Orlen Synthos Green Energy zwrócił się do Ministerstwa Energii z wnioskiem o dopuszczenie technologii BWRX-300 (GE Vernova Hitachi) do przetargu na drugą elektrownię jądrową w Polsce. Spółka proponuje konfiguracje 4 bloków po 300 MW (łącznie 1200 MW) lub 8 bloków (2400 MW). Obecnie do dialogu konkurencyjnego zaproszeni są EDF, KHNP, AtkinsRéalis i Westinghouse. Wybór partnera ma nastąpić w 2027 roku.

• Orlen Synthos Green Energy, spółka z udziałami po połowie należąca do Orlenu i prywatnego koncernu chemicznego Synthos Michała Sołowowa, złożyła do Ministerstwa Energii wniosek o dopuszczenie jej technologii BWRX-300 do dialogu konkurencyjnego dotyczącego budowy drugiej elektrowni jądrowej w Polsce. Spółka argumentuje, że zwiększy to konkurencyjność postępowania i pozwoli rządowi uzyskać lepsze warunki.
• OSGE proponuje reaktor BWRX-300 amerykańsko-japońskiego konsorcjum GE Vernova Hitachi w dwóch konfiguracjach: 4 bloki po 300 MW dla elektrowni o mocy 1200 MW oraz 8 bloków dla elektrowni o mocy 2400 MW. To technologia wodno-wrząca (BWR), zaliczana do małych reaktorów modułowych (SMR), której pierwszy egzemplarz powstaje w kanadyjskiej elektrowni Darlington (planowane uruchomienie w 2029 roku).
• Obecnie do dialogu konkurencyjnego na drugą elektrownię jądrową zaproszone są cztery podmioty: francuski EDF z reaktorem EPR, koreański KHNP z APR1400, kanadyjski AtkinsRéalis (właściciel technologii Candu) oraz amerykański Westinghouse z AP1000 (wybrany do budowy pierwszej elektrowni). Kanadyjczycy potwierdzili złożenie oferty z pełnym wsparciem rządu w Ottawie. Wybór partnera ma nastąpić w 2027 roku.
• W projekcie aktualizacji Programu Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ) usunięto wcześniejszy warunek dopuszczający jedynie sprawdzone reaktory wodno-ciśnieniowe o mocy co najmniej 1000 MW. Obecnie wymagane jest jedynie, by konstrukcja należała do generacji III+. Zdaniem OSGE, zaproszenie AtkinsRéalis z modelem Candu 6 o mocy poniżej 700 MW oznacza, że ministerstwo bierze pod uwagę mniejsze jednostki, co otwiera drogę dla BWRX-300.
• OSGE deklaruje posiadanie najbardziej aktualnych i zweryfikowanych danych w zakresie nakładów inwestycyjnych, kosztów operacyjnych i kosztów wytwarzania energii. Spółka jest gotowa przekazać ministrowi kompleksową ofertę oraz wszelkie dodatkowe dokumenty. W ramach swoich planów OSGE zamierza budować flotę reaktorów BWRX-300 w Polsce – pierwsze dwa bloki do 2035 roku we Włocławku (przy zakładach Anwil), a kolejne w Stawach Monowskich (k/Oświęcimia) i Stalowej Woli.

Program Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ) zakłada budowę dwóch dużych elektrowni jądrowych. Pierwsza z nich, realizowana w technologii Westinghouse AP1000, powstaje na Pomorzu w lokalizacji Lubiatowo-Kopalino. Wylanie pierwszego betonu jądrowego planowane jest na 2028 rok, a uruchomienie pierwszego bloku ma nastąpić w 2036 roku.

Jeśli chodzi o drugą elektrownię, Ministerstwo Energii skierowało latem 2025 roku zaproszenia do dialogu konkurencyjnego do czterech podmiotów: francuskiego EDF z reaktorem EPR, koreańskiego KHNP z reaktorem APR1400, kanadyjskiego AtkinsRéalis – właściciela technologii Candu, oraz amerykańskiego Westinghouse z modelem AP1000. Zgodnie z deklaracjami polskiego rządu, partner do budowy drugiej elektrowni zostanie wybrany w postępowaniu konkurencyjnym, co powinno nastąpić w 2027 roku.

Do tego grona dołączyć chce teraz Orlen Synthos Green Energy. W piśmie do Ministerstwa Energii spółka argumentuje, że dopuszczenie technologii BWRX-300 do dialogu konkurencyjnego dotyczącego budowy drugiej elektrowni wzmocni konkurencyjność tego postępowania i pozwoli rządowi uzyskać najlepsze możliwe warunki wybranej oferty.

BWRX-300. Czym jest technologia, którą proponuje OSGE?

BWRX-300 to projekt małego reaktora modułowego (SMR) opracowany przez GE Hitachi Nuclear Energy (obecnie GE Vernova Hitachi Nuclear Energy – GVH). Jest to reaktor wodno-wrzący (BWR), co odróżnia go od większości dużych reaktorów, które są reaktorami wodno-ciśnieniowymi (PWR).

Kluczowe parametry techniczne BWRX-300:

• Moc elektryczna: 300 MWe (z jednego bloku)
• Moc cieplna: 870 MWth
• Typ reaktora: lekkowodny, w którym woda wrze bezpośrednio w rdzeniu, a para kierowana jest na turbinę
• Chłodzenie: naturalna cyrkulacja – woda krąży w rdzeniu bez potrzeby stosowania pomp cyrkulacyjnych, co zwiększa pasywne bezpieczeństwo i upraszcza konstrukcję
• Paliwo: standardowe paliwo BWR (GNF2) o średnim wzbogaceniu 3,4%
• Żywotność: 60 lat (z możliwością przedłużenia)
• Czas budowy: około 26 miesięcy dla pierwszego bloku (z perspektywą skrócenia dla kolejnych)
• Szacowany koszt budowy pierwszego bloku: około 1 miliard euro

Projekt charakteryzuje się pasywnymi systemami bezpieczeństwa, które nie wymagają zewnętrznego zasilania ani interwencji personelu przez co najmniej 24 godziny w przypadku awarii. Reaktor posiada metalową obudowę bezpieczeństwa (konteinment), która w przypadku uszkodzenia paliwa zapobiega uwalnianiu radionuklidów do środowiska.

Gdzie powstają pierwsze reaktory BWRX-300?

Pierwszy na świecie reaktor BWRX-300 powstaje w elektrowni jądrowej Darlington w kanadyjskiej prowincji Ontario. Inwestorem jest Ontario Power Generation (OPG), a decyzja inwestycyjna zapadła w maju 2025 roku. W kwietniu 2025 roku kanadyjski dozór jądrowy wydał licencję na budowę, a pierwszy blok ma zostać uruchomiony do końca 2030 roku. Docelowo OPG planuje zbudować w Darlington cztery bloki BWRX-300, a koszt całego projektu szacowany jest na 20,9 miliarda dolarów.

Technologia BWRX-300 budzi zainteresowanie także w innych krajach:

• Estonia: firma Fermi Energia wybrała BWRX-300 do potencjalnego wdrożenia na początku lat 30. XXI wieku
• Szwecja: podpisano memorandum o współpracy z GEH
• USA: Tennessee Valley Authority rozważa budowę BWRX-300 w Clinch River

Brytyjski regulator jądrowy zakończył właśnie drugi etap oceny ogólnej projektu (GDA Step 2), potwierdzając brak fundamentalnych zastrzeżeń dotyczących bezpieczeństwa.

Polski program SMR. Flota reaktorów dla przemysłu

Orlen Synthos Green Energy to spółka, w której po połowie udziałów mają PKN Orlen oraz prywatny koncern chemiczny Synthos, należący do Michała Sołowowa. Celem spółki jest budowa floty reaktorów BWRX-300 w Polsce.

Orlen w swojej strategii zakłada, że do 2035 roku będzie posiadał dwa bloki BWRX-300 . Wskazane lokalizacje to:

• Włocławek – w pobliżu zakładów Anwil (należących do Orlenu)
• Stawy Monowskie koło Oświęcimia – w pobliżu zakładów Synthosu
• Stalowa Wola

Jak wynika z informacji przekazanych przez Business Insider Polska, minister energii Miłosz Motyka zapewnił, że projekty SMR nie są wstrzymane, a Polska pozostaje jednym z liderów w tej dziedzinie. Minister przypomniał również, że zakończono kontrowersje związane z projektami SMR realizowanymi przez OSGE, wskazując na umorzenie śledztwa w tej sprawie przez Prokuraturę Okręgową w Lublinie pod koniec grudnia 2025 roku.

Oferta OSGE. Cztery lub osiem reaktorów dla drugiej elektrowni

W piśmie do Ministerstwa Energii OSGE proponuje dopuszczenie technologii BWRX-300 do przetargu w dwóch konfiguracjach: cztery bloki po 300 MW dla elektrowni o mocy 1200 MW oraz osiem bloków dla elektrowni o mocy 2400 MW. To istotna zmiana w stosunku do wcześniejszych założeń PPEJ, które dopuszczały jedynie sprawdzone reaktory wodno-ciśnieniowe o mocy co najmniej 1000 MW.

Spółka argumentuje, że w projekcie aktualizacji PPEJ nie ma już tego warunku, pozostawiono jedynie wymóg, aby konstrukcja należała do generacji III+. Co więcej, zaproszenie kanadyjskiego AtkinsRéalis z reaktorem Candu 6 o mocy poniżej 700 MW oznacza, że Ministerstwo Energii bierze pod uwagę reaktory o znacząco mniejszej mocy niż wcześniej zakładano. OSGE ocenia, że skierowanie uwagi na mniejsze jednostki to krok w dobrym kierunku.

Wniosek OSGE został potwierdzony przez Ministerstwo Energii, które otrzymało pismo. Spółka zadeklarowała gotowość przekazania ministrowi kompleksowej oferty, zgodnej z założeniami projektu aktualizacji PPEJ, oraz wszelkich dodatkowych dokumentów i informacji, w tym najbardziej aktualnych danych w zakresie nakładów inwestycyjnych, kosztów operacyjnych i kosztów wytwarzania energii.

Czy małe reaktory mają szansę w polskim programie jądrowym?

Włączenie się OSGE do rywalizacji o drugą elektrownię jądrową stawia przed rządem nowe pytania. Z jednej strony dopuszczenie technologii SMR do przetargu zwiększyłoby konkurencję i mogłoby obniżyć koszty. Z drugiej strony, BWRX-300, choć oparty na sprawdzonej technologii reaktorów wodno-wrzących, nie został jeszcze zbudowany w żadnym kraju – pierwszy egzemplarz dopiero powstaje w Kanadzie. Krytycy zwracają uwagę, że SMR-y pozostają nie sprawdzone w komercyjnej skali i mogą napotkać te same problemy z kosztami i harmonogramami, co tradycyjne reaktory.

Zwolennicy argumentują, że modułowa konstrukcja, krótszy czas budowy i niższe koszty inwestycyjne czynią tę technologię atrakcyjną alternatywą. Dla Polski, która dąży do szybkiej dekarbonizacji i uniezależnienia od węgla, małe reaktory mogłyby stanowić uzupełnienie dużych elektrowni jądrowych.

Minister energii Miłosz Motyka zapowiedział, że w 2026 roku chcemy podpisać umowę na wykonawstwo drugiej elektrowni. W sprawie lokalizacji rozważane są Konin i Bełchatów, gdzie prowadzone są prace przygotowawcze, a sejmiki województw wielkopolskiego i łódzkiego wyraziły poparcie dla budowy elektrowni w swoich regionach.

Na poziomie europejskim trwają prace nad mechanizmami finansowania SMR-ów. Prezeska Europejskiego Banku Inwestycyjnego (EBI) Nadia Calvino zadeklarowała, że bank będzie analizował każdy projekt związany z technologiami o zerowej emisji netto, w tym z małymi reaktorami modułowymi. W 2025 roku EBI przeznaczył 60 procent swojego finansowania na transformację energetyczną.

Afryka nowym eldorado polskiej żywności. Rekordowy eksport napędza zmianę strategii

Fot. OSGE

Opracowano na podstawie: informacji Polskiej Agencji Prasowej, materiałów Orlen Synthos Green Energy, danych Ministerstwa Energii.