej dekady są zbyt małe, aby zastąpić produkcję z eksploatowanych od lat pól. To nie jest odległa przyszłość – to proces, który nabierze tempa już za cztery lata i może zakończyć się gospodarczą katastrofą dla Norwegii oraz osłabieniem bezpieczeństwa energetycznego całej Europy.

Przez dekady Norwegia była synonimem stabilnego i niezawodnego dostawcy ropy i gazu dla Europy, ponieważ od rozpoczęcia eksploatacji w 1971 roku wydobyto i sprzedano około 9 miliardów standardowych metrów sześciennych ekwiwalentu ropy, co uczyniło z tego kraju jednego z najważniejszych graczy na globalnym rynku surowców energetycznych.

Na norweskim szelfie pozostało jeszcze około 7 miliardów, ale połowa tych zasobów nie została jeszcze odkryta, co oznacza, że Norwegia stoi przed ogromnym wyzwaniem, ponieważ aby utrzymać obecny poziom produkcji, musi nieustannie znajdować nowe złoża, a tymczasem rzeczywistość jest brutalna.

Średni przyrost zasobów w ostatniej dekadzie wyniósł zaledwie 50 milionów standardowych metrów sześciennych ekwiwalentu ropy rocznie, co jest kroplą w morzu potrzeb, ponieważ jak podkreśla Kjersti Dahle, dyrektorka ds. nowych projektów w Urzędzie ds. Szelfu, odkrycia z ostatnich lat są zbyt małe, aby zastąpić produkcję z działających już pól.

Decyzje podejmowane obecnie przesądzą o tym, jak norweski szelf będzie się rozwijał w kolejnych dekadach, a jeśli nie nastąpi przełom w poszukiwaniach, spadek wydobycia jest nieunikniony i nieuchronny, ponieważ każdego roku wydobywa się więcej węglowodorów, niż odkrywa nowych zasobów.

Norwegia traci paliwo pod nogami

Najbardziej niepokojącym sygnałem w raporcie Urzędu ds. Szelfu jest zapowiedź spadku wydobycia z dwóch największych i najważniejszych pól norweskiego szelfu, Trolla i Johana Sverdrupa, ponieważ już po 2026 roku produkcja z tych złóż zacznie maleć, co oznacza, że kręgosłup norweskiego eksportu zaczyna słabnąć.

Troll, jedno z największych podmorskich złóż gazu na świecie, od lat stanowił podstawę norweskich dostaw do Europy, ponieważ jego wydajność i niezawodność były gwarancją stabilności dla odbiorców na całym kontynencie. Johan Sverdrup, trzecie co do wielkości złoże ropy naftowej w Europie, w szczytowym momencie dostarczało około 2 procent światowej podaży ropy, co czyniło je jednym z kluczowych aktywów norweskiego sektora naftowego.

Equinor ogłosił już w lutym 2026 roku, że wydobycie z Johana Sverdrupa spadnie w tym roku o ponad 10 procent, co nie jest chwilową anomalią, ponieważ to naturalny proces wyczerpywania się złóż, który od lat był przewidywany, ale teraz staje się faktem, który zmienia oblicze norweskiego przemysłu wydobywczego.

Produkcja z tych pól utrzyma się na zbliżonym poziomie jeszcze przez kilka lat, ale po 2030 roku spadek może stać się gwałtowny i nieodwracalny, ponieważ fizyczne wyczerpywanie się zasobów jest procesem, którego nie można zatrzymać ani odwrócić, a jedynie opóźnić poprzez nowe odkrycia i inwestycje w technologie wydobywcze.

Wielcy giganci zaczynają się wyczerpywać

Urząd ds. Szelfu przygotował trzy scenariusze produkcji do 2050 roku, a wszystkie pokazują spadek, różni się jedynie tempo i skala, ponieważ w scenariuszu wysokim produkcja w 2050 roku może wynieść około dwóch trzecich obecnego poziomu, co jest optymistyczną wizją, która zakłada intensywne poszukiwania, szybkie uruchamianie odkrytych złóż i maksymalne wykorzystanie istniejącej infrastruktury.

Scenariusz średni przewiduje spadek o około 65 procent w porównaniu z poziomem z 2022 roku, co oznaczałoby, że Norwegia straciłaby większość swoich zdolności wydobywczych w ciągu zaledwie trzech dekad, co miałoby ogromne konsekwencje dla gospodarki kraju i dla europejskiego bezpieczeństwa energetycznego.

Najbardziej pesymistyczny scenariusz, który staje się coraz bardziej realny, zakłada spadek produkcji do zaledwie 5 procent obecnego poziomu, co oznaczałoby praktycznie całkowity koniec wydobycia węglowodorów na norweskim szelfie w ciągu zaledwie 25 lat, ponieważ bez nowych odkryć i inwestycji zasoby wyczerpią się w tempie, które trudno sobie wyobrazić.

Różnica między scenariuszem optymistycznym a pesymistycznym to około 60 punktów procentowych, i to właśnie od dzisiejszych decyzji zależy, który z nich się spełni, ponieważ Urząd wskazuje trzy kierunki, które mogą ograniczyć spadek, czyli dalsze poszukiwania, szybsze uruchomienie ponad 90 odkrytych już złóż oraz zwiększenie wydobycia z działających pól.

Wiele niezagospodarowanych złóż jest jednak małych i wymaga podłączenia do istniejącej infrastruktury, co podnosi koszty i komplikuje proces decyzyjny, ponieważ ich eksploatacja często jest nieopłacalna bez odpowiedniego wsparcia ze strony państwa i inwestorów.

Produkcja spadnie niezależnie od wszystkiego

Spadek wydobycia to nie tylko problem techniczny, ponieważ to zagrożenie dla całej norweskiej gospodarki i europejskiego bezpieczeństwa energetycznego, ponieważ mniejsza produkcja oznacza mniejsze wpływy do budżetu państwa, które przez dekady były zasilane petrodolarami, co pozwalało Norwegii na utrzymanie jednego z najwyższych standardów życia na świecie.

To także mniej miejsc pracy w sektorze naftowym i okołonaftowym, który w Norwegii zatrudnia dziesiątki tysięcy osób, a także w branżach zależnych, które bez rozwoju norweskiego szelfu będą musiały szukać nowych rynków zbytu i możliwości rozwoju.

Konsekwencje wykraczają jednak daleko poza granice Norwegii, ponieważ po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w 2022 roku, Norwegia stała się największym dostawcą gazu do Unii Europejskiej, a według Komisji Europejskiej, w 2025 roku ponad połowa gazu sprowadzanego do krajów Unii rurociągami pochodziła właśnie z Norwegii.

Jeśli norweskie wydobycie zacznie gwałtownie spadać, Europa straci swojego głównego dostawcę w momencie, gdy rosyjski gaz jest objęty sankcjami, a alternatywne źródła, takie jak LNG z Kataru czy Stanów Zjednoczonych, są droższe i mniej pewne, ponieważ ich ceny są uzależnione od globalnych rynków i mogą podlegać gwałtownym wahaniom.

Jak podkreśla raport, niższa produkcja oznaczać będzie osłabienie bezpieczeństwa energetycznego Europy, ponieważ kontynent stanie się bardziej zależny od dostaw z regionów, które są politycznie niestabilne lub oddalone geograficznie, co zwiększa ryzyko zakłóceń i wzrostu cen.

Konsekwencje dla Norwegii i Europy

Mimo ponurych prognoz, Norwegia nie składa broni, ponieważ Urząd ds. Szelfu wzywa do zwiększenia nakładów na poszukiwania i szybszego uruchamiania odkrytych złóż, co oznacza, że w 2026 roku zaplanowano około 40 odwiertów poszukiwawczych, z czego 28-32 na Morzu Północnym, 4-6 na Morzu Norweskim i 4-6 na Morzu Barentsa, co pokazuje, że Norwegia wciąż wierzy w potencjał swojego szelfu.

To właśnie Morze Barentsa, ze względu na swoje ogromne, wciąż nieodkryte zasoby, jest postrzegane jako przyszłość norweskiego wydobycia, ponieważ duże części tego akwenu pozostają praktycznie niezbadane, a analizy wskazują, że większa zdolność eksportowa gazu mogłaby umożliwić wydobycie tamtejszych zasobów o 20-30 lat wcześniej, co byłoby ogromnym impulsem dla norweskiego przemysłu wydobywczego.

Każda korona zainwestowana w poszukiwania na norweskim szelfie w ciągu ostatnich 25 lat przyniosła zwrot w wysokości 4 koron, co jest dowodem, że inwestycje w poszukiwania są opłacalne, ponieważ każda wydana złotówka generuje znacznie większe przychody w przyszłości. Kluczowe będzie jednak nie tylko znalezienie nowych złóż, ale także przyspieszenie procesu ich uruchamiania, ponieważ na szelfie znajduje się obecnie ponad 90 odkryć, które nie doczekały się jeszcze decyzji o zagospodarowaniu, a wiele z nich jest małych i wymaga podłączenia do istniejącej infrastruktury, co podnosi koszty i opóźnia ich eksploatację.

Norwegia stoi przed wyborem, ponieważ albo zainwestuje miliardy w poszukiwania i nowe technologie, albo za kilkanaście lat przestanie być europejskim liderem w dostawach ropy i gazu, co będzie miało ogromne konsekwencje dla jej gospodarki i pozycji na arenie międzynarodowej, ponieważ utrata statusu głównego dostawcy surowców energetycznych oznaczałaby konieczność przebudowy całego modelu ekonomicznego kraju.

Fot. Pixabay